Menü
Karabuğday, tahıl gibi kullanılsa da gerçek bir tahıl olmayan, kısa vejetasyon süresine sahip yalancı tahıl grubundan bir üründür. Türkiye'de sınırlı alanda, özellikle serin ve yüksek rakımlı bölgelerde ve son yıllarda glütensiz beslenme talebiyle birlikte artan ilgiyle yetiştirilmektedir. Ekimden hasada kadar geçen süre genellikle 70 ila 90 gün arasında olduğu için, tek bir üretim sezonunda değerlendirilebilen pratik bir bitkidir. Karabuğday hasadında en belirleyici özellik, bitkinin çiçeklenme ve tane bağlamasının uzun bir döneme yayılmasıdır; yani aynı bitki üzerinde olgun taneler, yeşil taneler ve çiçekler bir arada bulunabilir. Bu nedenle hasat zamanının doğru belirlenmesi verim ve kalite açısından kritik önem taşır. Erken hasat olgunlaşmamış tane oranını artırırken, geç hasat tane dökülmesi (savrulma) kayıplarına yol açar. Bu sayfada karabuğdayın Türkiye koşullarında hangi aylarda ve hangi olgunluk belirtileriyle hasat edildiğini, elle ve makineyle hasat yöntemlerini ve hasat sonrası kurutma-temizleme işlemlerini bulabilirsiniz.
Karabuğday Türkiye'de genellikle ilkbahar sonu ve yaz başında (Mayıs-Haziran) ekilir ve kısa vejetasyon süresi nedeniyle çoğunlukla Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında hasat edilir. Hasat zamanı; ekim tarihine, rakıma, çeşide ve iklime bağlı olarak bölgeden bölgeye değişir. Serin ve yüksek rakımlı iç bölgelerde ilk don tehlikesi öne çıktığı için hasat genellikle Eylül-Ekim aralığında tamamlanmaya çalışılır; daha ılıman veya geç ekim yapılan yerlerde hasat sonbahara sarkabilir. Karabuğday soğuğa ve dona duyarlı olduğundan, ilk sonbahar donlarından önce hasadın bitirilmesi önemlidir. Olgunluk belirtileri: Çiçeklenme uzun bir döneme yayıldığı için tanelerin tamamı aynı anda olgunlaşmaz. Genel uygulama, bitki üzerindeki tanelerin yaklaşık üçte ikisi ila dörtte üçü kahverengi-esmer renk aldığında hasada başlamaktır. Bu aşamada alt yapraklar sararıp dökülmeye başlar, saplar kızarır ve olgun taneler sertleşerek karakteristik koyu, üç köşeli görünümünü alır. Tüm taneler tam kahverengiye dönene kadar beklenirse, önce olgunlaşan taneler dökülerek verim kaybına neden olur.
Karabuğday hem elle hem de makineyle hasat edilebilir. Küçük ve az alanlarda bitkiler orak veya tırpanla dipten biçilir, demet haline getirilip tarlada veya havadar bir yerde birkaç gün kurumaya bırakılır, ardından dövülerek ya da harman makinesiyle taneler ayrılır. Daha geniş alanlarda hububat biçerdöveri kullanılır; batör devri ve ayarlar, ince kabuklu tanenin kırılmaması ve çatlamaması için düşürülür. Karabuğdayda en büyük sorun tane dökülmesidir. Bu kaybı azaltmak için hasadın günün serin ve nemli saatlerinde, tercihen sabah çiğ varken yapılması önerilir; kuru ve sıcak öğle saatlerinde savrulma kaybı artar. Biçerdöverle hasatta ilerleme hızı yavaş tutulmalı ve tabla kayıpları kontrol edilmelidir. Hasat sonrası ilk işlem kurutma ve temizlemedir. Tanelerdeki nem oranı yüksekse (özellikle erken hasatta), taneler ince tabaka halinde serilerek veya kurutucuda güvenli depolama nemine indirilene kadar kurutulmalıdır. Nemli depolanan karabuğday kolayca küflenir ve kızışır. Kuruyan taneler, yabancı ot tohumu, sap ve toz parçalarından elenerek temizlenir ve serin, kuru ortamda depolanır.
Karabuğday Türkiye'de genellikle Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında hasat edilir. Kısa vejetasyon süresi nedeniyle Mayıs-Haziran ekimlerinden yaklaşık 70-90 gün sonra hasat olgunluğuna gelir. Kesin zaman; ekim tarihine, rakıma, çeşide ve bölgeye göre değişir. Soğuğa duyarlı olduğu için ilk sonbahar donlarından önce hasadın tamamlanması önemlidir.
Çiçeklenme uzun döneme yayıldığından tüm taneler aynı anda olgunlaşmaz. Genel uygulama, bitki üzerindeki tanelerin yaklaşık üçte ikisi ila dörtte üçü kahverengi-esmer renge döndüğünde hasada başlamaktır. Bu dönemde alt yapraklar sararıp dökülür, saplar kızarır ve olgun taneler sertleşerek koyu, üç köşeli görünüm alır.
Karabuğdayda çiçeklenme ve tane bağlama uzun sürer; aynı bitkide olgun tane, yeşil tane ve çiçek bir arada bulunur. Tüm taneler tam kahverengiye dönene kadar beklenirse, önce olgunlaşan taneler dökülerek ciddi verim kaybı olur. Bu yüzden tanelerin çoğunluğu olgunlaştığında, bir kısmı henüz yeşilken hasada başlanır.
En büyük kayıp tane dökülmesidir. Hasadın günün serin ve nemli saatlerinde, tercihen sabah çiğ varken yapılması dökülme kaybını azaltır. Biçerdöverle hasatta ilerleme hızı düşük tutulmalı, batör devri ve ayarlar ince kabuklu tanenin kırılmayacağı şekilde ayarlanmalıdır.
Hasat sonrası ilk işlem kurutma ve temizlemedir. Nemi yüksek taneler ince tabaka halinde serilerek veya kurutucuda güvenli depolama nemine indirilir; aksi halde küflenir ve kızışır. Kuruyan taneler yabancı ot tohumu, sap ve tozdan elenip temizlenerek serin, kuru ortamda depolanır.
Kaynak: TAGEM Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü. Hasat dönemleri çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Hasat dönemi yaklaşırken Harman üzerinde güncel kara bugday ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kara Bugday İlanları Kara Bugday Üreticileri Ücretsiz İlan Ver Kara Bugday Nasıl Saklanır Kara Bugday Yetiştiriciliği Tüm Kara Bugday BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
