Menü
Kereviz (Apium graveolens), maydanozgiller (Apiaceae) familyasından, uzun vejetasyon süresine ve yüksek besin ile su talebine sahip bir sebzedir. Sap kereviz ve kök (yumru) kereviz olarak yetiştirilen bu ürün, toprağın organik maddesini ve azotunu yoğun biçimde tüketen bir bitkidir. Bu nedenle kereviz, iyi kurgulanmış bir ekim nöbeti (münavebe) sistemi içinde değerlendirildiğinde hem verim hem de bitki sağlığı bakımından çok daha güvenli sonuç verir. Aynı tarlada yıldan yıla kereviz veya akraba türlerin (havuç, maydanoz, dereotu) tekrarlanması, topraktaki hastalık etmenlerini ve zararlıları biriktirir, besin dengesini bozar. Doğru bir münavebede kereviz genellikle toprağı azotça zenginleştiren baklagillerden veya iyi gübrelenmiş ön bitkilerden sonra konumlandırılır. Bu içerikte kerevizin münavebedeki yeri, ondan önce ve sonra uygun ürünler, kaçınılması gereken durumlar ve uygulanabilir 3-4 yıllık bir plan örneği agronomik ilkeler doğrultusunda ele alınmaktadır.
Kerevizde münavebe, öncelikle toprak kaynaklı hastalık ve zararlı döngüsünü kırdığı için önemlidir. Maydanozgiller familyası ortak sorunlarla, özellikle Sclerotinia (beyaz çürüklük), Septoria yaprak lekesi, Fusarium kök çürüklüğü ve havuç sineği (Psila rosae) gibi etmenlerle karşı karşıyadır. Aynı familya üst üste ekildiğinde bu etmenlerin toprakta ve bitki artıklarında kalan inokulumu (özellikle Sclerotinia sklerotları) yıldan yıla artar ve mücadelesi güçleşir. İkinci olarak besin dengesi devreye girer: kereviz azot ve potasyum başta olmak üzere besin elementlerini yoğun tüketir, bu yüzden onu azot bağlayan baklagillerden veya bol organik gübreli bir ön bitkiden sonra ekmek toprağın dengesini korur. Üçüncü olarak yabancı ot yönetimi açısından, kerevizin başlangıçta yavaş gelişmesi ve seyrek örtüsü nedeniyle önceki üründe iyi bir yabancı ot kontrolü yapılmış olması sonraki kereviz parselinde ot baskısını azaltır. Böylece münavebe, kimyasal girdi ihtiyacını düşürür ve toprak yapısını korur.
Kereviz için en uygun ön bitkiler baklagillerdir (Fabaceae): fasulye, bezelye, bakla ve yonca gibi türler toprağa azot kazandırır ve ağır beslenici olan kerevize elverişli bir zemin bırakır. Bunun yanında iyi gübrelenerek yetiştirilmiş turpgiller (Brassicaceae: lahana, karnabahar, brokoli) ve kabakgiller (Cucurbitaceae: kabak, salatalık) de uygun ön bitkilerdir; farklı familyadan oldukları için ortak toprak hastalığı taşımazlar. Tahıllar (buğday, arpa, mısır) ise kök yapıları ve bol artık bırakmaları sayesinde iyi birer ara/dinlendirme bitkisi olup toprak yapısını iyileştirir ve familya döngüsünü kırar. Kerevizden sonra ise farklı familyadan, toprağı derinden farklı katmanlardan kullanan ürünler tercih edilmelidir: baklagiller (toprağı yeniden azotça zenginleştirmek için), soğangiller (soğan, sarımsak) veya turpgiller uygundur. Bu geçişlerdeki temel mantık, ardışık ürünlerin farklı besin profiline ve farklı hastalık-zararlı grubuna sahip olması, böylece toprağın hem beslenme hem de sağlık yönünden dengelenmesidir.
En önemli kaçınılması gereken durum, kerevizi kendi familyası olan maydanozgillerden (Apiaceae) sonra veya art arda ekmektir. Havuç, maydanoz, dereotu, kişniş, rezene, kimyon ve anason kerevizle aynı familyadandır; bu türlerden hemen sonra kereviz ekildiğinde havuç sineği, Sclerotinia, Septoria ve Alternaria gibi ortak etmenlerin toprakta birikmiş inokulumu doğrudan kerevize bulaşır. Aynı şekilde iki yıl üst üste aynı tarlaya kereviz ekmek de riski büyütür; kereviz için en az 3, mümkünse 4 yıllık bir familya rotasyonu önerilir. Sclerotinia riski nedeniyle beyaz çürüklüğe duyarlı ayçiçeği ve bazı baklagillerin hastalıklı geçtiği tarlaların hemen ardına kereviz konumlandırmaktan da kaçınmak gerekir. Ayrıca drenajı zayıf, taban suyu yüksek ve organik maddesi düşük topraklarda kök çürüklükleri arttığından, bu koşulların iyileştirilmediği parsellere kereviz planlamak sakıncalıdır. Aşırı taze (yanmamış) ahır gübresi verilen parseller de sap ve yaprak sorunlarını tetikleyebilir.
Aşağıda kerevizi içeren örnek bir 4 yıllık münavebe planı verilmiştir. 1. Yıl: Baklagil (fasulye veya bezelye) ekilir; hasat sonrası bitki artıkları toprağa karıştırılarak azot ve organik madde kazandırılır. 2. Yıl: Kereviz ekilir; önceki baklagilin bıraktığı azotlu ve organik maddece zengin zeminden yararlanır, gerektiğinde yanmış çiftlik gübresi ile desteklenir. 3. Yıl: Turpgiller (lahana, karnabahar) veya kabakgiller yetiştirilir; bu farklı familya, kerevizden kalan hastalık döngüsünü kırar ve toprağı farklı derinlikten kullanır. 4. Yıl: Tahıl (buğday veya arpa) ekilerek toprak dinlendirilir, kök sistemi toprak yapısını iyileştirir ve yabancı ot ile hastalık baskısı düşer. Dördüncü yılın sonunda döngü yeniden baklagil ile başlatılır. Bu düzende kereviz ile bir sonraki kereviz arasında en az 3 yıllık ara bırakılmış, familya tekrarından kaçınılmış ve besin dengesi korunmuş olur. Alternatif olarak 3. yıl soğangiller (soğan, sarımsak) ile de değiştirilebilir.
Kereviz en iyi sonucu, toprağı azotça zenginleştiren baklagillerden (fasulye, bezelye, bakla) sonra verir. Bunun yanında iyi gübrelenmiş turpgiller, kabakgiller veya tahıllardan sonra da ekilebilir. Önemli olan, ön bitkinin kerevizle aynı familyadan (maydanozgiller) olmamasıdır; böylece ortak hastalık ve zararlı döngüsü kırılır, ağır beslenici olan kereviz zengin bir zemin bulur.
Kerevizden sonra farklı familyadan bir ürün tercih edilmelidir. Toprağı yeniden azotça zenginleştirmek için baklagiller çok uygundur. Ayrıca soğangiller (soğan, sarımsak) ve turpgiller de iyi seçeneklerdir. Kerevizden sonra havuç, maydanoz, dereotu gibi maydanozgil türlerinden kaçınılmalıdır.
Kereviz için aynı tarlaya en az 3, tercihen 4 yılda bir dönüş önerilir. Bu süre, Sclerotinia sklerotları, havuç sineği ve yaprak leke etmenleri gibi toprakta biriken sorunların azalması için gereklidir. Daha sık dönüşlerde hastalık ve zararlı baskısı belirgin biçimde artar.
Hayır, önerilmez. Havuç ve kereviz aynı familyadandır (maydanozgiller). Bu ikisini art arda ekmek havuç sinesi, Sclerotinia ve Alternaria gibi ortak etmenlerin toprakta birikmesine ve sonraki üründe daha ağır zarara yol açar. Aralarına en az iki farklı familya ürün girmesi gerekir.
Baklagiller kök nodüllerindeki bakteriler aracılığıyla havadaki azotu toprağa bağlar ve hasat sonrası bol organik madde bırakır. Kereviz azot ve potasyuma çok ihtiyaç duyan ağır beslenici bir bitki olduğu için, baklagilin zenginleştirdiği bu topraktan doğrudan yararlanır; böylece daha dengeli beslenir ve gübre ihtiyacı azalır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM). Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel kereviz ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kereviz Kereviz Ne Zaman Ekilir Kereviz Yetiştiriciliği Tüm Kereviz BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
