Menü
Soya, hasat sonrası tane olarak depolanan yağlı bir baklagildir ve doğru saklanmadığında hem tane kalitesi hem de yağ oranı hızla düşer. Türkiye'de soya çoğunlukla Çukurova ve Amik Ovası gibi bölgelerde ikinci ürün olarak yetiştirilir ve hasat genellikle sıcak, nemli mevsime denk gelir. Bu nedenle taneyi güvenli nem düzeyine kadar kurutmadan depolamak, küflenme, böceklenme ve acılaşma riskini artırır. Soya tanesi yüksek yağ içeriği nedeniyle nemli ve sıcak ortamda kolayca bozulur, ransidleşerek koku ve tat kaybına uğrar. Ambar zararlıları ve depo küfleri, kötü havalandırılan yığınlarda kısa sürede yayılır. Doğru saklama; tanenin çimlenme gücünü koruma, yemeklik ve yağlık kalitesini sürdürme ve satışa kadar ağırlık kaybını en aza indirme açısından önemlidir. Aşağıda soya için uygun koşullar, yaklaşık saklama süreleri ve pratik yöntemler ele alınmıştır.
Soyanın güvenli depolanmasında en kritik etken tane nemidir. Uzun süreli saklama için tane neminin yaklaşık yüzde 11-12 düzeyine kurutulması, kısa süreli depolamada ise yüzde 13'ün altında tutulması önerilir. Depo ortamı serin, kuru, iyi havalandırılan ve karanlık olmalıdır. Sıcaklığın mümkün olduğunca düşük, tercihen 15 derecenin altında tutulması böcek etkinliğini ve yağ acılaşmasını yavaşlatır. Bağıl nem yüzde 65-70'in altında olmalı; nemli tabanlar ve terleme yapan metal yüzeylerle temas engellenmelidir. Depo temiz, önceki üründen ve zararlı yumurtalarından arındırılmış olmalı, yığın periyodik havalandırılarak sıcaklık ve nem takibi yapılmalıdır.
Yaklaşık yüzde 11-12 neme kurutulmuş, serin ve kuru depoda tutulan soya tanesi kalitesini genellikle 8-12 ay, uygun silo koşullarında bir yıl ve üzeri koruyabilir. Nem yüzde 13-14 aralığında ise saklama süresi belirgin biçimde kısalır ve tane birkaç ay içinde küf ile bozulma riskine girer. Tohumluk olarak kullanılacak soyada çimlenme gücü zamanla azaldığından, bir hasat döneminden diğerine (yaklaşık bir yıl) içinde kullanılması tercih edilir. Kabuğu soyulmuş, öğütülmüş ya da soya unu haline getirilmiş ürün yağ yüzeyi açığa çıktığından çok daha çabuk acılaşır; bu ürünler serin yerde birkaç ay, buzdolabında veya derin dondurucuda daha uzun süre saklanabilir. Taze yeşil soya (edamame) ise bozulabilir bir sebze gibi davranır ve buzdolabında birkaç gün, dondurularak aylarca korunur.
Serin ve kuru ambar/silo depolama: Soyanın ana saklama yöntemidir. Tane güvenli neme kurutulur, temiz ve kuru ambara veya siloya alınır, yığın havalandırma ve sıcaklık takibiyle yönetilir. Çuvallı depolamada çuvallar ahşap paletler üzerinde, tabandan ve duvardan uzak tutulur. Hava geçirmez kapalı saklama: Kuru soya tanesi, nemi tam düşürüldüğünde ağzı sıkı kapalı bidon, teneke ya da kavanozlarda tutularak böcek ve nem alışverişi engellenebilir; küçük miktarlar için pratiktir. Dondurma: Öğütülmüş soya, soya unu ya da taze yeşil soya (edamame), hava almayan poşetlerde derin dondurucuda uzun süre saklanabilir; edamame kısa haşlama sonrası dondurulursa rengini ve tazeliğini daha iyi korur. Buzdolabı: Açılmış soya unu, kavrulmuş soya veya taze soya kısa süreli olarak buzdolabında kapalı kapta tutulabilir. Kurutma: Tanenin güneşte ya da kurutucuda güvenli neme indirilmesi, tüm uzun süreli yöntemlerin ön koşuludur. Salamura veya benzeri sulu konserve yöntemleri kuru soya tanesi için uygun değildir.
Soya tanesi önce güvenli neme (yaklaşık yüzde 11-12) kurutulur, ardından serin, kuru, karanlık ve iyi havalandırılan bir ambar, silo ya da ağzı kapalı kaplarda saklanır. Depo temiz olmalı, tane nemli zeminden ve terleyen metal yüzeylerden uzak tutulmalı, yığının sıcaklık ve nemi düzenli izlenmelidir.
Kuru tane soya buzdolabına ihtiyaç duymaz. Ancak öğütülmüş soya, soya unu veya taze yeşil soya (edamame) buzdolabında kapalı kapta birkaç gün ila birkaç hafta tazeliğini koruyabilir. Daha uzun saklama için bu ürünleri derin dondurucuda tutmak daha güvenlidir.
Soyanın yağ oranı yüksektir; sıcak, nemli ve ışıklı ortamda yağ oksitlenerek acılaşır (ransidleşme). Önlemek için tane serin, kuru ve karanlıkta tutulmalı, özellikle öğütülmüş soya hava almayan kaplarda ve mümkünse soğukta saklanmalıdır.
Depoyu önceki üründen ve zararlı yumurtalarından temizleyerek, taneyi düşük neme kurutarak, sıcaklığı mümkün olduğunca düşük tutarak ve hava geçirmez kaplarda saklayarak ambar zararlılarının çoğalması yavaşlatılır. Yığının düzenli kontrolü erken fark etmeyi sağlar.
Tohumluk soyada çimlenme gücü zamanla düştüğü için, taneyi kuru ve serin koşullarda saklamak ve genellikle bir hasat döneminden diğerine, yaklaşık bir yıl içinde ekmek en sağlıklı yaklaşımdır. Nemli ve sıcak depolama çimlenme oranını hızla azaltır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) - Soya Yetiştiriciliği ve Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) hububat/yağlı tohum depolama rehberleri. Saklama süreleri ürün olgunluğu, çeşit ve depo koşullarına göre değişebilir.
Harman üzerinde güncel soya ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Soya İlanları Soya Üreticileri Soya Ne Zaman Hasat Edilir Soya Çeşitleri Soya Yetiştiriciliği Tüm Soya BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
