Menü
Soya, Türkiye tarımında hem yağ sanayisi hem de yem ham maddesi olarak stratejik öneme sahip bir baklagil bitkisidir. Üretimin büyük bölümü Çukurova başta olmak üzere Akdeniz kıyı şeridinde yoğunlaşır; bu bölgelerde buğday veya arpa hasadı sonrası ikinci ürün olarak ekilmesi soyayı ekim nöbetinin vazgeçilmez bir parçası yapar. Ege, Güneydoğu Anadolu (GAP) ve Karadeniz bölgelerinde de sınırlı ölçekte üretimi bulunur. Türkiye koşullarına uygun soya çeşitleri, ağırlıklı olarak Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) ve Çukurova Zirai Araştırma Enstitüsü gibi kamu kuruluşları tarafından geliştirilip tescil edilmiştir. Çeşit seçiminde en belirleyici ölçüt olgunlaşma süresidir: erkenci çeşitler kısa ikinci ürün döneminde hasadı zamanında tamamlarken, orta ve geç olgunlaşan çeşitler ana ürün koşullarında daha yüksek verim potansiyeli sunar. Bunun yanında yağ ve protein oranı, gövde yatmaya dayanıklılık, bakla bağlama yüksekliği ve mekanik hasada uygunluk çeşitleri birbirinden ayıran temel özelliklerdir. Aşağıda Türkiye ekim alanlarında yaygın olarak yetiştirilen tescilli soya çeşitleri, yetiştiği bölgeler, olgunlaşma dönemleri ve kullanım alanları bakımından tanıtılmıştır.
Çukurova Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen ve Türkiye soya ekim alanlarında en yaygın kullanılan çeşitlerden biridir. Orta olgunlaşma grubunda yer alır; hem ana ürün hem de tahıl hasadı sonrası ikinci ürün olarak Çukurova ve Akdeniz kıyı şeridinde başarıyla yetiştirilir. Yağ ve protein oranının yüksekliği ile bilinir, mekanik hasada uygun yapısıyla yağ sanayisinde tercih edilir.
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü kaynaklı, ikinci ürün koşullarına uyum sağlayan bir çeşittir. Akdeniz ve GAP bölgelerinde buğday sonrası ekimlerde değerlendirilir. Danesindeki yağ oranı ve verim istikrarı nedeniyle üreticiler tarafından uzun süredir denenip benimsenmiştir.
Türkiye soya üretiminde uzun geçmişe sahip, güvenilirliği kanıtlanmış klasik çeşitlerdendir. Ana ürün koşullarında olgunlaşma süresini rahatça tamamlar ve Çukurova ile Ege bölgelerinde yetiştirilir. Dane iriliği ve yağ verimiyle öne çıkar, ekim nöbeti planlamalarında referans çeşit olarak kullanılır.
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından tescil ettirilen çeşitlerden biridir. Akdeniz iklim kuşağında hem ana hem ikinci ürün olarak yetiştirilebilir. Bakla bağlama yüksekliğinin uygun olması sayesinde biçerdöver hasadında dane kaybını azaltır, bu yönüyle mekanizasyona yatkın işletmelerde tercih edilir.
Erkenci olgunlaşma özelliğiyle bilinen bir çeşittir. Kısa vejetasyon süresi, ikinci ürün ekiminin geç kaldığı ya da sonbahar serininin erken bastırdığı alanlarda hasadın zamanında tamamlanmasını sağlar. Karadeniz ve iç kesimlerdeki daha kısa üretim dönemlerine uyum bakımından avantajlıdır.
Kamu araştırma enstitüleri tarafından geliştirilen yerli çeşitler arasında yer alır. Akdeniz ve Çukurova koşullarında yetiştirilir; dengeli protein ve yağ içeriğiyle hem yağ sanayisine hem de yem sanayisine ham madde sağlar. Gövde sağlamlığı yatmaya karşı dayanıklılığı destekler.
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü kökenli tescilli çeşitlerden biridir. Sıcak Akdeniz koşullarına uyum sağlar ve ikinci ürün ekimlerinde değerlendirilir. Verim istikrarı ve dane kalitesiyle bölge üreticileri arasında bilinen bir alternatiftir.
Yerli ıslah çalışmaları sonucu tescil edilen çeşitlerden olup Akdeniz kuşağında yetiştirilir. Yem ve yağ amaçlı kullanıma uygun dane özellikleri taşır. Ekim nöbetinde soyanın toprağa azot kazandırma özelliğinden yararlanmak isteyen işletmelerde ana veya ikinci ürün olarak yer bulur.
Erkenci olgunlaşma özelliğiyle öne çıkan çeşitler, ikinci ürün ekiminin geç kaldığı ya da üretim döneminin kısa olduğu bölgeler için uygundur. Nova bu grupta değerlendirilen çeşitlerdendir. Erkenci çeşitler, sonbahar serininin erken bastırdığı alanlarda hasadın zamanında tamamlanmasını sağlar.
Türkiye koşullarında soya her iki şekilde de yetiştirilebilir. Çukurova ve Akdeniz kıyı şeridinde en yaygın uygulama, buğday ya da arpa hasadı sonrası ikinci ürün ekimidir. Ana ürün ekimlerinde ise olgunlaşma süresi daha uzun olan orta ve geç grup çeşitler daha yüksek verim potansiyeli gösterir.
Öncelikle bölgenin ekim dönemi ve olgunlaşma süresine uygun grup seçilmelidir. Ana ürün ile ikinci ürün için farklı olgunlaşma grupları tercih edilir. Ayrıca yağ ve protein oranı, gövdenin yatmaya dayanıklılığı, bakla bağlama yüksekliği ve mekanik hasada uygunluk gibi özellikler çeşit tercihinde belirleyicidir.
Üretimin büyük bölümü Çukurova başta olmak üzere Akdeniz bölgesinde gerçekleşir. Bunun yanında Ege, Güneydoğu Anadolu (GAP) ve Karadeniz bölgelerinde de daha sınırlı ölçekte soya tarımı yapılır. Bölge iklimi, ekim çeşit seçimini doğrudan etkiler.
Soya danesi başlıca yağ üretimi ve yem sanayisi için ham madde olarak kullanılır. Yüksek protein içeriği nedeniyle küspesi hayvan yemlerinde önemli bir bileşendir. Nazlıcan gibi yağ oranı yüksek çeşitler yağ sanayisinde, protein oranı dengeli çeşitler ise yem amaçlı kullanımda öne çıkar.
Kaynak: Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü (TTSM). Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız soya çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Soya İlanları Soya Üreticileri Soya Fiyatları Soya Yetiştiriciliği Tüm Soya BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
