Menü
Susam (Sesamum indicum L.), Türkiye tarımının köklü yağ bitkilerinden biridir ve özellikle Ege, Akdeniz ile Güneydoğu Anadolu bölgelerinde geniş alanlarda yetiştirilir. Ülkemizde susam hem tahin, helva ve simit gibi geleneksel gıdaların ham maddesi olarak hem de yemeklik yağ kaynağı olarak büyük değer taşır. Bu talebi karşılamak için Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM), Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü (GAPTAEM) tarafından uzun yıllar süren ıslah çalışmalarıyla çok sayıda tescilli susam çeşidi geliştirilmiştir. Bu çeşitler tohum rengine göre genellikle beyaz ve sarı-kahverengi taneli olarak iki grupta toplanır. Beyaz taneli çeşitler tahin ve gıda sanayisinde tercih edilirken, sarı ve kahverengi taneli çeşitler yüksek yağ oranlarıyla öne çıkar. Çeşit seçiminde olgunlaşma süresi, verim, yağ oranı, kapsül dökme özelliği ve bölgeye uyum belirleyici olur. Aşağıda Türkiyede tescil edilmiş başlıca susam çeşitlerini, olgunlaşma süreleri, verim potansiyelleri, yetiştirildikleri bölgeler ve ayırt edici özellikleriyle birlikte inceleyebilirsiniz. Doğru çeşit tercihi, hem ana ürün hem de ikinci ürün ekiminde verim ve kaliteyi doğrudan etkiler.
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) tarafından geliştirilen, Türkiyenin en eski ve en yaygın tescilli susam çeşitlerinden biridir. Sarı-kahverengi tohum rengiyle bilinir ve uzun yıllardır Ege ile Akdeniz bölgelerinde üreticinin standart çeşidi olmuştur. Adaptasyon yeteneği yüksektir ve hem ana ürün hem de ikinci ürün ekiminde tercih edilir. Yağ oranı ve tane kalitesi bakımından güvenilir bir çeşit kabul edilir.
Yine BATEM ıslahı olan, sarı taneli klasik susam çeşitlerinden biridir. Akdeniz ve Ege koşullarına iyi uyum sağlar ve orta boylu, sık kapsül yapısıyla dengeli verim verir. Muganlı 57 ile birlikte uzun süre bölge üreticisinin temel çeşitleri arasında yer almıştır. Yemeklik yağ ve gıda sanayisi için elverişli tane özelliğine sahiptir.
BATEM tarafından 2001 yılında tescil ettirilen sarı taneli bir susam çeşididir. Daha yeni bir ıslah ürünü olması nedeniyle verim ve uyum bakımından iyileştirilmiş özellikler taşır. Akdeniz ve Ege bölgelerinde ikinci ürün olarak da başarıyla yetiştirilir. Yüksek yağ oranı ve tane kalitesiyle tahin ve yağ üretimine uygundur.
BATEM kaynaklı, beyaz taneli susam çeşitlerinden biridir. Beyaz tohum rengi nedeniyle özellikle tahin, helva ve simit gibi gıda ürünlerinde tercih edilir. Ege bölgesi koşullarına uyum sağlar ve gıda sanayisinin aradığı temiz, iri tane özelliğini karşılar. Kalite odaklı üretimlerde öne çıkan bir çeşittir.
Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından 1999 yılında tescil edilen beyaz taneli çeşitler grubundandır. Beyaz tanesiyle tahin ve gıda sanayisine yöneliktir. Ege bölgesi ekolojisine uygun olarak geliştirilmiştir ve dengeli verim özellikleri gösterir. Aynı dönemde tescil edilen 99 serisi çeşitlerin kaliteli beyaz susam grubunda yer alır.
Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından 28 Nisan 1999 tarihinde 1356 tescil numarasıyla kayıt altına alınmış beyaz taneli bir susam çeşididir. Sanayi bitkileri sınıfında yer alır ve gıda sanayisine uygun beyaz tane özelliği taşır. Ege bölgesi koşullarına adapte edilmiştir. Cumhuriyet 99 ve Osmanlı 99 gibi çeşitlerle aynı ıslah döneminin ürünüdür.
GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü (GAPTAEM) tarafından 2012 yılında tescil edilen, açık kahverengi taneli bir susam çeşididir. En belirgin özelliği yaklaşık yüzde 54 gibi yüksek bir yağ oranına sahip olmasıdır. Olgunlaşma süresi ikinci ürün koşullarında 89-106 gün arasında değişir ve dekara 110-140 kg civarında tane verimi verir. Güneydoğu Anadolu bölgesi için önerilir ve yağ üretimine yönelik ekimlerde avantaj sağlar.
GAPTAEM tarafından 2010 yılında tescil edilen, koyu kahverengi taneli bir susam çeşididir. Aynı yaprak koltuğunda üç çiçeğin aktif olması gibi ayırt edici bir morfolojik özelliğe sahiptir. Olgunlaşma süresi ikinci ürün sulu koşullarda 82-103 gün arasındadır ve dekara 120-160 kg tane verimi verebilir. Yağ oranı yaklaşık yüzde 52 olup Güneydoğu Anadolu bölgesi için tavsiye edilir.
GAPTAEM ıslahı olup 2012 yılında tescil edilen koyu kahverengi taneli bir çeşittir. En dikkat çeken özelliği bin tane ağırlığının yaklaşık 4 gram gibi yüksek bir değere ulaşmasıdır, bu da iri taneli bir çeşit olduğunu gösterir. Olgunlaşma süresi 88-112 gün arasında değişir ve dekara 120-150 kg tane verimi verir. Güneydoğu Anadolu bölgesi ikinci ürün koşulları için uygundur.
Uzun yıllardır Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü kaynaklı Muganlı 57 ve Özberk 82 gibi sarı taneli çeşitler Ege ve Akdeniz bölgelerinde en yaygın kullanılan çeşitler olmuştur. Güneydoğu Anadolu bölgesinde ise GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsünün geliştirdiği Boydak, Arslanbey ve Hatipoğlu çeşitleri öne çıkar.
Beyaz taneli çeşitler (örneğin Gölmarmara, Tan 99, Orhangazi 99) tahin, helva ve simit gibi gıda ürünlerinde tercih edilir çünkü temiz ve açık renkli tane isterler. Sarı ve kahverengi taneli çeşitler (örneğin Boydak, Arslanbey) ise genellikle daha yüksek yağ oranına sahip oldukları için yağ üretimine yöneliktir.
Olgunlaşma süresi çeşide ve ekim koşullarına göre değişir. Örneğin GAPTAEM çeşitlerinde Arslanbey ikinci ürün koşullarında 82-103 gün, Boydak 89-106 gün, Hatipoğlu ise 88-112 gün arasında olgunlaşır. İkinci ürün ekiminde daha erken olgunlaşan çeşitler tercih edilir.
GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü verilerine göre Boydak çeşidi yaklaşık yüzde 54,4 ile öne çıkan yüksek yağ oranına sahiptir. Hatipoğlu yaklaşık yüzde 52,2 ve Arslanbey yaklaşık yüzde 51,6 yağ oranı ile onu izler. Yağ üretimi hedefleyen üreticiler yüksek yağ oranlı çeşitleri tercih eder.
Çeşit seçiminde bölgeye uyum, olgunlaşma süresi, verim potansiyeli, yağ oranı ve kullanım amacı önemlidir. Gıda sanayisi için beyaz taneli çeşitler, yağ üretimi için yüksek yağ oranlı çeşitler seçilmelidir. Ayrıca ikinci ürün ekiminde erkenci çeşitler, kapsül dökme eğilimi düşük olanlar hasat kaybını azaltır.
Kaynak: GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü (GAPTAEM) - Susam Çeşitlerimiz. Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız susam çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Susam İlanları Susam Üreticileri Susam Fiyatları Susam Yetiştiriciliği Tüm Susam BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
