Menü
Roka (Eruca sativa), turpgiller (Brassicaceae) familyasına ait, hızlı gelişen ve kısa vejetasyon süresine sahip bir yapraklı sebzedir. Otuz ile kırk beş günde hasat edilebilmesi, onu münavebe planlarında esnek bir ara ürün hâline getirir. Ancak bu hızlı döngü, çoğu üreticinin aynı parselde arka arkaya roka ya da diğer turpgil sebzelerini ekmesine yol açar. Bu tekrar, toprakta kök uru (Plasmodiophora brassicae), pire böceği ve yaprak biti gibi familyaya özgü hastalık ve zararlı popülasyonlarının birikmesine neden olur. Roka azota duyarlı bir üründür; fazla azot yaprakta nitrat birikimine ve keskin acılığa yol açarken, yetersiz azot verimi düşürür. Bu nedenle roka, ekim nöbetinde baklagillerin bıraktığı dengeli azottan iyi yararlanır. Doğru kurgulanmış bir münavebe hem toprak sağlığını korur hem de roka kalitesini yükseltir. Aşağıda rokaya özgü uygun öncüller, kaçınılması gereken bitkiler ve örnek bir plan açıklanmıştır.
Roka turpgiller familyasındandır ve bu familyanın en yıkıcı toprak kaynaklı hastalığı olan kök uru (Plasmodiophora brassicae), dinlenme sporlarıyla toprakta uzun yıllar canlı kalabilir. Aynı parselde roka, lahana, turp veya karnabahar gibi turpgillerin sık tekrarı bu patojenin yanı sıra pire böceği, lahana kelebeği ve yaprak biti gibi zararlıların popülasyonunu hızla artırır. Münavebe, familya bağını kopararak bu döngüyü kırar. Ayrıca roka sığ ve yoğun kök yapısıyla üst topraktan hızla besin çeker; sürekli ekim üst katmanı tüketir. Farklı kök derinliğine sahip ürünlerle dönüşüm, besin kullanımını dengeler. Roka azot varlığına duyarlı olduğundan, baklagil sonrası ekildiğinde biriken azottan yararlanır ve daha az gübre gerektirir. Kısaca münavebe rokada hastalık baskısını düşürür, toprak verimliliğini korur ve yaprak kalitesini artırır.
Rokadan önce en uygun grup baklagillerdir (fasulye, bezelye, bakla, yonca). Bu bitkiler kök nodüllerindeki bakterilerle havanın azotunu toprağa bağlar; roka bu azottan yararlanarak hızlı ve gür yaprak geliştirir. Baklagiller farklı familyadan olduğu için turpgillerle ortak hastalık taşımaz. Rokadan sonra veya arasında kabakgiller (kabak, salatalık, kavun), patlıcangiller (domates, biber, patlıcan) ve soğangiller (soğan, sarımsak, pırasa) uygundur. Bunların tamamı turpgil dışı olduğundan kök uru ve pire böceği döngüsünü beslemez. Soğangillerin keskin kök salgıları bazı toprak zararlılarının baskılanmasına yardımcı olur. Domates ve mısır gibi derin köklü ürünler, rokanın kullanmadığı alt katman besinlerine ulaşarak toprağı dengeler. Yaprağı hasat edilen roka topraktan az kalıntı bıraktığı için, kendisinden sonra besin ihtiyacı yüksek meyveli sebzeler açısından da iyi bir ön bitki olur.
Rokadan önce veya sonra hiçbir turpgil (Brassicaceae) ekilmemelidir. Bunlar lahana, karnabahar, brokoli, Brüksel lahanası, turp, şalgam, hardal, tere ve su teresidir. Aynı familya oldukları için kök uru (Plasmodiophora brassicae), pire böceği, lahana kelebeği ve yaprak biti gibi ortak zararlıları paylaşır; arka arkaya ekim bu etmenleri toprakta biriktirir. Aynı parsele roka yeniden ekmeden önce en az üç, mümkünse dört yıl beklenmelidir. Kök uru görülen tarlada bu süre daha da uzatılmalı ve toprak pH düzeyi kireçlemeyle yükseltilerek hastalık baskılanmalıdır. Ayrıca aşırı azotlu gübreleme yapılan, drenajı bozuk ve sürekli nemli kalan parsellerden kaçınılmalıdır; bu koşullar hem kök uruna zemin hazırlar hem de yaprakta nitrat birikimini artırır. Turpgil yabani otlarla dolu, yabancı ot kontrolü zayıf alanlar da hastalık kaynağı olabileceğinden tercih edilmemelidir.
Dört yıllık örnek plan familya bağını korumaya dayanır. Birinci yıl baklagil ekilir (örneğin bezelye veya fasulye); bu bitki toprağa azot bağlar ve parseli roka için hazırlar. İkinci yıl roka ekilir; kısa vejetasyonu sayesinde aynı sezonda erken ilkbahar ve sonbaharda alınabilir, ancak her ikisi de turpgil olduğu için tek bir turpgil dönemi sayılır. Üçüncü yıl kabakgiller veya patlıcangiller ekilir (salatalık, kabak ya da domates, biber); bunlar farklı familyadan olduğu için hastalık döngüsünü kırar ve derin kökleriyle toprağı havalandırır. Dördüncü yıl soğangiller (soğan, sarımsak, pırasa) veya bir tahıl (buğday, arpa) ekilir; bu grup toprağı temizler ve kök uru sporlarının azalmasını destekler. Beşinci yıl döngü yeniden baklagille başlar. Böylece roka aynı parsele ancak dört yılda bir gelir ve turpgil hastalıkları toprakta birikemez.
Roka en iyi baklagillerden sonra ekilir. Fasulye, bezelye, bakla veya yonca kök nodülleriyle toprağa azot bağlar; roka bu biriken azottan yararlanarak hızlı ve gür yaprak geliştirir ve daha az gübre gerektirir. Ayrıca baklagiller turpgil dışı olduğu için roka ile ortak hastalık ve zararlı taşımaz, bu da münavebeyi güvenli kılar.
Rokadan sonra turpgil dışı familyalar ekilmelidir. Kabakgiller (salatalık, kabak, kavun), patlıcangiller (domates, biber, patlıcan) ve soğangiller (soğan, sarımsak, pırasa) uygundur. Roka topraktan az kalıntı bıraktığı için besin ihtiyacı yüksek meyveli sebzeler öncesinde iyi bir ön bitki olur. Kesinlikle lahana, turp ya da karnabahar gibi başka bir turpgil ekilmemelidir.
Aynı parsele roka veya başka bir turpgil ekmeden önce en az üç, tercihen dört yıl beklenmelidir. Bunun nedeni kök uru etmeni Plasmodiophora brassicae sporlarının toprakta uzun süre canlı kalmasıdır. Kök uru daha önce görülmüş tarlada bekleme süresi daha da uzatılmalı ve toprak kireçlenerek pH yükseltilmelidir.
Roka ve lahananın ikisi de turpgiller (Brassicaceae) familyasındandır ve kök uru, pire böceği, lahana kelebeği ile yaprak biti gibi ortak hastalık ve zararlıları paylaşır. Arka arkaya ekim bu etmenlerin toprakta ve çevrede birikmesine yol açar, hastalık baskısını ve verim kaybını artırır. Bu yüzden aralarına farklı familyadan ürünler yerleştirilmelidir.
Baklagiller havanın azotunu kök bakterileriyle toprağa bağlayarak doğal bir azot kaynağı oluşturur. Roka azota duyarlı bir yapraklı sebze olduğundan bu azottan yararlanır, daha hızlı gelişir ve daha az kimyasal gübre gerektirir. Ayrıca baklagiller turpgil olmadığı için toprakta roka hastalıklarını beslemez ve döngüyü kırar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM). Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel roka ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Roka Roka Ne Zaman Ekilir Roka Yetiştiriciliği Tüm Roka BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
