Menü
Roka (Eruca sativa), turpgiller (Brassicaceae) familyasından, keskin ve hafif acımsı lezzetiyle bilinen tek yıllık bir yapraklı sebzedir. Akdeniz havzasının doğal bitkilerinden olan roka, Türkiye mutfağında salataların, meze tabaklarının ve balık sofralarının vazgeçilmezidir. Hızlı geliştiği, kısa sürede hasada gelen bir kültür bitkisi olması ve hem açık tarlada hem serada yetiştirilebilmesi nedeniyle üreticiler için pratik bir üründür. Türkiye tarımında roka, marul, maydanoz ve tere gibi taze tüketilen yeşilliklerle birlikte anılan bir pazar payına sahiptir. Ekonomik açıdan çoğunlukla küçük ve orta ölçekli işletmelerde, şehir çevresindeki sebzecilik alanlarında ve seracılık bölgelerinde üretilir. Yıl boyunca taze olarak talep görmesi, kısa vejetasyon süresiyle birden fazla ürün alınabilmesi ve düşük girdi maliyeti, rokayı özellikle taze yeşillik pazarına yönelen üreticiler için cazip kılar. Vitamin ve mineral bakımından zenginliği nedeniyle sağlıklı beslenme eğilimiyle birlikte iç pazarda talebi giderek artan bir üründür.
Roka, ılıman ve serin dönemleri seven bir bitki olduğundan Türkiye genelinde geniş bir alanda yetiştirilebilir. Kışları ılıman geçen Akdeniz ve Ege bölgeleri, açık tarlada kış üretimi için elverişlidir; buralarda serin mevsim rokanın acılaşmadan, gevrek yaprak vermesini sağlar. Antalya, Mersin, İzmir ve Muğla çevresindeki sebzecilik ve seracılık havzaları, özellikle örtü altı üretimle yıl boyu taze roka arzının önemli merkezleridir. Marmara bölgesinde İstanbul, Bursa ve Çanakkale çevresindeki büyük tüketim pazarlarına yakın alanlarda şehir çevresi sebzeciliği yaygındır. İç Anadolu ve diğer bölgelerde ise ilkbahar ve sonbahar gibi serin dönemlerde açık tarlada üretim yapılır; yaz sıcaklarında bitki hızlıca tohuma kalktığı ve yaprak kalitesi düştüğü için bu dönemlerde üretim sınırlı kalır. Roka, iyi drenajlı, organik maddece zengin, tınlı topraklarda en iyi verimi verir; kısa kök yapısı nedeniyle sık sulama ve düzenli nem ister. Serin havada yaprakların daha lezzetli ve gevrek olması, üretimin serin mevsimlere ve örtü altı koşullara yönelmesinin başlıca nedenidir.
Roka, birim alandan alınan verimden çok hızlı devir hızıyla değer üreten bir yeşilliktir. Ekimden hasada kadar geçen süre, iklim ve mevsime bağlı olarak yaklaşık 3 ile 6 hafta arasında değişir; bu kısa vejetasyon süresi sayesinde bir sezonda aynı alandan birkaç kez ürün alınabilir. Sık ekim yapıldığından dekara verim, üretim yoğunluğuna, sulama düzenine ve toprak verimliliğine göre önemli ölçüde farklılık gösterir. Verimi etkileyen başlıca etkenler; sıcaklık (aşırı sıcakta bitkinin erken tohuma kalkması yaprak verimini ve kalitesini düşürür), düzenli nem ve sulama, toprağın organik madde içeriği ve azot beslenmesi, tohum ekim sıklığı ile hastalık ve zararlı baskısıdır. Serin ve nemli koşullarda yapraklar daha iri, gevrek ve lezzetli olurken; sıcak, kurak dönemlerde yapraklar küçülür, acılaşır ve pazar değeri düşer. Kesim usulü hasatta bazı çeşitlerde yeniden sürgün vererek ikinci bir kesim de yapılabilir. Kesin dekar verimi işletme ve koşullara göre büyük değişkenlik gösterdiğinden, üretim planlaması bölgesel deneme ve yerel enstitü önerilerine göre yapılmalıdır.
Roka, Türkiye'de ağırlıklı olarak iç pazara yönelik üretilen bir taze yeşilliktir. Üretimin büyük bölümü hallere, semt pazarlarına, marketlere ve toplu tüketim noktalarına (lokantalar, oteller) taze olarak arz edilir. Salata ve meze kültürünün yaygınlığı, sağlıklı beslenme eğiliminin artması ve dört mevsim taze tüketilebilmesi, iç talebi canlı tutar. Roka çabuk pörsüyen, raf ömrü kısa bir ürün olduğundan ticareti büyük ölçüde yerel ve bölgesel düzeyde, hasat sonrası hızlı pazarlama üzerine kuruludur; bu nedenle tüketim merkezlerine yakın üretim bölgeleri avantajlıdır. Taze yaprak halinde uzun mesafeli ihracatı, bozulabilirliği nedeniyle sınırlıdır ve daha çok komşu pazarlara ya da soğuk zincir imkânı olan alıcılara yöneliktir. İthalatı ise iç üretimin talebi karşılaması nedeniyle önemsiz düzeydedir. Ekonomik önemi, düşük girdiyle kısa sürede nakit döndürebilen, küçük işletmelere gelir sağlayan bir ürün olmasından ileri gelir. Roka özelinde ayrıştırılmış resmi üretim ve ticaret istatistikleri sınırlı olduğundan, güncel rakamlar için TÜİK ve Tarım ve Orman Bakanlığı verileri esas alınmalıdır.
Roka serin havayı seven bir bitkidir. Açık tarlada en iyi ilkbahar ve sonbahar gibi serin dönemlerde yetiştirilir. Kışları ılıman geçen Akdeniz ve Ege bölgelerinde kış boyunca da üretim yapılabilir. Yaz sıcaklarında bitki hızla tohuma kalkıp yaprakları acılaştığı için bu dönemde açık tarla üretimi zorlaşır; örtü altı ve serin bölgelerde yıl boyu üretim mümkündür.
Roka çok hızlı gelişen bir yeşilliktir. İklim ve mevsime bağlı olarak ekimden hasada kadar yaklaşık 3 ile 6 hafta arasında sürede olgunlaşır. Serin ve nemli koşullarda gelişim daha kaliteli olur. Bu kısa süre sayesinde aynı alandan bir sezonda birkaç kez ürün almak mümkündür.
Roka iyi drenajlı, organik maddece zengin, tınlı ve nem tutabilen toprakları sever. Kök yapısı yüzeysel olduğu için düzenli nem ve sulama ister, toprağın kurumasına karşı hassastır. Aşırı ağır ve su tutan topraklarda kök hastalıkları görülebileceğinden drenajı iyi topraklar tercih edilmelidir.
Rokanın doğal keskin bir tadı vardır, ancak aşırı acılaşma genellikle sıcak ve kurak koşullarda ortaya çıkar. Yüksek sıcaklıkta bitki erken tohuma kalkar ve yapraklar sertleşip acılaşır. Serin havada, düzenli sulama ve dengeli beslemeyle yetiştirilen roka daha gevrek ve daha az acı olur. Yaprakların genç iken toplanması da lezzet açısından önemlidir.
Evet. Roka kesim usulüyle hasat edildiğinde bazı çeşitlerde bitki yeniden sürgün vererek ikinci hatta üçüncü bir kesime imkân tanıyabilir. Ayrıca kısa vejetasyon süresi nedeniyle aynı alana ardışık ekimlerle sezon boyunca birden fazla ürün yetiştirilebilir. Bu özellik rokayı sürekli taze arz isteyen üreticiler için avantajlı kılar.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel roka ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Roka Roka Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
