Menü
Yer fıstığı, meyvesini toprak altında olgunlaştıran nadir bitkilerden biri olduğu için hasadı tarla yüzeyinden gözle takip edilemez ve bu durum sökümü diğer ürünlere göre özel kılar. Çukurova ile Doğu Akdeniz koşullarında ana ürün ekiliş için olgunlaşma genellikle 140-160 günü bulur; çerezlik iri taneli çeşitler bu sürenin üst sınırına yaklaşırken yağlık çeşitler 110-125 günde sökülebilir hale gelir. Olgunluğun belirlenmesinde acele etmek de gecikmek de ciddi kayıp doğurur: erken sökümde taneler içi boş ve buruşuk kalır, geç kalındığında ise sap ile kabuk birleşim yeri zayıflar ve meyveler toprakta kopup kalarak verim düşer. Bu yüzden bölge üreticisi söküm öncesi mutlaka birkaç ocaktan örnek kabuk soyarak iç rengini kontrol eder. Doğru zamanlanmış bir hasat hem tane dolgunluğunu hem de kavrulduğunda aranan tat ve kabuk rengini doğrudan belirlediği için yer fıstığında hasat, ürünün pazar değerini en çok etkileyen aşamadır.
Akdeniz kıyı kuşağında Adana, Osmaniye, Hatay ve Antalya ana ürün ekilişlerinde söküm Ağustos sonunda başlayıp Eylül boyunca, kimi yıllar Ekim başına kadar sürer; Osmaniye'de birinci ürün hasadı tipik olarak Ağustos'un son haftasından Eylül'ün son haftasına yayılır. Güneydoğu'da Şırnak (Cizre, Silopi) gibi sıcak ovalarda da takvim benzer şekilde Eylül-Ekim aralığındadır. İkinci ürün (buğday ardına) ekilişlerde olgunlaşma Ekim sonu hatta Kasım başına sarkabilir. Olgunluğun en güvenilir göstergesi 'kabuk soyma' yöntemidir: tarlanın farklı noktalarından çıkarılan meyvelerin kabuğu soyulduğunda iç yüzeyin kırmızı-kahverengi (lekeli) renk alması olgunluk işaretidir ve bu renkli meyve oranı yüzde 55-65'e ulaştığında söküm zamanı gelmiş demektir. Ayrıca dolgun taneye basıldığında diri ve sert olması, kabuğun belirgin ağ damarlı yapı kazanması ve bitki yapraklarının sararıp dökülmeye başlaması da yer üstünden okunabilen ek olgunluk belirtileridir.
Yer fıstığı hasadı iki aşamalıdır: önce sökme, ardından kurutma. Küçük alanlarda bitkiler elle veya çapayla kökten gevşetilip topraktan çıkarılır; geniş ovalarda ise traktöre bağlı söküm-silkme makineleri kullanılarak ocaklar kaldırılıp toprağı silkelenir. Sökülen bitkiler meyveleri üstte kalacak şekilde tarlada ters çevrilip namlu (çoban) yapılarak birkaç gün güneşte ön kurutmaya bırakılır. Tane nemi güvenli seviyeye indikten sonra patozla (harman makinesi) meyveler saptan ayrılır. Hasat sonrası en kritik adım kurutmadır: meyveler ince tabaka halinde, hava alan gölge veya kontrollü ortamda nem oranı yaklaşık yüzde 7-8'e ininceye kadar kurutulmalıdır. Yüksek nemle çuvallanan ürün küflenir ve kalitesini yitirir. Kuru, serin ve iyi havalanan depolarda, tercihen kabuklu olarak saklanan yer fıstığı çok daha uzun süre tazeliğini korur.
En güvenilir yöntem kabuk soymadır. Tarlanın farklı yerlerinden çıkardığınız meyvelerin kabuğunu soyduğunuzda iç yüzeyi kırmızı-kahverengi lekeli renge dönmüş meyvelerin oranı yüzde 55-65'e ulaşmışsa söküm vakti gelmiştir. Tanenin diri ve dolgun olması, kabuğun belirgin damarlı yapı kazanması ve yaprakların sararması da destekleyici işaretlerdir.
Adana, Osmaniye ve Hatay'da ana ürün söküm genellikle Ağustos sonunda başlar, Eylül boyunca sürer ve bazı yıllar Ekim başına kadar uzar. Buğday ardına ekilen ikinci ürün ise Ekim sonu hatta Kasım başında hasat edilebilir.
Geç kalındığında meyve sapı ile kabuk birleşimi zayıflar, sökme sırasında meyveler kopup toprakta kalır ve verim doğrudan düşer. Ayrıca aşırı olgunlaşan tanelerde kalite ve çimlenme gücü gerileyebilir. Bu nedenle olgunluk oranı yakalandığında söküm geciktirilmemelidir.
Sökülen bitkiler meyveleri üstte kalacak şekilde tarlada birkaç gün ön kurutmaya bırakılır, sonra patozla taneler ayrılır. Meyveler ince tabaka halinde, nem oranı yaklaşık yüzde 7-8'e ininceye kadar kurutulmalıdır. Nemli depolanan ürün küflenir; serin, kuru ve havalanan depoda kabuklu saklamak en sağlıklısıdır.
Kaynak: Çukurova Üniversitesi Tarımsal Yayım Haberleşme Araştırma ve Uygulama Merkezi - Yer Fıstığı Yetiştiriciliği. Hasat dönemleri çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Hasat dönemi yaklaşırken Harman üzerinde güncel yer fıstığı ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Yer Fıstığı İlanları Yer Fıstığı Üreticileri Ücretsiz İlan Ver Yer Fıstığı Nasıl Saklanır Yer Fıstığı Yetiştiriciliği Tüm Yer Fıstığı BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
