Menü
Adaçayı (Salvia officinalis), ballıbabagiller familyasından, Akdeniz kökenli çok yıllık aromatik bir bitkidir. Türkiye mutfağında ve içecek kültüründe daha çok kurutulmuş yaprakları demlenerek bitki çayı biçiminde tüketilir; taze yaprakları ise et yemekleri ve zeytinyağlı tariflerde baharat olarak yer bulur. Beslenme açısından adaçayı, tek başına yüksek miktarda tüketilen bir besinden çok, yemeklere ve içeceklere aroma katan bir bitki olarak değerlendirilir. Demlenerek içildiğinde kalori değeri neredeyse sıfıra yakındır; asıl besin ögeleri kurutulmuş yaprağın kendisinde yoğunlaşır. Kurutulmuş yaprak, ağırlığına oranla önemli miktarda lif ve bazı mineraller içerir, ancak günlük olarak yenilen porsiyonlar çok küçük olduğu için pratik katkısı ölçülüdür. Dengeli bir beslenmede adaçayı, tuz ve yağ kullanımını azaltmaya yardımcı bir lezzet kaynağı ve keyifli bir sıcak içecek seçeneği olarak yer alır. Çeşitliliği artıran, aromatik bir mutfak bitkisidir.
Aşağıdaki değerler kurutulmuş adaçayı yaprağının yaklaşık 100 gramı içindir; bu miktar mutfakta tek seferde nadiren tüketilir, genellikle çok az kullanılır. Kurutulmuş yaprakta yaklaşık 300-320 kalori bulunur. Karbonhidrat yaklaşık 55-62 gram olup bunun büyük bölümü lif (yaklaşık 35-42 gram) biçimindedir. Protein yaklaşık 10-11 gram, toplam yağ yaklaşık 12-14 gram düzeyindedir. Öne çıkan mineraller arasında kalsiyum, demir, magnezyum, potasyum ve manganez sayılabilir; vitaminler açısından K vitamini ile A vitamini öncüsü beta-karoten dikkat çeker. Demlenmiş adaçayı çayında ise bu değerlerin çok küçük bir kısmı suya geçtiği için çay pratikte kalorisiz ve düşük besin yoğunluğuna sahiptir. Kaynak olarak TürKomp ve USDA gıda kompozisyon verileri temel alınmıştır; rakamlar kuruma derecesine ve türe göre değişebilen yaklaşık aralıklardır, kesin ölçüm değildir.
Kurutulmuş adaçayı yaprağında ağırlığa oranla en belirgin öğe diyet lifidir; ayrıca K vitamini bakımından da yoğun bir bitkidir. Lif, sindirim sisteminin düzenli çalışmasına katkı sağlayan, tokluk hissini destekleyen ve dengeli beslenmenin temel bileşenlerinden biri olan bir karbonhidrat türüdür. K vitamini ise kanın normal pıhtılaşması ve kemik metabolizması gibi vücudun olağan işleyişinde rol oynayan bir vitamindir. Ancak adaçayının günlük olarak çok küçük miktarlarda kullanıldığını unutmamak gerekir; bu nedenle lif ve vitamin katkısı, temel besinlerin yerini tutan değil, çeşitliliği zenginleştiren bir katkı olarak düşünülmelidir. Genel beslenmede lif ve vitamin ihtiyacı ağırlıklı olarak sebze, meyve, kuru baklagil ve tam tahıllardan karşılanır; adaçayı bu tabloyu tamamlayan aromatik bir öğedir.
Adaçayı mutfakta hem taze hem kurutulmuş olarak kullanılır. En yaygın kullanımı, kurutulmuş yaprakların sıcak suda demlenerek bitki çayı biçiminde içilmesidir; kaynar suya atıp birkaç dakika demlemek yeterlidir, uzun süre kaynatmak aromayı ve suya geçen bileşenleri olumsuz etkileyebilir. Taze yapraklar; kırmızı et, tavuk, tereyağlı soslar, kabak ve fasulye gibi tariflerde baharat olarak kullanılır. Aromasının güçlü olması nedeniyle az miktarda eklemek genellikle yeterlidir. Besin ve aroma kaybını azaltmak için yaprakları pişirmenin son aşamasında eklemek, uzun süre yüksek ısıda tutmaktan kaçınmak iyi bir yöntemdir. Çay demlerken üzerini kapatmak uçucu bileşenlerin buharla dağılmasını sınırlar. Kurutulmuş yaprakları öğütmeden, bütün halde saklayıp kullanacağınız anda ufalamak aromanın daha uzun süre korunmasına yardımcı olur. Adaçayı, tuz ve yağı azaltırken yemeğe lezzet katmanın pratik bir yoludur.
Kurutulmuş adaçayını ışık almayan, serin ve kuru bir yerde, ağzı sıkıca kapalı cam kavanozda saklamak aromasını ve besin bileşenlerini daha uzun süre korur. Taze yaprakları buzdolabında nemli bir kağıt havluya sarılı olarak birkaç gün taze tutabilirsiniz. Nem ve doğrudan güneş ışığı hem rengi hem aromayı hızla kaybettirir; bu yüzden yaprakları öğütmeden bütün halde saklamak en iyisidir.
Kurutulmuş adaçayı yaprağı, ağırlığına oranla önemli miktarda lif içerir; ayrıca protein, az miktarda yağ ve karbonhidrat barındırır. Mineral olarak kalsiyum, demir, magnezyum ve potasyum, vitamin olarak da K vitamini ile beta-karoten öne çıkar. Ancak günlük kullanılan miktar çok küçük olduğu için pratik besin katkısı ölçülüdür. Demlenmiş adaçayı çayı ise pratikte kalorisizdir ve düşük besin yoğunluğuna sahiptir.
Kurutulmuş adaçayı yaprağının yaklaşık 100 gramında ortalama 300-320 kalori bulunur. Bu miktar mutfakta tek seferde neredeyse hiç tüketilmez; adaçayı genellikle çok küçük miktarlarda baharat olarak ya da demlenerek içilir. Demlenmiş bir bardak adaçayı çayının kalorisi ise sıfıra çok yakındır.
Sade demlenmiş adaçayı çayı pratikte kalorisizdir, çünkü suya geçen besin ögesi miktarı çok azdır. Kalori değeri asıl olarak kuru yaprağın kendisinde bulunur. Çaya şeker, bal veya benzeri tatlandırıcılar eklendiğinde ise toplam kalori bu eklentilere göre artar.
Kurutulmuş adaçayı yaprağında öne çıkan vitaminler K vitamini ve A vitamini öncüsü beta-karotendir. Mineral açısından kalsiyum, demir, magnezyum, potasyum ve manganez içerir. Bu değerler kuru yaprak için geçerlidir; demlenen çaya bu ögelerin yalnızca küçük bir bölümü geçer.
Kurutulmuş adaçayıda su uzaklaştığı için aynı ağırlıkta besin ögeleri daha yoğun görünür; bu nedenle 100 gram karşılaştırmasında kuru yaprak daha yüksek değerler verir. Taze yaprak ise su oranı yüksek olduğu için gram başına daha az yoğundur. Her ikisi de aromatik mutfak bitkisi olarak küçük miktarlarda kullanıldığından, pratik fark genellikle sınırlıdır.
Kaynak: TürKomp Türkiye Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı ve USDA FoodData Central.
Harman üzerinde güncel adaçayı ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Adaçayı Adaçayı Fiyatları Adaçayı Nasıl Saklanır Tüm Adaçayı BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
