Menü
Ayçiçeği, yüksek yağ içeriği nedeniyle hasat sonrasında dikkatli saklama isteyen bir yağ bitkisidir. Tarlada tabla arkası kahverengileşip tohum nemi düştüğünde hasat edilir, ancak harman anındaki nem çoğu zaman güvenli depolama sınırının üzerindedir. Tohumun kabuğu ince ve yağ oranı yaklaşık yüzde 40 dolayında olduğundan, nemli ve sıcak ortamda kolayca kızışır, küflenir ve yağı acılaşır. Bu yüzden ayçiçeğinde saklamanın ilk şartı, tohumu depoya koymadan önce yeterince kurutmaktır. Çerezlik (kabuklu) ile yağlık ayçiçeğinin saklama davranışı benzer olsa da, kavrulmuş veya kabuğu ayıklanmış iç ayçiçeği çekirdeği çok daha çabuk bozulur. Doğru kurutma, serin ve kuru bir depo ile düzenli havalandırma sağlandığında ayçiçeği bir üretim sezonu boyunca kalitesini koruyabilir. Aşağıda ürüne özgü ideal koşullar, dayanma süreleri ve pratik saklama yöntemleri anlatılmaktadır.
Ayçiçeğinde güvenli depolamanın belirleyici etkeni tohum nemidir. Kısa süreli (birkaç ay) saklama için tohum nemi yüzde 9 ile 10 aralığına, bir yılı aşan uzun süreli saklama için yüzde 8 ve altına düşürülmelidir. Depo serin, kuru ve iyi havalandırılan bir yer olmalı; ortam sıcaklığı ne kadar düşükse (tercihen 10-15 santigrat derece altı) tohum o kadar uzun dayanır. Depo bağıl nemi yüzde 65 altında tutulmalı, çünkü yüksek bağıl nemde tohum havadan nem çekerek küflenir. Dökme (silo) veya çuval halinde depolanan tohum, ambar zararlıları ve kızışmaya karşı düzenli aralıklarla kontrol edilmeli, gerekirse aktarılıp havalandırılmalıdır. Doğrudan güneş, ıslaklık ve tabandan gelen rutubet ürüne zarar verdiğinden, tohum ahşap ızgara veya paletlerle zeminden yükseltilmelidir.
Saklama süresi büyük ölçüde nem ve sıcaklığa bağlıdır. Yüzde 9-10 nemde, serin ve kuru bir depoda kabuklu ayçiçeği tohumu 6 ila 12 ay, yani bir üretim sezonu boyunca sorunsuz saklanabilir. Nem yüzde 8 altına indirilip sıcaklık düşük tutulursa saklama süresi bir yılı aşabilir. Buna karşılık nem yüzde 11 ve üzerinde olduğunda tohum birkaç hafta içinde kızışıp küflenmeye başlar; sıcak havada bu süre daha da kısalır. Kabuğu ayıklanmış iç ayçiçeği çekirdeği yağı açıkta kaldığından oda sıcaklığında yalnızca birkaç hafta ila birkaç ay tazeliğini korur. Buzdolabında bu süre birkaç aya, dondurucuda ise bir yıla kadar uzayabilir.
Serin ve kuru depo: Ayçiçeğinin ana saklama yöntemidir. İyi kurutulmuş tohum (nem yüzde 9-10 altı) çuval veya silolarda, serin, kuru ve havalandırmalı bir ambarda tutulur; büyük yığınlarda kızışmayı önlemek için düzenli aktarma yapılır. Kurutma: Hasat nemi yüksekse (yüzde 12 üzeri) tohum ince tabaka halinde serilerek güneşte veya kurutucuda güvenli neme indirilir; bu, depolamanın ön şartıdır. Buzdolabı: Kavrulmuş çerezlik ya da kabuğu ayıklanmış iç ayçiçeği çekirdeği, hava almayan kapalı kapta buzdolabında saklanarak yağın acılaşması geciktirilir. Dondurucu: Uzun süre saklanacak iç çekirdek, kapalı poşet veya kapta dondurularak bir yıla kadar tazeliğini koruyabilir; çözdükten sonra tekrar dondurulmamalıdır. Kavurma: Çerezlik ayçiçeği kavrulup nemi iyice uçurulduğunda kuru ve serin ortamda daha uzun dayanır. Konserve ve dondurarak saklama yaş sebze yöntemleri olduğundan kuru ayçiçeği tohumu için uygun değildir.
Ayçiçeği tohumu önce nem oranı yüzde 9-10 altına düşecek şekilde kurutulur, ardından serin, kuru ve iyi havalandırılan bir depoda çuval veya siloda saklanır. Yığınlar kızışma ve küfe karşı düzenli kontrol edilir, gerekirse aktarılarak havalandırılır.
Depo mümkün olduğunca serin (tercihen 10-15 santigrat derece altı) ve kuru olmalıdır. Tohum nemi kısa süreli saklamada yüzde 9-10, bir yılı aşan uzun süreli saklamada yüzde 8 altında tutulmalı, depo bağıl nemi yüzde 65 altında olmalıdır.
Yüzde 9-10 nemde, serin ve kuru bir depoda kabuklu tohum 6 ila 12 ay dayanır. Nem yüzde 8 altına indirilip sıcaklık düşük tutulursa süre bir yılı aşabilir. Nem yüzde 11 üzerinde ise tohum birkaç hafta içinde kızışıp bozulur.
Kabuğu ayıklanmış iç çekirdek yağı açıkta kaldığından çabuk acılaşır. Hava almayan kapalı kapta buzdolabında birkaç ay, dondurucuda ise bir yıla kadar saklanabilir. Kavrulmuş çekirdek kuru ve serin ortamda daha uzun dayanır.
Yüksek nem ve sıcaklıkta tohumun solunumu ve mikroorganizma faaliyeti artar, bu da yığında sıcaklık yükselmesine yani kızışmaya yol açar. Önlemek için tohum iyice kurutulmalı, depo serin ve havalandırmalı tutulmalı, yığın düzenli aralıklarla kontrol edilip aktarılmalıdır.
Kaynak: TAGEM - Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Ayçiçeği Tarımı. Saklama süreleri ürün olgunluğu, çeşit ve depo koşullarına göre değişebilir.
Harman üzerinde güncel ayçiçeği ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Ayçiçeği İlanları Ayçiçeği Üreticileri Ayçiçeği Ne Zaman Hasat Edilir Ayçiçeği Çeşitleri Ayçiçeği Yetiştiriciliği Tüm Ayçiçeği BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
