Menü
Pazı (Beta vulgaris subsp. vulgaris), pancargillerden, genellikle geniş ve etli yaprakları ile beyaz veya kırmızımsı sap kısımları için yetiştirilen bir yaprak sebzesidir. Şeker pancarı ve kırmızı pancar ile aynı türe bağlı olup yumru oluşturmayan, yaprak amaçlı ıslah edilmiş bir çeşididir. Türkiye mutfağında özellikle Ege ve Marmara bölgelerinde börek, sarma, kavurma ve zeytinyağlı yemeklerde sıkça kullanılır; ıspanağa benzer şekilde tüketilir ancak sapları daha kalın ve gevrektir. Serin iklim sebzesi olması nedeniyle sonbahar, kış ve ilkbahar döneminde açık tarlada, örtüaltında ise yıl boyu üretilebilir. Kısa yetişme süresi, birden fazla hasada imkan vermesi ve soğuğa dayanıklılığı sayesinde küçük aile işletmeleri ve pazar üreticiliği için elverişli bir üründür. Vitamin ve mineral bakımından zengin olması, taze sebze talebinin arttığı dönemlerde pazarda düzenli yer bulmasını sağlar. Türkiye tarımında büyük alan kaplayan bir ürün olmasa da yerel pazarlarda ve şehir çeperi üreticiliğinde ekonomik değeri olan bir yaprak sebzesidir.
Pazı, serin ve ılıman iklimleri sevdiği için Türkiye'de özellikle Ege ve Marmara bölgelerinde yaygın olarak yetiştirilir. İzmir, Aydın, Manisa, Balıkesir ve Çanakkale çevresinde kıyı ovalarının ılıman kışları, pazının sonbahardan ilkbahara kadar açık tarlada sorunsuz büyümesine olanak tanır. İstanbul, Bursa ve Yalova gibi büyük tüketim merkezlerinin çevresinde ise şehir talebine yakınlık nedeniyle örtüaltı ve açık tarla üretimi öne çıkar. Akdeniz kıyı kuşağında (Antalya, Mersin, Adana) kış aylarının ılık geçmesi, soğuğa dayanıklı pazının kış üretimini mümkün kılar. Karadeniz kıyısında da nemli ve serin iklim yaprak gelişimini destekler. Pazı, derin, organik maddece zengin, su tutma kapasitesi iyi ve hafif tınlı toprakları tercih eder; tuza toleransı pancargiller içinde nispeten yüksektir. Sıcak ve kurak koşullarda erken tohuma kalkma (çiçeklenme) eğilimi arttığından, çok sıcak yaz aylarından ziyade serin dönemler ve sulanabilir alanlar tercih edilir.
Pazı verimi; çeşide, toprak verimliliğine, sulama ve gübreleme koşullarına, hasat sayısına ve üretim şekline (açık tarla veya örtüaltı) göre önemli ölçüde değişir. Yaprakları belirli aralıklarla birden fazla kez hasat edilebilen bir sebze olduğu için, tek seferlik değil dönemsel toplam verim üzerinden değerlendirilir. İyi bakım koşullarında dekardan yaklaşık birkaç tondan başlayıp örtüaltı ve yoğun bakımla daha yüksek seviyelere çıkabilen taze yaprak verimleri elde edilebilir; kesin rakam yerine "yaklaşık" bir aralık olarak düşünmek daha doğrudur çünkü resmi ürün bazında standart bir ortalama sınırlıdır. Verimi etkileyen başlıca etkenler: yeterli ve düzenli sulama, azotlu gübreleme dengesi, sıra ve bitki sıklığı, sıcaklık (aşırı sıcakta erken tohuma kalkma verimi düşürür), toprak organik maddesi ve hastalık-zararlı (yaprak lekesi, yaprak biti gibi) baskısıdır. Düzenli ve zamanında hasat, bitkinin yeni yaprak üretmesini teşvik ederek toplam verimi artırır.
Pazı, Türkiye'de ağırlıklı olarak iç tüketime yönelik üretilen bir yaprak sebzesidir. Üretimin büyük bölümü yerel pazarlarda, semt pazarlarında, hallerde ve şehir çeperindeki üreticiler aracılığıyla taze olarak tüketiciye ulaşır. Kısa raf ömürlü, hacimli ve nem kaybına duyarlı bir yaprak sebzesi olması nedeniyle uzun mesafeli ihracatta sınırlı bir ürün olup, ticareti daha çok iç piyasa ve bölgesel arz talep dengesine dayanır. Ekonomik önemi, büyük alan kaplayan tarla ürünlerinden ziyade küçük ve orta ölçekli aile işletmeleri ile pazarcı üreticiler açısından değerlidir; düşük girdi maliyeti, kısa yetişme süresi ve çok kez hasat imkanı sayesinde düzenli nakit akışı sağlayabilir. Fiyatlar mevsime bağlı dalgalanır; kış ve erken ilkbaharda taze yaprak sebze arzının azaldığı dönemlerde pazar değeri yükselebilir. Ürüne özgü ayrı ve kesin ihracat-ithalat istatistikleri sınırlı olduğundan, bu alanda spekülatif rakam vermek yerine üretimin ağırlıklı olarak iç tüketim odaklı olduğu söylenebilir.
Hayır. Pazı pancargillerden (Beta vulgaris) bir yaprak sebzesiyken ıspanak farklı bir bitkidir. Pazının sapları daha kalın, etli ve gevrek, yaprakları daha iri ve dayanıklıdır; pişirme süresi ıspanağa göre biraz daha uzundur. Tatları benzese de botanik olarak akraba değildirler.
Pazı serin iklim sebzesidir. Genellikle sonbahar ve ilkbahar dönemlerinde ekilir; ılıman kıyı bölgelerinde kış boyunca da yetiştirilebilir. Ekimden yaklaşık birkaç hafta sonra dış yapraklar toplanmaya başlanabilir ve bitki uygun bakımla birden fazla kez hasat edilebilir.
Pazı derin, organik maddece zengin, iyi drene olan ve su tutan hafif tınlı toprakları sever. Serin ve ılıman iklimlerde en iyi verimi verir. Aşırı sıcak ve kurak koşullarda erken tohuma kalkma eğilimi arttığından düzenli sulama ve serin dönemler tercih edilir. Tuza toleransı nispeten iyidir.
Pazı, dıştan içe doğru büyüyen bir yaprak sebzesidir. Bitkinin büyüme noktası zarar görmeden dış yapraklar toplandığında, bitki yeni yapraklar üretmeye devam eder. Bu sayede tek dikimden dönem boyunca birkaç kez hasat yapılabilir ve toplam verim artar.
Pazıda en sık görülen sorunlar arasında yaprak leke hastalıkları, mildiyö benzeri fungal etmenler ile yaprak biti gibi emici zararlılar bulunur. Uygun bitki sıklığı, iyi havalanma, dengeli sulama ve tarla temizliği bu sorunları azaltır. Mücadelede tarım il müdürlüğü ve enstitü önerileri esas alınmalıdır.
Pazı, genellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında ekilir. Soğuk havalara dayanıklı olduğu için erken ilkbahar veya geç sonbahar ekimleri idealdir.
Pazı, ekimden yaklaşık 2-3 ay sonra hasat edilebilir. Hasat süresi, çeşit ve iklim koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Pazı, humusça zengin, iyi drene olmuş toprakları tercih eder. Ilıman iklimlerde daha iyi yetişir ancak soğuk havalara dayanıklıdır.
Pazı, düzenli sulamaya ihtiyaç duyar; toprak nemini korumak önemlidir. Özellikle sıcak havalarda sulama sıklığını artırmak gerekebilir.
Pazı çeşitleri arasında yeşil yapraklı olanlar ve kırmızı saplı çeşitler bulunur. Her çeşidin lezzeti ve kullanım alanı farklılık gösterebilir.
Pazıda en sık görülen hastalıklar arasında yaprak lekesi ve külleme yer alır. Zararlılar arasında ise yaprak bitleri ve salyangozlar dikkat çeker.
Pazıda budama genellikle gerekli değildir, ancak yaprakların sağlıklı kalması için düzenli kontrol yapılmalıdır. Zayıf veya hastalıklı yapraklar temizlenmelidir.
Pazı, buzdolabında nemli bir bezle sarılarak saklanabilir. Böylece tazeliğini ve besin değerini korur.
Pazı, hem serada hem de açık alanda yetiştirilebilir. Serada yetiştirildiğinde daha kontrollü bir ortam sağlanır.
Pazı, diğer sebzelerle birlikte rotasyonlu olarak ekilmelidir. Özellikle baklagillerle münavebe yapmak, toprak verimliliğini artırır.
Pazı verimi, çeşit, iklim ve bakım koşullarına göre değişir. İyi bakım ile yüksek verim elde etmek mümkündür.
Pazı organik olarak, kimyasal gübre ve ilaçlar kullanmadan, doğal gübreler ve biyolojik mücadele yöntemleriyle yetiştirilebilir. Toprak sağlığına dikkat edilmelidir.
Hasat sonrası, pazı yaprakları hemen kullanılmalı veya uygun koşullarda saklanmalıdır. Temizlenip, gerekli ise doğranarak kullanılabilir.
Pazı, genellikle rüzgar ve böcekler aracılığıyla tozlaşır. Ancak, yaprak sebzesi olduğu için tozlaşma süreci hasat üzerinde doğrudan etkili değildir.
Pazı, soğuk havalara oldukça dayanıklıdır ve hafif don olaylarına bile dayanabilir. Ancak aşırı soğuklarda yapraklar zarar görebilir.
Pazı tohumları, toprak yüzeyine serpilip üzeri hafifçe kapatılarak ekilebilir. Tohumların nemli kalması için sulama yapılmalıdır.
Pazı, toprak yüzeyi kuruduğunda sulanmalıdır. Özellikle büyüme döneminde düzenli sulama yapmak önemlidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel pazı ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Pazı Pazı Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
