Menü
Yer fıstığı, Türkiye tarımında özellikle Doğu Akdeniz ve Batı Akdeniz bölgelerinin ısınan iklimine iyi uyum sağlamış, hem çerezlik hem de yağlık olarak değerlendirilen önemli bir yağ bitkisidir. Ülkemizde üretimin büyük bölümü Osmaniye, Adana, Antalya, Aydın ve Kahramanmaraş gibi illerde yoğunlaşır. Yerli üretimde çeşitler genellikle iri taneli Virginia (çerezlik) tipi ile küçük taneli İspanyol (yağlık) tipi olarak iki grupta toplanır. Türkiye Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi kayıtlarında onlarca çeşit yer almakta; bunların çoğu Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilmiştir. Yıllarca üretimin belkemiğini NC-7 çeşidi oluşturmuş, sonraki yıllarda yerli ıslah çalışmalarıyla Osmaniye-2005, Halisbey, Sultan, Çom ve Gazipaşa gibi çeşitler öne çıkmıştır. Çeşit seçimi; ekim zamanı (ana ürün veya ikinci ürün), sulama imkanı, olgunlaşma süresi ve pazarın çerezlik ya da yağlık talebine göre değişir. Aşağıda Türkiye koşullarında tescilli ve yaygın olarak yetiştirilen gerçek yer fıstığı çeşitleri, bölgesel uyumları ve kullanım alanlarıyla birlikte açıklanmıştır.
Türkiye'de 1991 yılında tescil edilen, uzun yıllar üretimin büyük bölümünü oluşturan iri taneli Virginia tipi bir çerezlik çeşittir. Özellikle Osmaniye ve Çukurova bölgesinde geniş alanlarda yetiştirilmiştir. Tanelerinin iriliği ve dolgunluğu nedeniyle kavrulmuş çerez ve şak (kabuklu) fıstık pazarında tercih edilir. Ana ürün olarak yetiştirmeye uygun, geç olgunlaşan bir çeşit olması nedeniyle uzun ve sıcak bir yetişme dönemi ister.
Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından geliştirilip tescillenen, adını yoğun üretim yapılan Osmaniye ilinden alan Virginia tipi bir çeşittir. İri taneli yapısıyla çerezlik pazarına yöneliktir. Osmaniye ve Adana koşullarına iyi uyum sağlar, NC-7'ye alternatif olarak geliştirilen yerli çeşitlerin öncülerindendir. Kavurmalık ve şak fıstık olarak değerlendirilmeye elverişlidir.
Çukurova Üniversitesi kaynaklı, son yıllarda ekim alanı belirgin şekilde artan iri taneli çerezlik bir çeşittir. Verim potansiyeli ve tane kalitesiyle NC-7'ye güçlü bir alternatif olarak öne çıkmıştır. Doğu Akdeniz bölgesinin sulanabilen ana ürün koşullarına uygundur. İri ve dolgun taneleri sayesinde kavrulmuş çerez pazarında talep görür.
Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü tarafından ıslah edilip tescillenen Virginia tipi bir çeşittir. Çukurova ve Osmaniye ekolojisinde denenerek üretime kazandırılmıştır. İri taneli yapısıyla ağırlıklı olarak çerezlik amaçla yetiştirilir. Yerli ıslah programı içinde geliştirilen, bölge koşullarına uyumlu çeşitlerden biridir.
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü kayıtlarında yer alan ve üretimde geniş yer tutan tescilli bir çeşittir. Özellikle Antalya ve Batı Akdeniz kıyı kuşağında yaygın olarak yetiştirilir. Anamur ve çevresindeki bazı yerel popülasyonlarla genetik yakınlık gösterir. Bölgenin ikinci ürün ve kıyı iklimi koşullarına iyi uyum sağlayan, yaygın kullanılan çeşitlerdendir.
Adını Antalya'nın Gazipaşa ilçesinden alan, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü kaynaklı yaygın bir çeşittir. Antalya kıyı şeridinin sıcak ve nemli ikliminde başarıyla yetiştirilir. Çom çeşidiyle birlikte bölgede en çok ekilen çeşitlerden biridir. Hem çerezlik hem de kabuklu satış için değerlendirilir.
Çukurova Üniversitesi'nde Prof. Dr. Halis Arıoğlu'nun yürüttüğü ıslah çalışmaları kapsamında geliştirilip tescillenen Virginia tipi bir çeşittir. Çukurova bölgesinin ana ürün koşullarına yönelik olarak seçilmiştir. İri taneli çerezlik özellik taşır. Üniversite kaynaklı yerli çeşit programının ürünlerinden biri olarak bölgesel verim denemelerinde yer almıştır.
Verim ve kalite denemelerinde sıkça değerlendirilen tescilli bir Virginia tipi çeşittir. Çukurova, Osmaniye, Diyarbakır-Bismil ve Batman gibi farklı ekolojilerdeki uyum çalışmalarına konu olmuştur. İri taneli çerezlik yapısıyla NC-7'ye alternatif olarak denenen çeşitler arasında yer alır. Farklı bölgelerde adaptasyon potansiyeli araştırılan çeşitlerdendir.
Tescilli çeşitler içinde küçük taneli İspanyol (Spanish) tipini temsil eden, ağırlıklı olarak yağlık değerlendirmeye uygun bir çeşittir. İri taneli Virginia tipi çerezlik çeşitlerden farklı olarak daha küçük ve çok sayıda tane oluşturur. Genellikle daha erkenci bir yapı gösterir. Yağ sanayii ve küçük tane isteyen kullanım alanları için tercih edilir.
Türkiye'deki verim ve kalite araştırmalarında düzenli olarak yer alan Virginia tipi iri taneli bir çeşittir. Çukurova ve Osmaniye koşullarında NC-7'ye alternatif olarak denenen çeşitler arasında sıralanır. Çerezlik pazarına yönelik dolgun taneler oluşturur. Bölgesel adaptasyon ve tane kalitesi denemelerinde karşılaştırma çeşidi olarak kullanılmıştır.
Uzun yıllar boyunca NC-7 çeşidi Türkiye üretiminin büyük bölümünü oluşturmuştur. Son yıllarda Halisbey gibi yerli ıslah çeşitlerinin ekim alanı artarken, Batı Akdeniz kıyı kuşağında Çom ve Gazipaşa çeşitleri de yaygın olarak yetiştirilmektedir.
Çerezlik olarak değerlendirilen çeşitler genellikle iri taneli Virginia tipindedir; NC-7, Osmaniye-2005, Halisbey ve Sultan bu gruba girer. Yağlık amaçlı kullanılanlar ise küçük taneli İspanyol tipidir; Florispan bunun tescilli bir örneğidir. Tane iriliği ve yağ oranı bu iki grup arasında farklılık gösterir.
Üretim ağırlıklı olarak Doğu Akdeniz'de Osmaniye, Adana ve Kahramanmaraş; Batı Akdeniz'de Antalya kıyı kuşağı ve Ege'de Aydın çevresinde yoğunlaşır. Osmaniye-2005 ve Halisbey Çukurova ekolojisine, Çom ve Gazipaşa ise Antalya kıyı iklimine iyi uyum sağlar.
Yerli çeşitlerin önemli bölümü Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilmektedir. Çeşitlerin resmi kaydı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi tarafından yapılır. Osmaniye-2005, Halisbey ve Sultan üniversite kaynaklı; Çom ve Gazipaşa enstitü kaynaklı çeşitlerdir.
NC-7 gibi geç olgunlaşan iri taneli çeşitler uzun ve sıcak bir yetişme dönemi istediğinden ana ürün ekimine daha uygundur. Kıyı bölgelerinde daha kısa dönemde yetişebilen çeşitler ikinci ürün olarak değerlendirilebilir. Seçimde sulama imkanı, olgunlaşma süresi ve pazarın çerezlik ya da yağlık talebi belirleyicidir.
Kaynak: Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) - Yer Fıstığı Yetiştiriciliği. Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız yer fıstığı çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Yer Fıstığı İlanları Yer Fıstığı Üreticileri Yer Fıstığı Fiyatları Yer Fıstığı Yetiştiriciliği Tüm Yer Fıstığı BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
