Menü
Maydanoz (Petroselinum crispum), maydanozgiller familyasından, yaprakları ve sapları taze olarak tüketilen serin iklim sebzesidir. Türkiye mutfağının vazgeçilmez yeşilliklerinden biri olan maydanoz, salatalarda, köftelerde, çorbalarda ve mezelerde yoğun biçimde kullanılır; yüksek C vitamini, demir ve klorofil içeriğiyle beslenmede önemli yer tutar. Ülkemizde hem düz yapraklı hem de kıvırcık yapraklı tipleri yetiştirilir; ticari üretimde daha çok düz yapraklı tipler tercih edilir. Serin havayı seven, kısa sürede hasada gelen ve yıl boyu talep gören bir ürün olması nedeniyle şehir çevresindeki üreticiler için önemli bir gelir kaynağıdır. Örtü altı ve açık tarla üretimiyle neredeyse tüm yıla yayılan bir arz sağlanabilir. Sık ekilebilmesi, birden fazla biçim alınabilmesi ve pazarda sürekli alıcı bulması, maydanozu küçük ve orta ölçekli sebze işletmeleri için düzenli nakit akışı sunan bir bitki haline getirir. Marul, dereotu ve nane gibi diğer yeşilliklerle birlikte üretim planlaması yapılarak dönüşümlü yetiştiricilikte de değerlendirilir.
Maydanoz, serin ve ılıman iklimi sevdiği için Türkiye genelinde geniş bir alanda yetiştirilebilir. Tüketim merkezlerine yakınlık, tazeliğin korunması açısından belirleyici olduğundan üretim büyük ölçüde büyükşehir çevrelerinde yoğunlaşır. Marmara Bölgesinde İstanbul, Bursa ve çevresi; Ege Bölgesinde İzmir, Antalya başta olmak üzere Akdeniz kıyı kuşağı; İç Anadoluda Ankara ve çevresi başlıca üretim alanlarıdır. Akdeniz ve Ege kıyı şeridinin ılıman kışları, örtü altı ve açık tarla üretimini kış aylarında da sürdürmeye imkan verir; bu bölgeler soğuk dönemde iç pazarı besler. Yazın ise serin geceli iç bölgeler ve yüksek rakımlı alanlar üretimi taşır. Maydanoz derin, organik maddece zengin, iyi drene olan tınlı topraklarda en iyi gelişimi gösterir; hafif asit ile nötr pH aralığını sever. Düzenli sulama ve iyi hazırlanmış tohum yatağı, çimlenmenin yavaş olması nedeniyle önem taşır. Yüksek sıcaklık ve kuraklık yaprak kalitesini düşürüp bitkinin erken çiçeklenmesine yol açtığından, serin ve nemli koşullar tercih edilir.
Maydanozda verim; yetiştirme sistemine (açık tarla veya örtü altı), çeşide, sulama, gübreleme ve alınan biçim sayısına göre önemli ölçüde değişir. Bitki tek dikimden sonra genellikle birden fazla kez biçilebildiği için toplam verim yıl içinde alınan hasat sayısıyla doğrudan ilişkilidir. Türkiye koşullarında dekardan alınan taze yaprak verimi, uygun bakım ve birden çok biçimle yaklaşık olarak birkaç tondan başlayıp daha yüksek düzeylere çıkabilmektedir; kesin rakam bölge ve işletme koşullarına göre farklılaşır. Verimi etkileyen başlıca etkenler şunlardır: tohum kalitesi ve çimlenme oranı, sıcaklık (aşırı sıcakta erken sapa kalkma), sulama düzeni ve toprak nemi, azot başta olmak üzere dengeli gübreleme, sıra ve bitki sıklığı, yabancı ot mücadelesi ve hasat aralıklarının doğru ayarlanması. Örtü altı üretimde sıcaklık ve nem kontrol edilebildiği için yaprak kalitesi ve süreklilik artar. Verim rakamları için Tarım ve Orman Bakanlığı ile TÜİK bitkisel üretim verilerinin esas alınması önerilir.
Maydanoz Türkiyede ağırlıklı olarak taze tüketime yönelik üretilen bir yeşilliktir ve üretimin büyük bölümü iç pazarda değerlendirilir. Hemen her evde ve toplu tüketim yerlerinde (lokanta, otel, catering) sürekli talep görmesi, ürüne yıl boyu istikrarlı bir iç pazar sağlar. Hal sistemi, semt pazarları, market zincirleri ve manav kanalıyla dağıtımı yapılır; tazelik ve raf ömrü kısa olduğu için üretim genellikle tüketim merkezlerine yakın planlanır. İhracatta maydanoz, taze sebze ve yeşillik kalemleri içinde yer alır; komşu ülkeler ve yakın pazarlara sınırlı ölçüde taze veya kurutulmuş olarak gönderilebilir, ancak buğday, domates gibi ürünlere kıyasla dış ticaret hacmi düşüktür. Kurutulmuş maydanoz ise baharat ve gıda sanayisinde kullanılır. Ekonomik önemi, yüksek ihracat gelirinden çok, kısa üretim döngüsü ve sürekli talep sayesinde küçük üreticiye sağladığı düzenli gelirden kaynaklanır. Güncel üretim, dış ticaret ve fiyat verileri için TÜİK ve Tarım ve Orman Bakanlığı kayıtları esas alınmalıdır.
Maydanoz tohumu, kabuğundaki uçucu yağlar ve çimlenmeyi yavaşlatan yapısı nedeniyle 2 ila 4 haftada çimlenebilir. Çimlenmeyi hızlandırmak için tohumu ekimden önce 12 ila 24 saat ılık suda bekletmek, tohum yatağını sürekli nemli tutmak ve toprak sıcaklığını yaklaşık 15 ila 20 derece aralığında sağlamak faydalıdır.
Her iki sistemde de yetiştirilir. Açık tarla üretimi ilkbahar ve sonbahar gibi serin dönemlerde yapılır. Örtü altı (sera veya alçak tünel) üretimi ise kış aylarında ve soğuk bölgelerde arzın sürekliliğini sağlar; sıcaklık ve nem kontrolü sayesinde yaprak kalitesi daha yüksek olur.
Maydanoz biçildikten sonra yeniden sürgün verdiği için tek ekimden genellikle birden fazla biçim alınabilir. Bitki dip kısmından biçildiğinde yeni yapraklar oluşturur ve koşullar uygunsa mevsim boyunca birkaç kez hasat yapılabilir. Biçim sayısı sulama, gübreleme ve iklime bağlıdır.
Düz yapraklı maydanoz daha güçlü aroması ve kolay yıkanıp doğranmasıyla mutfakta ve ticari üretimde daha çok tercih edilir. Kıvırcık maydanoz ise daha çok süsleme ve garnitür amacıyla kullanılır. İkisinin de yetiştirme koşulları benzerdir, farkı yaprak yapısı ve kullanım alanıdır.
Yüksek sıcaklık, kuraklık ve uzun gün koşulları maydanozun erken sapa kalkmasına yani çiçeklenmesine yol açar. Sapa kalkan bitkide yapraklar sertleşir ve tat bozulur. Bunu önlemek için serin dönemde üretim yapmak, düzenli sulamak ve aşırı sıcaktan kaçınmak, gerektiğinde gölgeleme uygulamak gerekir.
Maydanoz, genellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında ekilir. Serin iklim sebzesi olduğu için, toprak sıcaklığının 10-20 derece arasında olduğu dönemler en uygunudur.
Maydanoz, ekimden yaklaşık 2-3 ay sonra hasat edilebilir. Ancak bu süre, çeşide, iklime ve bakım koşullarına göre değişiklik gösterebilir.
Maydanoz, iyi drene olmuş, humuslu ve hafif asidik toprakları tercih eder. Serin iklimlerde daha iyi yetişir, sıcak yaz aylarında ise gölge alanlarda büyümeye daha uygundur.
Maydanoz, düzenli ve yeterli sulama gerektirir. Toprağın nem seviyesine bağlı olarak, genellikle haftada bir veya iki kez sulanması yeterlidir.
Maydanozun iki ana çeşidi bulunmaktadır: kıvırcık maydanoz ve düz yapraklı maydanoz. Her iki çeşit de farklı tat ve kullanım alanlarına sahiptir.
Maydanozda en sık görülen hastalıklar arasında külleme ve yaprak lekesi yer alır. Ayrıca, yaprak bitleri ve thrips gibi zararlılar da maydanozun sağlığını tehdit edebilir.
Maydanoz, düzenli olarak yapraklarının uçlarından kesilerek budanmalıdır. Bu, yeni yaprakların çıkmasına yardımcı olur ve bitkinin sağlıklı kalmasını sağlar.
Maydanoz, buzdolabında nemli bir bezle sarılarak veya su dolu bir kapta tutulursa tazeliğini korur. Ayrıca, dondurulabilir, böylece uzun süre saklanabilir.
Sera ortamında maydanoz, iklim kontrolü sayesinde daha hızlı büyür ve hastalıklara karşı daha az risk taşır. Açık alanda ise doğal koşullar altında yetişir, bu da üretim maliyetlerini düşürebilir.
Maydanoz, aynı alanda sürekli yetiştirilmemelidir. Diğer sebzelerle dönüşümlü olarak ekilmesi, toprak verimliliğini artırır ve hastalık riskini azaltır.
Maydanozun verimi, çeşit, iklim ve bakım koşullarına göre değişir. İyi bakım ve uygun koşullarda daha yüksek verim alınabilir.
Organik maydanoz yetiştirirken kimyasal gübre ve pestisitlerden kaçınılmalıdır. Doğal gübreler ve biyolojik mücadele yöntemleri kullanılarak sağlıklı bir üretim yapılabilir.
Hasat sonrası maydanoz, taze tüketim için hemen kullanılabilir ya da uygun koşullarda saklanmalıdır. Ayrıca, hasat edilen bitkilerin temizlenmesi ve paketlenmesi önemlidir.
Maydanoz, çiçek açtığında tozlaşma süreci başlar. Rüzgar ve böcekler, polenlerin taşınmasına yardımcı olur.
Maydanoz, hafif soğuklara dayanıklıdır ancak sert donlardan etkilenebilir. Genellikle, -5 dereceye kadar dayanabilirken, daha düşük sıcaklıklarda korunması gerekebilir.
Kaynak: TÜİK Bitkisel Üretim İstatistikleri ve Tarım ve Orman Bakanlığı.
Harman üzerinde güncel maydanoz ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Maydanoz Maydanoz Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
