Menü
Kereviz (Apium graveolens), maydanozgiller familyasından, serin iklim seven iki yıllık bir sebzedir. Türkiye'de hem yumru kısmı için yetiştirilen kök kerevizi (kereviz kökü) hem de yaprak ve sapları için tüketilen sap/yaprak kerevizi olmak üzere iki formda üretilir. Türk mutfağında kök kerevizi özellikle zeytinyağlı yemeklerin vazgeçilmez kışlık sebzelerinden biridir; portakal ve limonla pişirilen kereviz yemeği, geleneksel sofraların klasiğidir. Yaprak kereviz ise çorba, salata ve yemeklere aroma katmak için kullanılır. Serin ve nemli koşullarda iyi geliştiğinden genellikle sonbahar ve kış döneminde hasat edilir, bu da onu kış aylarında taze sebze arzı açısından değerli kılar. Türkiye tarımında alan olarak buğday, domates gibi büyük ürünlerin yanında niş bir sebze konumunda olsa da, belirli ilçelerde uzmanlaşmış üretim odakları oluşturmuş, hem iç pazara hem kısıtlı da olsa ihracata yönelik ekonomik değeri olan bir üründür. A ve K vitamini ile lif içeriğiyle beslenme açısından da önem taşır.
Kereviz üretimi Türkiye'de belirli mikro bölgelerde yoğunlaşmıştır. Kök kerevizi üretiminde Ege Bölgesi, özellikle Denizli ili öne çıkar; Baklan, Çal ve Çivril ovaları verimli alüvyal toprakları, yeterli sulama imkânı ve serin gece sıcaklıklarıyla kaliteli kereviz yumrusu üretimine uygundur. Marmara Bölgesi'nde Sakarya, Kocaeli ve Bursa çevresi ile İç Anadolu'nun sulanabilen kesimlerinde de üretim yapılır. Kereviz serin iklim sebzesi olduğundan aşırı sıcaktan hoşlanmaz; ideal gelişme sıcaklığı 15-20 derece civarındadır ve bu nedenle sonbahar-kış dönemi ekimleri tercih edilir. Toprak isteği bakımından derin, humusça zengin, su tutan ancak drenajı iyi, hafif asidik-nötr topraklarda en iyi sonucu verir. Yumrunun düzgün ve iri gelişmesi için düzenli ve dengeli su ile organik maddece zengin toprak şarttır; kumlu-fakir topraklarda yumru küçük ve odunsu kalır. Bu nedenle üretim, su kaynağına yakın ova tabanlarında ve taban arazilerde toplanmıştır.
Kök kerevizinde verim, sulama, gübreleme ve toprak yapısına bağlı olarak dekara yaklaşık 3.000-5.000 kg aralığında değişebilir; iyi bakım ve uygun çeşitle bu değerin üzerine çıkılabildiği gibi, olumsuz koşullarda daha düşük seviyeler de görülür. Yaprak/sap kerevizinde ise verim genellikle daha yüksektir. Bu rakamlar yaklaşık değerlerdir ve bölge, çeşit ve yetiştirme tekniğine göre farklılık gösterir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında düzenli ve dengeli sulama (kereviz suya çok duyarlıdır, su stresi yumruyu çatlatır ve odunlaştırır), toprağın organik madde ve azot-potasyum dengesi, fide kalitesi ve dikim sıklığı, yabancı ot kontrolü ile serin ve uzun bir gelişme dönemi sayılır. Bor gibi mikro element eksiklikleri yumruda içi boşluk ve kararma yapabilir. Ayrıca erken dönemde soğuk stresi bitkinin tohuma kalkmasına (yalancı tohuma kaçma) yol açarak pazarlanabilir yumru oranını düşürür. Hastalık ve zararlılarla mücadele de verimde belirleyicidir.
Kereviz Türkiye'de ağırlıklı olarak iç tüketime yönelik üretilen bir sebzedir. Talebin büyük kısmı sonbahar ve kış aylarında, özellikle kök kerevizinin zeytinyağlı yemek olarak tüketildiği dönemde yoğunlaşır. Ürün hal sistemleri, semt pazarları ve zincir marketler aracılığıyla iç piyasada pazarlanır; mevsimsel bir ürün olması nedeniyle fiyatları hasat dönemine ve arz miktarına göre dalgalanır. İhracat açısından kereviz, domates veya narenciye gibi büyük kalemlerle kıyaslandığında sınırlı hacimli bir üründür; ancak taze sebze ihracatının bir parçası olarak zaman zaman komşu ülkelere ve Avrupa pazarına gönderilir. İthalat genellikle düşük seviyededir çünkü iç üretim talebi büyük ölçüde karşılayabilmektedir. Ekonomik önemi ulusal ölçekte niş olsa da, Denizli gibi uzmanlaşmış üretim havzalarında yerel çiftçiler için önemli bir gelir kaynağı ve kışlık sebze rotasyonunun değerli bir halkasıdır. Katma değerli işleme (dilimlenmiş-paketli ürün, çorbalık) potansiyeli de bulunmaktadır.
Kereviz serin iklim sebzesidir. Fideleri genellikle yaz sonu ve sonbahar başında tarlaya dikilir, hasat ise sonbahar ortasından kış boyunca sürer. Uzun ve serin bir gelişme dönemi istediği için sıcak yaz aylarından kaçınılır; bölgeye göre ilkbahar dikimi de yapılabilir ancak yüksek sıcaklık kaliteyi düşürür.
İkisi de aynı türdür ancak farklı formlarıdır. Kök kerevizinde toprak altında iri, yumru bir kök gelişir ve bu yumru yemeklerde kullanılır. Yaprak veya sap kerevizinde ise yer üstündeki etli saplar ve aromatik yapraklar tüketilir; salata, çorba ve yemeklere tat vermek için kullanılır. Türkiye'de zeytinyağlı yemeklerde çoğunlukla kök kerevizi tercih edilir.
En kritik konu düzenli ve dengeli sulamadır; kereviz su stresine çok duyarlıdır ve susuz kalırsa yumru çatlar, odunlaşır ve acılaşır. Bunun yanında organik maddece zengin, su tutan toprak, dengeli gübreleme, iyi yabancı ot kontrolü ve serin bir gelişme dönemi kaliteli ürün için gereklidir. Bor eksikliği yumruda içi boşluk yapabilir.
Bu genellikle bor gibi mikro element eksikliğinden, düzensiz sulamadan veya toprakta beslenme dengesizliğinden kaynaklanır. Kuraklık ile ani sulamanın dönüşümlü yaşanması yumrunun içinde boşluk ve çatlak oluşturur. Toprak analizine dayalı dengeli gübreleme ve düzenli su rejimi bu sorunları büyük ölçüde önler.
Türkiye'de kök kerevizi üretiminde Denizli, özellikle Baklan, Çal ve Çivril çevresi öne çıkan üretim havzalarıdır. Ayrıca Sakarya, Kocaeli, Bursa gibi Marmara illeri ile sulanabilen İç Anadolu ve Ege kesimlerinde de üretim yapılır. Bu bölgeler serin iklimi, verimli taban toprakları ve sulama imkânı sayesinde uygundur.
Kereviz, genellikle ilkbahar aylarında, 15-20 derece sıcaklıklarda ekilir. Türkiye'de sert kış koşullarından kaçınmak için yaz sonu veya sonbahar başında da ekim yapılabilir.
Kereviz, ekimden sonra yaklaşık 4-6 ay içinde hasat edilebilir. Hasat zamanı, iklim koşullarına ve bakımına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Kereviz, humusça zengin, iyi drene olan toprakları tercih eder. Serin, ılıman iklimlerde daha iyi gelişir ve aşırı sıcaklardan etkilenebilir.
Kereviz, düzenli sulama gerektirir; toprağın sürekli nemli kalması önemlidir. Ancak, su birikintisinden kaçınılmalıdır.
Kereviz, kök kerevizi ve sap/yaprak kerevizi olmak üzere iki ana çeşitte yetiştirilir. Her iki tür de farklı kullanım alanlarına sahiptir.
Kerevizde en sık görülen hastalıklar arasında kök çürüklüğü ve yaprak lekesi yer alır. Ayrıca, böceklerden yaprak bitleri ve nematodlar zarara yol açabilir.
Kerevizde budama, gelişimi desteklemek için yapılır. Özellikle, fazla yaprakların ve sararan kısımların temizlenmesi önerilir.
Kereviz, serin ve karanlık bir yerde, nemli bir ortamda saklanmalıdır. Bu koşullar, ürünün tazeliğini ve besin değerini korumasına yardımcı olur.
Kereviz, her iki ortamda da yetiştirilebilir; ancak sera ortamı, iklim koşullarını kontrol etme avantajı sunar. Açık alanda yetiştirilen kerevizler, doğal iklim şartlarından faydalanır.
Kereviz, genellikle baklagiller ve tahıllardan sonra ekilir. Bu, toprak verimliliğini artırmaya yardımcı olur.
Evet, kereviz organik yöntemlerle yetiştirilebilir. Organik tarımda, kimyasal gübre ve ilaçlar yerine doğal yöntemler tercih edilir.
Hasat sonrası kereviz, hemen kullanılacaksa yıkanmalı; saklanacaksa nemli ortamda tutulmalıdır. Zamanında işlenmesi, kalitesini korumasına yardımcı olur.
Kereviz, çoğunlukla rüzgarla tozlaşan bir bitkidir. Ancak, polinatör böcekler de tozlaşmaya katkıda bulunabilir.
Kereviz, soğuk havalara dayanıklıdır; ancak çok düşük sıcaklıklarda zarar görebilir. Özellikle genç bitkiler, dona karşı daha hassastır.
Kereviz verimi, çeşit, iklim koşulları ve bakım uygulamalarına göre değişir. Doğru bakım ile daha yüksek verim elde edilebilir.
Kereviz yetiştirirken uygun sulama, toprak seçimi ve hastalık kontrolü gibi faktörlere dikkat edilmelidir. Ayrıca, yeterli alan bırakmak da önemlidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel kereviz ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kereviz Kereviz Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
