Menü
Karabuğday, buğdaygillerden olmamasına rağmen mutfakta tahıl gibi kullanılan, çiçekli bir bitkinin tohumundan elde edilen bir yalancı tahıldır. Gluten içermediği için glutensiz beslenme düzenlerinde bulgur, pirinç veya un alternatifi olarak tercih edilir. Türk mutfağında henüz çok yaygın olmasa da kaşa lapası, karabuğday unlu ekmek ve krep ile son yıllarda daha görünür hale gelmiştir. Dengeli beslenmede karabuğday, kompleks karbonhidrat, bitkisel protein ve lif kaynağı olarak tam tahıl grubundaki gıdalara benzer bir yer tutar. Aynı zamanda magnezyum, manganez ve fosfor gibi minerallerle bazı B grubu vitaminlerini de içerir. Karabuğdayın protein profili bitkisel kaynaklara göre görece dengeli bir amino asit dağılımı sunar. Günlük tabakta karabuğdayı sebze, baklagil ve diğer tahıllarla birlikte çeşitlendirerek kullanmak, öğünlere doku ve besin ögesi zenginliği katmanın olgusal bir yoludur. Herhangi bir gıda gibi karabuğday da tek başına değil, çeşitli ve dengeli bir beslenme düzeninin parçası olarak değerlendirildiğinde anlam kazanır.
Çiğ karabuğday tanesinin yaklaşık 100 gramı ortalama 335-360 kcal enerji sağlar. Bu miktarda yaklaşık 70-72 gram karbonhidrat, 12-14 gram protein ve 3-3,5 gram yağ bulunur. Lif içeriği yaklaşık 8-10 gram düzeyindedir ve bu değer onu iyi bir diyet lifi kaynağı yapar. Mineraller açısından 100 gramda yaklaşık 220-230 mg magnezyum, 1,3-1,5 mg manganez, 300-350 mg fosfor, 450-460 mg potasyum ile bir miktar bakır ve demir yer alır. B grubu vitaminlerinden niasin (B3), riboflavin (B2) ve folat da tabloda bulunur. Karabuğday ayrıca rutin adı verilen bir flavonoid içerir. Pişirilmiş halde su çektiği için 100 gramdaki değerler seyrelir ve kalori yaklaşık 90-110 kcal aralığına düşer. Bu değerler TürKomp ve USDA veri tabanlarındaki tam tahıl analizlerine dayanan yaklaşık ortalamalardır; tanenin türüne, kavrulma durumuna ve hasada göre değişebilir.
Karabuğdayda öne çıkan besin ögelerinden biri magnezyumdur; 100 gram çiğ tanede yaklaşık 220-230 mg magnezyum bulunması onu bitkisel kaynaklar arasında dikkat çekici bir seviyeye taşır. Magnezyum, genel beslenmede kas ve sinir işlevlerinin normal seyri, kemik yapısının korunması ve enerji metabolizmasındaki çok sayıda enzimatik tepkimenin işleyişi için gereksinim duyulan bir mineraldir. Karabuğdayın bir diğer belirgin özelliği ise yüksek lif ve görece dengeli bitkisel protein içeriğidir. Diyet lifi, sindirim sisteminin düzenli çalışmasına katkı sağlayan ve öğün sonrası tokluk hissini destekleyen bir besin bileşenidir. Bu ögeler karabuğdayı, çeşitli tahıllarla birlikte kullanıldığında tabağa mineral ve lif katkısı sunan olgusal bir seçenek haline getirir. Burada söz konusu olan, herhangi bir hastalık etkisi değil, dengeli beslenmenin bir parçası olarak bu besin ögelerinin genel rolüdür.
Karabuğday mutfakta hem bütün tane hem de un olarak kullanılır. Bütün tane, pirinç veya bulgur gibi haşlanarak pilav benzeri lapa (kaşa) yapılabilir; genellikle bir ölçü karabuğdaya iki ölçü su oranıyla, tane yumuşayana kadar kısık ateşte pişirilir. Kavrulmuş karabuğday daha belirgin ve fındıksı bir tada sahiptir. Karabuğday unu ise krep, gözleme, ekmek ve kek gibi hamur işlerinde tek başına veya diğer unlarla harmanlanarak değerlendirilir. Besin kaybını azaltmak için pişirme suyunu az tutmak ve tane suyunu bütünüyle çekene kadar pişirmek, suda çözünen minerallerin ve vitaminlerin yemekte kalmasına yardımcı olur. Aşırı uzun süre yüksek ateşte kaynatmak yerine, taneyi kısık ateşte ve kapağı kapalı biçimde pişirmek doku ve besin ögesi kaybını sınırlar. Pişmiş karabuğdayı sebze, baklagil, yoğurt veya taze yeşilliklerle birleştirmek, hem lezzet hem de besin ögesi çeşitliliği açısından pratik bir yaklaşımdır. Salatalara soğutulmuş halde de eklenebilir.
Karabuğday tanesini serin, kuru ve güneş görmeyen bir yerde, ağzı sıkıca kapalı cam veya hava almayan kaplarda saklamak tazeliğini ve besin değerini korumaya yardımcı olur. İçerdiği yağlar nedeniyle özellikle öğütülmüş karabuğday unu zamanla bozulma eğilimindedir; unu buzdolabında veya derin dondurucuda saklamak acılaşmayı geciktirir. Nemden uzak tutmak küflenmeyi ve tat kaybını önler.
Karabuğday; kompleks karbonhidrat, bitkisel protein ve lif içeren bir yalancı tahıldır. Çiğ tanenin yaklaşık 100 gramında 12-14 gram protein, 8-10 gram lif ile magnezyum, manganez, fosfor ve potasyum gibi mineraller ve bazı B grubu vitaminleri bulunur. Bu değerler tanenin türüne ve işlenme biçimine göre değişebilir.
Çiğ karabuğday tanesinin yaklaşık 100 gramı ortalama 335-360 kcal enerji sağlar. Haşlanıp su çektiğinde 100 gramdaki değer seyreldiği için pişmiş karabuğdayın kalorisi yaklaşık 90-110 kcal aralığına iner. Bunlar yaklaşık ortalama değerlerdir.
Karabuğday, ismine rağmen buğdaygillerden değildir ve doğal olarak gluten içermez. Bu nedenle glutensiz beslenme düzenlerinde un veya tane olarak kullanılabilir. Ancak paketli ürünlerde işleme sırasında bulaş olabileceğinden, etikette glutensiz ibaresine bakmak yerinde olur.
Karabuğdayda öne çıkan mineraller magnezyum, manganez, fosfor ve potasyumdur; ayrıca bir miktar bakır ve demir içerir. Vitamin tarafında niasin (B3), riboflavin (B2) ve folat gibi B grubu vitaminleri bulunur. Bu ögelerin miktarı 100 gram çiğ tane üzerinden hesaplanan yaklaşık değerlerdir.
Bütün karabuğday tanesi genellikle bir ölçü taneye iki ölçü su oranıyla, kısık ateşte ve kapağı kapalı biçimde tane suyu çekene kadar haşlanarak pişirilir. Pişme suyunu az tutmak suda çözünen besin ögelerinin yemekte kalmasına katkı sağlar. Karabuğday unu ise krep, gözleme ve ekmek gibi hamur işlerinde değerlendirilir.
Kaynak: TürKomp Türkiye Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı ve USDA FoodData Central.
Harman üzerinde güncel karabuğday ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Karabuğday Karabuğday Fiyatları Karabuğday Nasıl Saklanır Tüm Karabuğday BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
