Menü
Ayçiçeği, Türkiye'de kullanım amacına göre iki temel kola ayrılan bir üründür. Bir yanda tohumundan yağ elde edilen yağlık ayçiçeği, diğer yanda kabuklu tanesi kavrularak çerez olarak tüketilen çerezlik ayçiçeği bulunur. Bu iki grup birbirinden tane iriliği, kabuk kalınlığı ve yağ oranıyla ayrışır: yağlık tipte taneler küçük, koyu renkli ve yüksek yağ oranlıdır; çerezlik tipte ise taneler iri, çizgili ve kalın kabukludur. Türkiye'de üretimin kalbi Trakya bölgesidir; Edirne, Tekirdağ ve Kırklareli yağlık üretiminin ağırlık merkezidir. Çerezlik üretim ise İç Anadolu, Konya ve çevresinde yoğunlaşır. Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü uzun yıllardır yerli çeşit ıslahı yaparak hem yağlık hem çerezlik tescilli çeşitler geliştirmiştir. Günümüzde üreticinin çeşit tercihi yalnızca verimle değil, yabancı ot mücadelesinde kullanılan herbisit sistemleriyle de belirlenir: Clearfield ve ExpressSun toleranslı tipler yaygınlaşmıştır. Ayrıca yağın kalitesini yükselten yüksek oleik çeşitler de gıda sanayisinde giderek daha fazla tercih edilir. Aşağıda Türkiye'de gerçekten tescilli ve yetiştirilen başlıca ayçiçeği çeşitlerini ve tiplerini bulabilirsiniz.
Tohumundan bitkisel yağ elde etmek için yetiştirilen ana gruptur. Taneleri küçük, ince kabuklu ve koyu renkli olup yağ oranı yüksektir. Türkiye'de en geniş ekim alanı Trakya bölgesindedir ve üretimin büyük çoğunluğunu bu tip oluşturur.
Kabuklu tanesi kavrularak çerez olarak tüketilen tiptir. Yağlık tipe göre taneleri belirgin biçimde iri, çizgili (siyah-beyaz alacalı) ve kalın kabukludur. İç Anadolu ve özellikle Konya çevresinde yaygın olarak yetiştirilir.
Türkiye'de uzun yıllardır tanınan tescilli yağlık ayçiçeği çeşididir. Yağlık üretimde geniş uyum yeteneğiyle bilinir ve Trakya ile Marmara koşullarında yaygın olarak ekilmiştir. Yerli ıslah çeşitleri arasında referans niteliği taşır.
Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilip tescil edilen yağlık çeşittir. Bölgenin ekolojik koşullarına uyum sağlayacak biçimde ıslah edilmiştir ve enstitünün ıslah programının ürünlerinden biridir.
Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü kaynaklı tescilli yağlık ayçiçeği çeşididir. Yerli çeşit geliştirme çalışmaları içinde Trakya bölgesi için üretilmiş, yağ amaçlı yetiştirmeye uygun bir çeşittir.
Enstitü ıslahıyla tescillenen yağlık çeşitlerdendir. Türkiye'nin yerli tohum varlığını güçlendirmek amacıyla geliştirilen yağlık ayçiçeği hattı içinde yer alır.
Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen tescilli yağlık hibrit (F1) çeşittir. Hibrit yapısı sayesinde tek örnek (uniform) bitki gelişimi ve verim yeknesaklığı hedeflenir.
Rus kökenli, Türkiye'de tarihsel olarak uzun süre yetiştirilmiş klasik yağlık çeşittir. Ülkede hibrit çeşitler yaygınlaşmadan önce yağlık üretimin temel taşlarından biri olmuş, açık tozlanan (populasyon) bir çeşittir.
Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün çerezlik ayçiçeği ıslah programında geliştirdiği tescilli çerezlik çeşittir. İri ve çizgili taneleriyle kavrulup çerez olarak tüketime uygundur.
Enstitü tarafından tescillenen çerezlik ayçiçeği çeşididir. Çerezlik üretimde yerli çeşit seçeneği olarak geliştirilmiş, iri taneli ve kalın kabuklu yapıdadır.
Türkiye'de yaygın yetiştirilen alacalı çerezlik köy populasyonlarının seleksiyonla ıslah edilmesiyle üretim izni alan çerezlik tiptir. 2002 yılında ilk kez üretim izni alınan bu populasyon, yerli çerezlik ıslahının başlangıç noktalarından biridir.
Belirli herbisit grubuna (imidazolinon) dayanıklı olacak şekilde geliştirilen yağlık ayçiçeği çeşitleridir. Tarlada özellikle canavar otu (orobanş) ve yabancı ot mücadelesini kolaylaştırdığı için Türkiye'de son yıllarda tercihi artmıştır. Clearfield Plus adıyla geliştirilmiş sürümleri de vardır.
Tribenuron-metil etkili maddeli herbisite tolerans gösteren yağlık ayçiçeği tipidir. Ekim sonrası geniş yapraklı yabancı otlarla mücadelede esneklik sağladığı için üreticiler tarafından Clearfield sistemine alternatif olarak kullanılır.
Tohum yağındaki oleik asit oranı belirgin biçimde yükseltilmiş yağlık ayçiçeği çeşitleridir. Yağın raf ömrü ve ısıya dayanıklılığı daha yüksek olduğundan gıda sanayisinde tercih edilir; sözleşmeli üretimde giderek yaygınlaşmaktadır.
Yağlık ayçiçeğinin taneleri küçük, ince kabuklu ve koyu renkli olup yüksek yağ oranı için yetiştirilir. Çerezlik ayçiçeğinin taneleri ise iri, çizgili (alacalı) ve kalın kabukludur; kavrulup çerez olarak tüketilir. İki grup ayrı amaçlara göre ıslah edilir.
Evet. Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü yağlıkta TARSAN-1018, Trakya-129, Arda-2098, Aydın-2002 ve Meriç F1 gibi; çerezlikte ise Çiğdem-1 ve Palancı-1 gibi tescilli yerli çeşitler geliştirmiştir.
Bu çeşitler belirli herbisitlere tolerans gösterecek şekilde geliştirildiği için tarlada yabancı ot ve özellikle canavar otu (orobanş) mücadelesini kolaylaştırır. Bu sayede üretici, ekim sonrası ilaçlamayı daha esnek yapabilir.
Yüksek oleik çeşitlerde tohum yağının oleik asit oranı yükseltilmiştir. Bu yağ ısıya ve bozulmaya karşı daha dayanıklı, raf ömrü daha uzun olduğu için gıda sanayisi tarafından tercih edilir ve genellikle sözleşmeli olarak üretilir.
Kaynak: Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Tarım ve Orman Bakanlığı). Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız ayçiçeği çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Ayçiçeği İlanları Ayçiçeği Üreticileri Ayçiçeği Fiyatları Ayçiçeği Yetiştiriciliği Tüm Ayçiçeği BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
