Menü
Maydanoz (Petroselinum crispum), havuç ve kereviz ile aynı maydanozgiller (Apiaceae) familyasında yer alan, kısa boylu ve yüzlek köklü bir yeşilliktir. Aynı tarlada üst üste ya da akraba türlerin peşi sıra yetiştirildiğinde topraktaki hastalık etmenleri, nematodlar ve besin dengesizlikleri hızla artar. Bu nedenle maydanozda ekim nöbeti (münavebe), verim ve ürün kalitesini korumanın en pratik ve maliyetsiz yollarından biridir. Maydanoz azot ve organik maddece zengin, tınlı ve iyi drene topraklarda en iyi gelişimi gösterir; çıkışı yavaş olduğu için de temiz, yabancı ottan arınmış bir tarla ister. İyi kurgulanmış bir münavebe planı, hem toprağın besin rezervini dengeler hem de aynı familyaya musallat olan Alternaria, Septoria yaprak lekesi ve kök nematodu gibi sorunların yerleşmesini engeller. Bu yazıda maydanozdan önce ve sonra hangi ürünlerin uygun olduğu, nelerden kaçınılması gerektiği ve uygulanabilir örnek bir dönüşüm planı ele alınmaktadır.
Maydanoz her yıl aynı yere veya akraba türlerin ardına ekildiğinde toprakta biriken etmenler nedeniyle verim düşer ve bitkiler zayıflar. Maydanozgiller familyası; havuç sineği, kök ur nematodu, Alternaria ve Septoria yaprak lekesi gibi ortak zararlı ve hastalıklara duyarlıdır. Bu etmenlerin sporları ve konukçuları toprakta yıllarca canlı kalabildiğinden, aynı familyanın sürekli ekimi hastalık baskısını yıldan yıla katlar. Ayrıca maydanoz yoğun yaprak üretimi için topraktan hatırı sayılır miktarda azot çeker; bu yüzden azotu tüketen bir üründen sonra doğrudan ekilirse gelişimi yavaşlar. Münavebe, farklı kök derinliği ve besin talebi olan türleri sıraya koyarak toprağın bir katmanını dinlendirirken diğerini kullanır, böylece besin sömürüsünü dengeler. Baklagillerin araya girmesi toprağa azot kazandırır, lahanagiller ve soğangiller ise farklı zararlı gruplarına konukçuluk ettiği için hastalık zincirini kırar. Kısacası doğru münavebe, maydanozda kimyasal girdi ihtiyacını azaltır ve sürdürülebilir verimi güvence altına alır.
Maydanoz için en uygun ön bitkiler, farklı familyalardan gelen ve toprağı zenginleştiren türlerdir. Baklagiller (fasulye, bezelye, bakla, mercimek) kök nodüllerindeki bakteriler sayesinde toprağa azot bağladığından, maydanozun yoğun yaprak gelişimi için ideal bir azotlu zemin bırakır. Lahanagiller (lahana, karnabahar, brokoli) ile soğangiller (soğan, sarımsak, pırasa) maydanozgillerle ortak hastalık ve zararlı taşımadığı için hastalık döngüsünü kırar; ayrıca soğangillerin toprağı temizleyici etkisi nematod baskısını azaltmaya yardımcı olur. İyi yanmış çiftlik gübresiyle yetiştirilmiş patates gibi patlıcangiller de gevşek, işlenmiş bir toprak bırakarak maydanozun yavaş çıkışına elverişli ortam sağlar. Kabakgiller (kabak, hıyar, kavun) da uygun bir seçenektir. Maydanozdan sonra ise yine farklı familyalardan azot bağlayıcı baklagiller veya yaprağı bol lahanagiller getirilmeli; böylece bir sonraki maydanoz ekimine kadar en az iki üç yıllık bir ara bırakılmış olur. Temel kural, art arda gelen ürünlerin daima farklı familyalardan ve farklı besin taleplerinden seçilmesidir.
Maydanozdan önce veya hemen sonra aynı familyadan olan havuç, kereviz, dereotu, rezene, kişniş, anason, maydanoz kökü ve yaban havucu ekilmesinden kaçınılmalıdır. Bu türler kök ur nematodu, havuç sineği, Alternaria ve Septoria yaprak lekesi gibi ortak sorunları paylaştığı için, ardışık ekim toprakta bu etmenlerin birikmesine ve hastalık baskısının katlanmasına yol açar. Maydanozun aynı parsele üst üste iki yıl ekilmesi de kesinlikle önerilmez; aynı yere dönmeden önce en az üç yıllık bir ara bırakılmalıdır. Ayrıca taze, yanmamış çiftlik gübresi kullanımından kaçınılmalıdır; çünkü hem yabancı ot tohumu taşır hem de köklerin çatallanmasına ve kalite kaybına neden olabilir. Drenajı bozuk, taban suyu yüksek ve sıkışmış topraklara maydanoz getirilmesi de kök hastalıklarını tetiklediği için sakıncalıdır. Son olarak, yabancı otla mücadelenin zor olduğu kirli tarlalar maydanoz için uygun değildir; çünkü çimlenmesi yavaş olan maydanoz bu koşullarda yabancı otlarla rekabette geri kalır.
Dört yıllık uygulanabilir bir münavebe planı şu şekilde kurgulanabilir. Birinci yıl: baklagil (fasulye veya bezelye) ekilir; hasat sonrası kökler toprakta bırakılarak toprağa azot kazandırılır ve yapı iyileştirilir. İkinci yıl: bu azotça zenginleşmiş toprağa maydanoz ekilir; yoğun yaprak gelişimi için gereken azotu hazır zeminden karşılar. Üçüncü yıl: farklı familyadan bir lahanagil (lahana, karnabahar veya brokoli) getirilir; bu tür maydanozgillerle ortak hastalık taşımadığı için toprak sağlığı korunur. Dördüncü yıl: soğangiller (soğan veya sarımsak) ile toprak temizlenir ve nematod baskısı düşürülür. Beşinci yıl yeniden birinci yıla dönülerek baklagille döngü tamamlanır. Bu sıralamada maydanoz aynı parsele ancak üç dört yıl sonra geri geldiği için hastalık döngüsü kırılır. İsteğe göre üçüncü yıl kabakgil veya iyi yanmış gübreyle patates de konulabilir; önemli olan maydanozun asla havuç, kereviz, dereotu gibi akraba türlerin hemen ardından gelmemesidir.
Maydanoz en iyi baklagillerden (fasulye, bezelye, bakla) sonra ekilir; çünkü baklagiller toprağa azot bağlar ve maydanozun yoğun yaprak gelişimi için gereken besin zeminini hazırlar. Lahanagiller ve soğangiller de uygun ön bitkilerdir, çünkü maydanozgillerle ortak hastalık taşımazlar. Havuç, kereviz, dereotu gibi aynı familyadan türlerden sonra ise kesinlikle ekilmemelidir.
Maydanoz aynı parsele üst üste ekilmemeli, aynı yere dönmeden önce en az üç yıllık bir ara bırakılmalıdır. Bu süre, toprakta biriken kök nematodu, Alternaria ve Septoria yaprak lekesi gibi etmenlerin doğal olarak azalmasına imkan tanır ve verim düşüşünü önler.
Maydanozdan sonra farklı familyalardan azot bağlayıcı baklagiller, yaprağı bol lahanagiller ya da toprağı temizleyici soğangiller ekilebilir. Böylece bir sonraki maydanoz ekimine kadar en az iki üç yıllık uygun bir ara oluşturulur ve hastalık döngüsü kırılır.
Maydanoz kendi familyası olan maydanozgillerle, yani havuç, kereviz, dereotu, rezene, kişniş, anason ve yaban havucu ile ardışık münavebeye girmemelidir. Bu türler ortak zararlı ve hastalıkları paylaştığından, peş peşe ekildiklerinde toprakta hastalık baskısı hızla artar.
Maydanoz yoğun yaprak üretimi nedeniyle topraktan özellikle azot çeker, bu yüzden orta düzeyde besin tüketen bir üründür. Bu talebi karşılamak için maydanozdan önce azot bağlayan baklagillerin ekilmesi, ekim öncesinde de iyi yanmış organik gübre verilmesi toprak verimliliğini korur.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM). Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel maydanoz ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Maydanoz Maydanoz Ne Zaman Ekilir Maydanoz Yetiştiriciliği Tüm Maydanoz BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
