Menü
Susam, tohumlarında %50-60 yağ ve %25 protein bulunduran, sıcağı seven yazlık bir yağ bitkisidir; tahin, helva ve simit gibi unlu gıdalarda yaygın olarak kullanılır. Kısa yetişme süresi sayesinde ana üründe olduğu kadar hububat hasadı sonrası ikinci ürün tarımında da değerlendirilir. Bu rehber, susamın ekim zamanından gübreleme, sulama ve hasada, yaygın hastalık ve zararlılara kadar yetiştiricilik adımlarını resmi tarım kaynağına dayalı olarak özetler.
Ana ürün olarak nisan ve mayıs aylarında; ikinci ürün olarak kanola, buğday veya arpa hasadını takiben haziran ayı içinde ya da temmuz ayının ilk haftasında ekilir. Çukurova'da nisanda, Antalya'da mayısın ikinci yarısı veya haziran başında yapılır. İdeal ekim derinliği toprak yapısına göre 2,5-4 cm olup, ekim günün erken saatlerinde yapılmalı; sıcak, kuru ve rüzgârlı havada ekimden kaçınılmalıdır.
Serpme ekimde dekara en fazla 350-500 g; iyi ayarlanmış pnömatik mibzerle (sıra arası 70 cm) 100-150 g; mekanik mibzerlerle yapılacak ayarlamalarla 150-250 g sertifikalı, çimlenme gücü yüksek tohum kullanılması yeterlidir.
Susamın gelişme süresinin kısalığı nedeniyle verilecek gübrenin tamamının ekimden önce son diskaro altına atılması uygundur. Toprak analizine göre dekara saf madde olarak 8-10 kg azot, 8-10 kg fosfor ve toprakta yeterli değilse 6-8 kg/da potasyum verilir. Sulu koşullarda bu miktarlara saf madde olarak 2-3 kg ilave edilebilir; ayrıca bitkiler 25-30 cm boya ulaştığında saf madde olarak 2-2,5 kg amonyum nitrat (%26) uygulaması yararlıdır.
Susam fazla su istemez; ancak çiçeklenmenin başlangıcında ve ortasında olmak üzere yapılacak 2-3 sulama verimi belirgin şekilde artırır. Sulama karık usulü yapılmalı, aşırı göllenmeden kaçınılmalıdır; göllendirilerek yapılan sulama "su kesmesi" olarak adlandırılan solgunluk ve ölümlere yol açar. İkinci ürün ekilişlerinde sulama mutlaka yapılmalı, ekim öncesi tav suyu verilmelidir.
Susamda kapsüllerin tamamı aynı anda olgunlaşmadığından, çiçeklenmenin durması, yaprak ve kapsüllerin sararması, alt yaprakların kısmen dökülmesi ve alt kapsüllerin sararıp uçlarının çatlamaya başlaması hasat olgunluğunu gösterir. Bu döneme genellikle ekimden yaklaşık 100-120 gün sonra ulaşılır. Bitkiler elle sökülür veya dipten kesilir; demetler bağlanıp baskıya alınır, ardından gümül (tokurcun) yapılarak harman edilir.
Susam hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri için ayrıntılı rehbere bakın →
Ana ürün olarak nisan ve mayıs aylarında; ikinci ürün olarak kanola, buğday veya arpa hasadını takiben haziran ayı içinde ya da temmuz ayının ilk haftasında ekilir. Çukurova'da nisanda, Antalya'da mayısın ikinci yarısı veya haziran başında yapılır. İdeal ekim derinliği toprak yapısına göre 2,5-4 cm olup, ekim günün erken saatlerinde yapılmalı; sıcak, kuru ve rüzgârlı havada ekimden kaçınılmalıdır.
Susamın gelişme süresinin kısalığı nedeniyle verilecek gübrenin tamamının ekimden önce son diskaro altına atılması uygundur. Toprak analizine göre dekara saf madde olarak 8-10 kg azot, 8-10 kg fosfor ve toprakta yeterli değilse 6-8 kg/da potasyum verilir. Sulu koşullarda bu miktarlara saf madde olarak 2-3 kg ilave edilebilir; ayrıca bitkiler 25-30 cm boya ulaştığında saf madde olarak 2-2,5 kg amonyum nitrat (%26) uygulaması yararlıdır.
Susam fazla su istemez; ancak çiçeklenmenin başlangıcında ve ortasında olmak üzere yapılacak 2-3 sulama verimi belirgin şekilde artırır. Sulama karık usulü yapılmalı, aşırı göllenmeden kaçınılmalıdır; göllendirilerek yapılan sulama "su kesmesi" olarak adlandırılan solgunluk ve ölümlere yol açar. İkinci ürün ekilişlerinde sulama mutlaka yapılmalı, ekim öncesi tav suyu verilmelidir.
Susamda kapsüllerin tamamı aynı anda olgunlaşmadığından, çiçeklenmenin durması, yaprak ve kapsüllerin sararması, alt yaprakların kısmen dökülmesi ve alt kapsüllerin sararıp uçlarının çatlamaya başlaması hasat olgunluğunu gösterir. Bu döneme genellikle ekimden yaklaşık 100-120 gün sonra ulaşılır. Bitkiler elle sökülür veya dipten kesilir; demetler bağlanıp baskıya alınır, ardından gümül (tokurcun) yapılarak harman edilir.
Susam yetiştiriciliğinde başlıca Solgunluk (Fusarium), Kök çürüklüğü, Yaprak leke hastalığı, Kömürümsü çürüme (Macrophomina) görülebilir. Belirtiler ve mücadele için ruhsatlı ürün kullanılmalı, İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
