Menü
Darı, Türkiye tarımının en eski tahıllarından biridir ve halk arasında tek bir bitki değil, birbirine benzeyen birkaç türü kapsayan geniş bir isimdir. Bu ad altında hem Panicum miliaceum kökenli cin darısı ve kum darısı, hem de Sorghum bicolor kökenli koca darı, akdarı ve süpürge darısı gibi türler yer alır. Her biri farklı iklim isteği, kullanım amacı ve yetiştiği bölge ile birbirinden ayrılır. Cin darısı Van Gölü çevresi ve Hakkari gibi yüksek kesimlerde insan gıdası olarak öne çıkarken, koca darı Muğla ve Hatay yörelerinde ekmeklik olarak değerlendirilir. Süpürge darısı ise tanesinden çok gövdesindeki lifli sürgünlerle tanınır ve geleneksel süpürge yapımının ham maddesidir. Darı, kısa yetişme süresi ile sıcağa ve kurağa dayanıklılığı sayesinde çoğu zaman ikinci ürün olarak ekilir ve az su ile ürün verir. Türkiye genelinde Şanlıurfa, Diyarbakır, Zonguldak, Muğla ve Aydın gibi iller darı üretiminde öne çıkar. Bu sayfada, ülkemizde tarlada karşınıza çıkabilecek başlıca darı türlerini; olgunlaşma dönemi, verim özellikleri, yetiştiği bölgeler ve kullanım alanları ile ele aldık.
Panicum miliaceum türüne giren cin darısı, ülkemizde en yaygın bilinen gerçek darı türüdür. Van Gölü kıyıları, Bitlis ve Hakkari gibi serin ve yüksek kesimlerde yetiştirilir; yaklaşık 70-90 günlük kısa bir olgunlaşma süresine sahip olduğu için kısa yaz döneminde bile hasada gelir. Tanesi kavrulup taşta kabuğundan ayrıldıktan sonra süt ve yoğurtla karıştırılarak yenir, ayrıca boza yapımında kullanılır. Az su isteği ve erken olgunlaşması, onu kurak geçen yıllarda güvenli bir seçenek yapar.
Kum darısı da botanik olarak Panicum miliaceum türündendir, ancak daha çok yeşil ot ve hayvan yemi amacıyla ekilir. Diğer darılara göre neme daha az ihtiyaç duyar ve kumlu, hafif topraklarda iyi tutunur. Çukurova ile Güneydoğu Anadolu koşullarında ikinci ürün olarak değerlendirilen, kısa sürede bol yeşil kütle veren bir türdür. Hem tane hem de kaliteli kaba yem elde etmek isteyen üreticiler tarafından tercih edilir.
Koca darı (kocadarı), Sorghum bicolor kökenli iri taneli bir darı türüdür ve özellikle Muğla ile Hatay yörelerinde geleneksel olarak ekmeklik un kaynağı biçiminde kullanılır. Çok değişik toprak tiplerinde yetişebilen dayanıklı bir bitki olmakla birlikte en yüksek verimi kumlu-killi topraklarda verir. Nişastası tekstil sanayisinde apre amacıyla da değerlendirilebilir. Uzun boyu ve iri salkımı ile diğer darı türlerinden kolayca ayrılır.
Süpürge darısı, Sorghum bicolor grubunun süpürge yapımı için seçilmiş bir türüdür ve değeri tanesinden çok, salkımını taşıyan esnek ve sağlam lifli sürgünlerinden gelir. Ülkemizde özellikle Trakya bölgesinde yüzyıllardır ev ve iş yeri süpürgesi üretimi için yetiştirilir. Sürgünler, sokak süpürgesi çalılarından daha yumuşak, toz fırçalarından daha sert olduğu için ince süpürge işine çok uygundur. Hasat, salkımlar henüz taze ve esnekken yapılır.
Akdarı, açık renkli tanesiyle tanınan bir sorgum türüdür ve daha çok gıda ile yem amaçlı yetiştirilir. Ülkemizde geleneksel olarak boza yapımında, kanatlı hayvan ve güvercin beslenmesinde kullanılır; karbonhidrat, protein ile B grubu vitaminleri bakımından zengindir. Sıcağa ve kurağa dayanıklı yapısı sayesinde suyun sınırlı olduğu bölgelerde bile ürün verir. Güneydoğu Anadolu araştırma enstitülerinde yerel akdarı hatlarının değerlendirilmesi ve hasadı üzerine çalışmalar yürütülmektedir.
Hayır. Karadeniz'in bazı yörelerinde halk arasında mısıra da darı dendiği için karışıklık olabilir; ancak botanik olarak darı, Panicum ve Sorghum türlerini kapsayan ayrı bir tahıl grubudur. Gerçek darı taneleri mısırdan çok daha küçüktür ve bitki daha ince yapılıdır.
Darı, ülkemizde büyük ölçüde yöresel popülasyonlar ve yerel türler halinde yetiştirilir; buğday ya da mısırdaki gibi çok sayıda tescilli ticari çeşit yaygın değildir. Cin darısı, kum darısı, koca darı ve süpürge darısı gibi türler daha çok kullanım amacına ve bölgeye göre adlandırılır. TAGEM enstitüleri yerel akdarı ve süpürge darısı materyalleri üzerinde değerlendirme çalışmaları yürütmektedir.
Darı sıcak seven bir bitkidir; genellikle toprak sıcaklığı 13-15 dereceye ulaştığında, çoğu bölgede mısır ekiminden yaklaşık iki hafta sonra ekilir. Cin darısı gibi türler 70-90 günde olgunlaştığı için sıklıkla ikinci ürün olarak, buğday hasadından sonra tarlaya girer.
Cin darısı ve akdarı daha çok insan gıdası, boza ve kanatlı yemi için; kum darısı yeşil ot ve hayvan yemi için; koca darı ekmeklik un için; süpürge darısı ise süpürge yapımı için yetiştirilir. Yani darı türünü seçerken önce kullanım amacına karar vermek gerekir.
Darı sıcağa ve kurağa dayanıklı olduğu için az su ile ürün verebilir; bu nedenle sulamanın sınırlı olduğu alanlarda avantajlıdır. Türkiye'de Şanlıurfa, Diyarbakır, Zonguldak, Muğla, Siirt, Aydın, Hatay, Bitlis ve Adıyaman darı üretiminde öne çıkan illerdir.
Kaynak: TAGEM GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi. Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız darı çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Darı İlanları Darı Üreticileri Darı Fiyatları Darı Yetiştiriciliği Tüm Darı BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
