Menü
Salatalık (Cucumis sativus), kabakgiller familyasından, ülkemizde hem taze tüketimi hem de turşuluk kullanımı yaygın olan bir sebzedir. Yüksek su içeriği ve serinletici özelliğiyle Türk mutfağının vazgeçilmez ürünlerindendir. Türkiye, salatalık üretiminde dünyada ön sıralarda yer alan ülkelerden biridir ve üretimin önemli bir kısmı örtü altı (sera) yetiştiriciliğiyle gerçekleştirilir. Bu sayede yılın büyük bölümünde taze salatalık arzı sürdürülür. Salatalık, kısa vejetasyon süresi ve seri hasat olanağı nedeniyle üreticiye yıl içinde birden fazla ürün alma imkanı verir; bu da onu ekonomik açıdan cazip kılar. Ülke genelinde hem küçük aile işletmeleri hem de modern sera işletmeleri tarafından yetiştirilir. Sofralık tüketimin yanı sıra turşu sanayisi için önemli bir hammadde olması, salatalığı gıda sanayisiyle de bağlantılı hale getirir. Sıcak ve nemi seven bir bitki olması nedeniyle özellikle Akdeniz ve Ege kıyı kuşağında geniş yer bulur, iç bölgelerde ise açıkta yaz sebzesi olarak üretilir.
Salatalık üretimi Türkiye'de büyük ölçüde Akdeniz ve Ege bölgelerinde yoğunlaşır. Antalya, ılıman kış iklimi ve gelişmiş sera altyapısı sayesinde örtü altı salatalık üretiminde başı çeker; Mersin de benzer avantajlarıyla önemli bir üretim merkezidir. Kıyı kesimlerdeki yüksek nem, bol güneşlenme ve düşük don riski, salatalığın sevdiği sıcak ve nemli koşulları doğal olarak sağlar. Ege Bölgesi'nde İzmir, Aydın ve Muğla çevresinde hem sera hem açık alan üretimi yapılır. Marmara Bölgesi'nde Yalova ve Bursa, cam ve plastik seralarıyla özellikle sonbahar ve ilkbahar dönemlerinde üretime katkı verir. İç bölgelerde ve Karadeniz'de ise salatalık daha çok yaz aylarında açıkta yetiştirilir. Salatalık, iyi drene olan, organik maddece zengin, tınlı ve hafif asidik topraklarda en iyi verimi verir; taban suyu yüksek, ağır killi topraklardan hoşlanmaz. Kıyı bölgelerinin bu toprak ve iklim uyumu, üretimin neden bu illerde yoğunlaştığını açıklar.
Salatalıkta verim, üretimin açıkta mı yoksa sera koşullarında mı yapıldığına göre büyük farklılık gösterir. Sera (örtü altı) yetiştiriciliğinde dekara verim, açıkta yetiştiriciliğe göre belirgin şekilde daha yüksektir; çünkü sıcaklık, nem ve sulama kontrol altında tutulur ve bitki daha uzun süre hasat verir. Açık tarla üretiminde ise verim, iklim koşullarına ve bakıma bağlı olarak daha sınırlı kalır. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında çeşit seçimi (partenokarpik sera çeşitleri gibi), dengeli gübreleme, düzenli ve yeterli sulama, sıcaklık ve nem yönetimi, arı ile tozlaşma veya partenokarpi durumu, ayrıca külleme, mildiyö ve virüs hastalıkları ile beyaz sinek gibi zararlılarla mücadele yer alır. Düzenli hasat da bitkinin verim süresini uzatır. Kesin dekar başına rakamlar bölge, çeşit ve üretim sistemine göre değiştiğinden, güncel ve yerele özgü veriler için TÜİK ve TAGEM kaynakları esas alınmalıdır.
Salatalık, Türkiye'de üretilen ve büyük ölçüde iç piyasada taze olarak tüketilen bir sebzedir. Yıl boyunca sera üretimi sayesinde arzın sürdürülmesi, iç pazarda istikrarlı bir tüketim sağlar. Taze tüketimin yanı sıra turşu sanayisi için önemli bir hammadde konumundadır; küçük boy kornişon tipi salatalıklar turşuluk olarak değerlendirilir. Türkiye ayrıca komşu ülkelere ve bölgesel pazarlara taze salatalık ihracatı gerçekleştiren üretici bir ülkedir; özellikle kış aylarında sera ürünü, ihracatta rekabet avantajı sağlar. Ekonomik açıdan salatalık, kısa üretim döngüsü ve seralarda yıl içinde birden fazla ürün alınabilmesi sayesinde üreticiye düzenli gelir imkanı sunar ve kıyı bölgelerinde tarımsal istihdama katkı verir. İhracat ve üretim rakamları yıllara ve sezona göre değiştiğinden, güncel dış ticaret ve üretim verileri için TÜİK ve Ticaret Bakanlığı istatistikleri esas alınmalıdır.
Sera (örtü altı) koşullarında salatalık, açık tarlaya göre çok daha yüksek verim verir. Serada sıcaklık, nem ve sulama kontrol altında tutulur, bitki daha uzun süre ve daha yoğun ürün verir. Ayrıca kış aylarında da üretim yapılabildiği için yıl boyu hasat mümkün olur. Açıkta üretim ise genellikle yaz mevsimine bağlıdır ve iklim koşullarından daha çok etkilenir.
Salatalık sıcak ve nemli iklimi seven bir bitkidir; don ve düşük sıcaklıklara karşı hassastır. Bu nedenle Akdeniz ve Ege kıyı kuşağı üretime çok uygundur. Toprak olarak iyi drene olan, organik maddece zengin, tınlı ve hafif asidik topraklarda en iyi sonucu verir. Taban suyu yüksek ve ağır killi topraklarda kök hastalıkları ve verim düşüklüğü görülebilir.
Salatalıkta külleme, mildiyö gibi mantar hastalıkları ile çeşitli virüs hastalıkları sık görülür. Zararlılar arasında beyaz sinek, yaprak biti, kırmızı örümcek ve trips öne çıkar. Özellikle sera gibi kapalı ve nemli ortamlarda hastalık baskısı artabilir. Havalandırma, uygun sulama, dengeli gübreleme ve entegre mücadele yöntemleri bu sorunları azaltmaya yardımcı olur.
Turşuluk salatalıklar genellikle daha küçük, kısa ve sık dokulu kornişon tipi çeşitlerdir; turşuda diri kalmaları ve tuz salamurasını iyi almaları istenir. Sofralık salatalıklar ise daha uzun, ince kabuklu ve taze tüketime uygun çeşitlerdir. Üretici, hedeflediği pazara göre turşu sanayisi için veya taze tüketim için farklı çeşitler seçer.
Salatalık kısa vejetasyon süresine sahip bir sebzedir ve verim dönemine girdikten sonra sık aralıklarla, çoğu zaman gün aşırı hasat edilir. Sera üretiminde sonbahar ve ilkbahar olmak üzere yıl içinde birden fazla üretim dönemi planlanabilir. Düzenli ve zamanında hasat, bitkinin verimini ve ürün kalitesini artırdığı gibi verim süresini de uzatır.
Salatalık genellikle ilkbahar aylarında, hava sıcaklıklarının 15-20 derece arasında olduğu dönemlerde ekilir. Toprak sıcaklığının en az 10 derece olması, ekim için idealdir.
Salatalık fideleri tohumdan yaklaşık 2-3 ay sonra hasat edilmeye hazır hale gelir. Hasat süresi, çeşit, iklim ve bakım koşullarına bağlı olarak değişir.
Salatalık, iyi drene olmuş, humuslu ve hafif asidik topraklarda en iyi şekilde yetişir. Ilıman iklimlerde, güneşli alanlarda daha verimli sonuçlar elde edilir.
Salatalık bitkisi, toprağın nemine bağlı olarak düzenli sulama gerektirir. Genellikle haftada bir veya toprak kuruduğunda sulama yapılması önerilir.
Salatalık çeşitleri arasında uzun, kısa, turşuluk ve salata çeşitleri bulunur. Her birinin kendine özgü tat, doku ve kullanım alanları vardır.
Salatalıkta en sık görülen hastalıklar arasında mildiyö ve külleme bulunur. Zararlılar arasında ise yaprak bitleri ve beyaz sinekler yer alır.
Salatalık bitkisi, büyüme döneminde düzenli olarak budanmalı ve yan sürgünler temizlenmelidir. Bu, bitkinin daha sağlıklı büyümesine ve verimliliğine katkı sağlar.
Salatalık, buzdolabında nemli bir bezle sarılarak saklanmalıdır. Bu şekilde tazeliği daha uzun süre korunur.
Sera ortamında salatalık yetiştirmek, sıcaklık ve nem kontrolü sayesinde daha verimli sonuçlar verir. Açık alanda ise doğal hava koşullarına bağlı olarak yetiştirilir.
Salatalık, aynı alanda her yıl yetiştirilmemelidir. Önceki yıl farklı bir sebze veya bitki türü ekilmesi, toprak sağlığını korur.
Salatalık verimi, çeşit, iklim, toprak kalitesi ve bakım koşullarına göre değişir. İyi bir bakım ve doğru şartlar altında yüksek verim elde edilebilir.
Salatalık organik olarak yetiştirilirken, kimyasal gübre ve ilaçlar kullanılmaz. Organik malzemeler ve doğal yöntemler tercih edilir.
Hasat sonrası salatalıklar, hemen tüketilmeli veya uygun koşullarda saklanmalıdır. İşlenmeden önce temizlenmeli ve hasar görmemesine dikkat edilmelidir.
Salatalıkta tozlaşma, genellikle arılar ve diğer böcekler tarafından sağlanır. Bu nedenle, polinatörlerin varlığı, verim için önemlidir.
Salatalık, soğuk havalara karşı hassastır ve genellikle 0 derecenin altındaki sıcaklıklara dayanamaz. Don olaylarından korunması gerekir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel salatalık ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Salatalık Salatalık Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
