Menü
Pazı (Beta vulgaris var. cicla), ıspanak ve pancar ile aynı ıspanakgiller (Amaranthaceae, eski adıyla Chenopodiaceae) familyasına giren, yaprakları için yetiştirilen serin iklim sebzesidir. Bol yaprak üretmesi nedeniyle topraktan yüksek miktarda azot ve suyu çeken, besin bakımından talepkar bir üründür. Bu özelliği, pazının münavebe (ekim nöbeti) içinde doğru konumlandırılmasını zorunlu kılar. Aynı tarlaya yıldan yıla pazı ya da akraba türler (ıspanak, kırmızı pancar, şeker pancarı) ekildiğinde toprak belirli besin elementleri yönünden tükenir, ortak hastalık ve zararlılar birikir. İyi kurgulanmış bir münavebede pazı, kendisinden önce toprağa azot kazandıran baklagillerin ya da toprağı temiz bırakan ürünlerin ardından ekildiğinde daha sağlıklı gelişir, verim ve yaprak kalitesi artar. Bu sayfada pazı için uygun ön bitkiler, kaçınılması gereken türler ve çok yıllık örnek bir plan agronomik gerekçeleriyle ele alınmaktadır.
Pazıda münavebe, toprak sağlığını ve verimi korumanın en temel yoludur. Pazı yoğun yaprak kütlesi ürettiği için topraktan bol azot ve besin çeker; aynı alanda tekrar tekrar yetiştirilirse toprak hızla yorulur. Daha da önemlisi, pazı ıspanak ve pancarla aynı familyadandır; bu türler Cercospora yaprak lekesi, mildiyö ve kök çürüklüğü gibi ortak hastalıkları ile kök nematodu gibi zararlıları paylaşır. Aynı familya üst üste ekildiğinde bu etmenlerin toprakta ve bitki artıklarında birikmesi kaçınılmazdır ve mücadele giderek güçleşir. Münavebe, hastalık zincirini kırar, yabancı ot baskısını dengeler ve farklı kök derinliklerine sahip ürünlerle toprağın farklı katmanlarındaki besinlerin kullanılmasını sağlar. Baklagil gibi azot bağlayan ön bitkilerle desteklendiğinde pazının gübre ihtiyacı azalır ve daha gür, kaliteli yaprak elde edilir.
Pazı için en uygun ön bitkiler baklagillerdir. Fasulye, bezelye, bakla ve yem baklagilleri (fiğ, yonca) kök nodüllerindeki bakterilerle havadan azot bağlayıp toprakta bıraktığı için, azot seven pazı bu ürünlerden sonra gübreye daha az ihtiyaç duyarak gür gelişir. Soğan, sarımsak ve pırasa gibi soğangiller de iyi bir ön bitkidir; farklı hastalık grubuna sahip oldukları için toprağı pazı açısından temiz bırakır. Kabakgiller (kabak, hıyar, kavun) ve domates, biber, patlıcan gibi patlıcangiller de pazı ile akraba olmadıkları ve farklı kök derinliği kullandıkları için uygun münavebe ortaklarıdır. Tahıllar (buğday, arpa, mısır) ve bunların ardından ekilen pazı, yabancı ot ve toprak kaynaklı hastalık baskısını azaltır. Pazıdan sonra ise baklagiller ya da kök sebzeleri (havuç dışı, çünkü havuç farklı familya olup uygundur; turp, havuç gibi) tercih edilebilir; böylece toprağın yorulan üst katmanı dinlenir.
Pazıdan önce veya hemen sonra aynı familyadan (ıspanakgiller) ürünler ekmekten kaçınılmalıdır. Bunların başında ıspanak, kırmızı pancar, yaprak pancarı, şeker pancarı ve yine pazının kendisi gelir. Bu türler Cercospora yaprak lekesi, mildiyö, kök çürüklükleri ve pancar nematodu gibi ortak sorunları paylaştığı için art arda ekim, hastalık ve zararlı yükünü tehlikeli biçimde artırır. Aynı zamanda hepsi topraktan benzer besin elementlerini çektiğinden toprak tek yönlü yorulur ve verim düşer. Toprak kaynaklı fungal hastalık geçmişi olan tarlalara pazı koymadan önce en az 2 ila 3 yıl bu familyanın ekilmemiş olmasına dikkat edilmelidir. Ayrıca drenajı bozuk, sürekli ıslak kalan alanlar kök çürüklüğünü tetiklediği için önerilmez. Yabancı ot yönünden çok kirli, önceki üründen çok fazla bitki artığı kalmış tarlalara doğrudan pazı ekimi de kaçınılması gereken bir uygulamadır.
Aşağıda pazıyı merkeze alan 4 yıllık örnek bir ekim nöbeti planı yer almaktadır. Amaç, azot dengesini korumak ve aynı familyanın üst üste gelmesini önlemektir. 1. Yıl: Baklagil (fasulye veya bezelye). Toprağa azot kazandırır ve pazıya zengin bir yatak hazırlar. 2. Yıl: Pazı. Baklagilin bıraktığı azottan yararlanarak gür yaprak verir; gübre ihtiyacı düşer. 3. Yıl: Soğangiller (soğan veya sarımsak) ya da kabakgiller (kabak, hıyar). Farklı familya olduğu için pazı hastalıklarının döngüsünü kırar. 4. Yıl: Tahıl (buğday, arpa) veya patlıcangiller (domates, biber). Toprağı dinlendirir, yabancı ot baskısını azaltır. Bu dört yıllık dönüşün ardından tekrar baklagil ile başlanabilir. Küçük bahçelerde bu plan parsellere bölünerek her yıl kaydırmalı uygulanır; böylece her parselde pazı yalnızca dört yılda bir kez aynı yere gelir.
Pazı en iyi baklagillerden (fasulye, bezelye, bakla) sonra ekilir. Bu ürünler toprağa azot bağladığı için azot seven pazı daha gür gelişir ve gübre ihtiyacı azalır. Soğan, sarımsak ve tahıllar da uygun ön bitkilerdir. Ispanak, pancar gibi akraba türlerden sonra ekilmesinden kaçınılmalıdır.
Hayır, önerilmez. Pazı ve ıspanak aynı ıspanakgiller familyasındandır ve Cercospora yaprak lekesi, mildiyö gibi ortak hastalıkları paylaşır. Art arda ekim toprakta hastalık ve zararlı birikimine yol açar. İkisi arasında en az 2 ila 3 yıl farklı familyadan ürün yetiştirilmelidir.
Pazıdan sonra baklagiller, soğangiller, kabakgiller veya tahıllar ekilebilir. Bu ürünler pazı ile akraba olmadığı için hastalık döngüsünü kırar ve toprağın yorulan besin dengesini düzeltir. Pancar, ıspanak ve yeniden pazı ekiminden kaçınılmalıdır.
Aynı parsele pazı en az 3 ila 4 yılda bir kez ekilmelidir. Bu süre, toprak kaynaklı hastalıkların ve familyaya özgü zararlıların azalması ve toprağın besin dengesinin yenilenmesi için gereklidir. Hastalık geçmişi olan tarlalarda bu süre daha uzun tutulmalıdır.
Ekilmemelidir. Pazı, kırmızı pancar ve şeker pancarı aynı tür ve familyadandır; kök çürüklüğü, pancar nematodu ve yaprak lekesi hastalıklarını ortak taşırlar. Art arda ekim bu etmenlerin toprakta birikmesine ve verim kaybına neden olur. Aralarına baklagil veya tahıl gibi farklı familya ürünler konulmalıdır.
Kaynak: TAGEM (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü), Sebze Yetiştiriciliği ve Ekim Nöbeti Yayınları. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel pazı ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Pazı Pazı Ne Zaman Ekilir Pazı Yetiştiriciliği Tüm Pazı BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
