Menü
Yer fıstığı (Arachis hypogaea), baklagiller familyasından, meyvelerini toprak altında olgunlaştıran tek yıllık ve yazlık sıcak iklim bitkisidir. Ülkemizde başta Çukurova bölgesi olmak üzere sulanabilen kıyı ovalarında çoğunlukla çerezlik olarak yetiştirilir. Bu rehber; yer fıstığında ekim zamanı, tohumluk, gübreleme, sulama, hasat ile yaygın hastalık ve zararlıları Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) yayınına dayanarak özetler.
Ana ürün olarak toprak sıcaklığı 13 derecenin üzerine çıktığında, genellikle 10 Nisan-20 Mayıs tarihleri arasında ekilir. İyi bir çıkış için toprak sıcaklığının en az 18 dereceye ulaşması beklenmeli, ekimde acele edilmemelidir. Çimlenme ve çıkış için en uygun toprak sıcaklığı 30-35 derecedir. İkinci ürün ekimi, hububat hasadından hemen sonra ve en geç haziranın ikinci yarısına kadar yapılır. Ortalama ekim derinliği 5-6 cm, sıra arası 60-70 cm ve sıra üzeri 10-15 cm olmalıdır.
İri taneli çerezlik (ülkemizde yetiştirilen Virginia tipi) çeşitlerde dekara 10-13 kg meyveye karşılık gelen 7-8 kg iç tohum, küçük taneli Spanish ve Valencia çeşitlerinde ise 8-9 kg meyveye karşılık gelen 5-6 kg iç tohum kullanılır. Dekara 12 kg'a kadar iç tohumluk miktarının artırılması ile verim artmaktadır. Çimlenme oranı düşükse kullanılacak tohumluk miktarı artırılmalıdır.
Yer fıstığı baklagil bitkisi olduğu için azotlu gübre ihtiyacı azdır; köklerindeki Rhizobium bakterileri havanın serbest azotunu bağlar. Ekimle birlikte taban gübresi olarak en fazla 3 kg/da saf azot önerilir. Azot bakterisi aşılaması yapılmadıysa veya nodülasyon zayıfsa, üst gübre olarak (aşılama yoksa ya da toprak bulaşık değilse 15 kg/da, aşılı veya bulaşık ise 10-12 kg/da civarında) saf azot uygulanabilir. Fosfor toprakta hiç yoksa ekim öncesi dekara yaklaşık 10-12 kg saf fosfor (P2O5) verilmelidir; mikoriza (VAM) iyi çalışan topraklarda 3 kg/da, fosfor birikimi olan topraklarda 5-6 kg/da yeterli olabilir. Tüm gübreleme en az 3-5 yılda bir yapılan toprak analizine göre düzenlenmelidir.
Yer fıstığı yazlık sıcak iklim bitkisi olduğu için su ihtiyacı oldukça yüksektir ve sulanabilen ovalarda yetiştirilir. Özellikle çiçeklenme, ginofor oluşumu ve kapsül dolum dönemlerinde toprağın susuz kalmaması önemlidir; toprağın aşırı ısınmasını önlemek için sulamalarda tüm toprağın ıslanması sağlanmalıdır. Sap çürüklüğü ve kırmızı örümcek gibi sorunları azaltmak için salma sulama yerine yağmurlama sulama tercih edilmelidir. Sulama suyunun yetersiz olduğu koşullarda yer fıstığı tarımı önerilmez.
Ülkemizde yetiştirilen iri taneli çerezlik (Virginia tipi) çeşitler ekimden yaklaşık 150-160 gün sonra hasat olgunluğuna gelir; nisan-mayıs ekimlerinde hasat genellikle eylül-ekim aylarına denk gelir. Yer fıstığı indeterminant bir bitki olduğu için uygun söküm zamanını belirlemek zor ve çok önemlidir. Sökümden sonra meyveli bitkiler kurutulur; aflatoksin riskini azaltmak için olgunlaşan meyveler vakit geçirilmeden sökülmeli ve yağmurlardan etkilenmeden kısa sürede harman edilmelidir.
Yer Fıstığı hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri için ayrıntılı rehbere bakın →
Ana ürün olarak toprak sıcaklığı 13 derecenin üzerine çıktığında, genellikle 10 Nisan-20 Mayıs tarihleri arasında ekilir. İyi bir çıkış için toprak sıcaklığının en az 18 dereceye ulaşması beklenmeli, ekimde acele edilmemelidir. Çimlenme ve çıkış için en uygun toprak sıcaklığı 30-35 derecedir. İkinci ürün ekimi, hububat hasadından hemen sonra ve en geç haziranın ikinci yarısına kadar yapılır. Ortalama ekim derinliği 5-6 cm, sıra arası 60-70 cm ve sıra üzeri 10-15 cm olmalıdır.
Yer fıstığı baklagil bitkisi olduğu için azotlu gübre ihtiyacı azdır; köklerindeki Rhizobium bakterileri havanın serbest azotunu bağlar. Ekimle birlikte taban gübresi olarak en fazla 3 kg/da saf azot önerilir. Azot bakterisi aşılaması yapılmadıysa veya nodülasyon zayıfsa, üst gübre olarak (aşılama yoksa ya da toprak bulaşık değilse 15 kg/da, aşılı veya bulaşık ise 10-12 kg/da civarında) saf azot uygulanabilir. Fosfor toprakta hiç yoksa ekim öncesi dekara yaklaşık 10-12 kg saf fosfor (P2O5) verilmelidir; mikoriza (VAM) iyi çalışan topraklarda 3 kg/da, fosfor birikimi olan topraklarda 5-6 kg/da yeterli olabilir. Tüm gübreleme en az 3-5 yılda bir yapılan toprak analizine göre düzenlenmelidir.
Yer fıstığı yazlık sıcak iklim bitkisi olduğu için su ihtiyacı oldukça yüksektir ve sulanabilen ovalarda yetiştirilir. Özellikle çiçeklenme, ginofor oluşumu ve kapsül dolum dönemlerinde toprağın susuz kalmaması önemlidir; toprağın aşırı ısınmasını önlemek için sulamalarda tüm toprağın ıslanması sağlanmalıdır. Sap çürüklüğü ve kırmızı örümcek gibi sorunları azaltmak için salma sulama yerine yağmurlama sulama tercih edilmelidir. Sulama suyunun yetersiz olduğu koşullarda yer fıstığı tarımı önerilmez.
Ülkemizde yetiştirilen iri taneli çerezlik (Virginia tipi) çeşitler ekimden yaklaşık 150-160 gün sonra hasat olgunluğuna gelir; nisan-mayıs ekimlerinde hasat genellikle eylül-ekim aylarına denk gelir. Yer fıstığı indeterminant bir bitki olduğu için uygun söküm zamanını belirlemek zor ve çok önemlidir. Sökümden sonra meyveli bitkiler kurutulur; aflatoksin riskini azaltmak için olgunlaşan meyveler vakit geçirilmeden sökülmeli ve yağmurlardan etkilenmeden kısa sürede harman edilmelidir.
Yer Fıstığı yetiştiriciliğinde başlıca Kök Boğazı Çürüklüğü (Aspergillus niger), Sap Çürüklüğü (Sclerotium rolfsii), Erken ve Geç Yaprak Leke Hastalıkları (Cercospora arachidicola ve Cercosporidium personatum), Phytium Meyve Çürüklüğü (Phytium myriothylum), Aflatoksin (Aspergillus flavus) görülebilir. Belirtiler ve mücadele için ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
