Soya Yetiştiriciliği

Soya hakkında

Soya, tohumlarında yüksek oranda protein ve yağ bulunan, sıcak iklim seven bir baklagil bitkisidir. Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde hem ana ürün hem de ikinci ürün olarak yetiştirilebilir. Bir baklagil olarak havanın azotunu toprağa kazandırarak ekim nöbetinde kendisinden sonra ekilen ürünlerin verimini artırır.

Ekim zamanı ve tohum

Ekim, toprak sıcaklığının 8-10 santigrat dereceye ulaştığı dönemde yapılır. Ana ürün soya çoğu bölgede nisan ayının ortalarından itibaren en kısa sürede ekilmelidir. İkinci ürün soya ekimi ise en geç temmuz ayının ilk haftasına kadar tamamlanmalıdır.

Tohum 2-3 cm derinliğe ekilir ve dekarda yaklaşık 40-45 bin bitki bulunmalıdır. Dekara atılacak tohumluk miktarı tane iriliğine göre değişir: iri tohumlarda 7-7,5 kg, küçük tohumlarda 6-6,5 kg. Tohumların çimlenme yeteneği en az yüzde 90 olmalıdır. Tarlaya ilk kez ekiliyorsa tohumlar Rhizobium japonicum bakterisi ile aşılanmalıdır.

Gübreleme

Ekimle birlikte saf madde olarak dekara 2-3 kg azot (N) ve 6 kg saf fosfor (P2O5) verilir. Fosforun en geç ekimle birlikte kök derinliğine verilmesi önemlidir. Türkiye topraklarında yeterli potasyum bulunduğundan ayrıca potasyumlu gübre önerilmez.

Sulama

Soya yetişme süresi boyunca dekara 500-600 ton su ister ve genellikle 3-4 kez sulanır. İlk sulama bitki boyu 8-10 cm olunca yapılır. En çok su istediği dönemler çiçeklenme başlangıcı ve bakla oluşum dönemleridir.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Mildiyö: Yapraklarda renk açılması ve lekelenme ile kendini gösteren, nemli koşullarda yayılan fungal bir hastalıktır.
• Nematod: Kök bölgesinde zarar oluşturarak bitkinin gelişimini ve verimini olumsuz etkiler.
• Virüs hastalıkları: Yapraklarda mozaik desen, buruşma ve bitkide bodurlaşmaya yol açarak verim kaybı oluşturur.

Zararlılar

• Kırmızı örümcek: Yaprakların alt yüzünde beslenerek sararma ve kuruma yapar; Ege Bölgesinde sık görülür, bir yaprakçıkta 10 adet bulununca mücadele gerekir.
• Beyaz sinek: Yaprakların alt yüzünde bitki özsuyunu emerek bitkiyi zayıflatır ve verimi düşürür.
• Yeşil kurt: Yaprak ve baklalarda beslenerek doku kaybına ve tane zararına neden olur.

Soya hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Hasat, bitkinin tamamen sararıp yapraklarının döküldüğü, baklaların kuruyarak tanelerin sertleştiği dönemde yapılır. Bu dönemde taneler en çok yüzde 13 nem içermelidir.