Menü
Kabak, Cucurbitaceae (kabakgiller) familyasına ait, Türkiye tarımının ve mutfağının vazgeçilmez sebzelerinden biridir. Ülkemizde başlıca iki grup halinde değerlendirilir: taze olarak tüketilen sakız kabağı ve dolmalık kabak (Cucurbita pepo) ile kışlık olarak yetiştirilen bal kabağı, kestane kabağı gibi olgun meyveli türler (Cucurbita moschata, Cucurbita maxima). Ayrıca çekirdeği için üretilen çerezlik kabak da önemli bir yer tutar. Sıcak seven bir sebze olan kabak, kısa sürede hasada gelmesi ve birim alandan yüksek verim vermesiyle üreticiye erken gelir sağlar. Türk mutfağında kabak dolması, kabak mücveri, kabaklı börek, zeytinyağlı kabak ve tatlı olarak bal kabağı tatlısıyla geniş bir kullanım alanına sahiptir. Hem açık tarlada hem de örtü altında (sera) yetiştirilebilmesi sayesinde yıl boyu pazarda bulunabilir. Kolay yetiştirilebilmesi, düşük girdiyle üretilebilmesi ve hem taze tüketim hem işleme sanayine hammadde olması, kabağı küçük aile işletmelerinden büyük ticari üretime kadar geniş bir üretici kitlesi için ekonomik açıdan cazip kılar.
Kabak, sıcak ve ılıman iklim istediğinden Türkiye'nin hemen her bölgesinde yetiştirilebilir; ancak üretim yoğunluğu bölgelere göre farklılık gösterir. Taze sakız ve dolmalık kabakta örtü altı üretimin yoğun olduğu Akdeniz (Antalya, Mersin, Adana) ve Ege (İzmir, Muğla, Aydın) bölgeleri öne çıkar; buralarda ılıman kışlar sayesinde serada kış aylarında da üretim yapılır ve pazara erken ürün sunulur. Açık tarla üretiminde Marmara (Bursa, Balıkesir, Çanakkale) ve İç Anadolu'nun sulanabilen alanları önemlidir. Kışlık bal kabağı ve çerezlik kabak üretiminde İç Anadolu (Konya, Aksaray, Nevşehir, Kayseri) ve Karadeniz'in iç kesimleri dikkat çeker; özellikle çerezlik kabak çekirdeği üretiminde İç Anadolu'nun geniş, güneşli ve sulanabilir tarlaları elverişlidir. Kabak, derin, tınlı, organik maddece zengin, iyi drene olan ve hafif asidik-nötr topraklarda en iyi verimi verir. Don riskine duyarlı olduğu için ekim ve dikim, ilkbahar geç donları geçtikten sonra yapılır.
Kabakta verim; tür (sakız, dolmalık, bal kabağı, çerezlik), yetiştirme şekli (açık tarla veya örtü altı), çeşit, sulama ve bakım koşullarına göre büyük değişkenlik gösterir. Taze tüketilen sakız/dolmalık kabakta açık tarla verimi genellikle dekara birkaç ton düzeyindeyken, seraların kontrollü koşullarında ve uzun hasat döneminde dekara verim belirgin biçimde daha yüksek olabilir. Çerezlik kabakta ise değerlendirilen ürün çekirdek olduğundan, dekara elde edilen kuru çekirdek miktarı taze kabağa göre çok daha düşük seviyelerde kalır. Kesin rakamlar için TÜİK ve TAGEM yıllık verilerinin esas alınması önerilir. Verimi etkileyen başlıca etkenler: kaliteli ve bölgeye uygun çeşit/tohum seçimi, düzenli ve yeterli sulama (kabak su isteği yüksek bir bitkidir), dengeli gübreleme, arıların sağladığı iyi tozlanma, sıra ve bitki arası mesafenin doğru ayarlanması, ürünün küçükken düzenli toplanması (taze kabakta hasat sıklığı verimi artırır) ve külleme, mildiyö, virüs hastalıkları ile zararlılarla etkin mücadeledir.
Kabak, Türkiye'de üretilen ve pazarlanan başlıca sebzeler arasında yer alır; üretimin büyük bölümü iç tüketime yöneliktir. Taze sakız ve dolmalık kabak yıl boyu hallerde ve pazarlarda bulunur; örtü altı üretim sayesinde kış aylarında da arz sürdürülür. İç pazarda taze tüketimin yanı sıra dondurulmuş sebze ve işlenmiş ürünler için de hammadde sağlar. Bal kabağı özellikle sonbahar ve kış döneminde tatlı ve yemeklik olarak yoğun talep görür. Çerezlik kabak çekirdeği ise hem iç tüketimde çerez sektörünün önemli bir kalemi hem de ihracata konu olabilen bir üründür. Taze kabak, çabuk bozulan ve nakliyeye hassas bir ürün olduğu için ihracatı taze halde sınırlı kalır; buna karşılık kurutulmuş kabak çekirdeği daha uzun raf ömrü sayesinde dış ticarete daha uygundur. Kabak; kısa üretim döngüsü, düşük girdi maliyeti ve geniş kullanım alanıyla özellikle küçük ve orta ölçekli üreticiler için düzenli nakit akışı sağlayan ekonomik değeri yüksek bir sebzedir. Güncel üretim ve dış ticaret rakamları için TÜİK verileri esas alınmalıdır.
İkisi de aynı botanik tür olan Cucurbita pepo grubundandır ancak kullanım ve şekil bakımından ayrılır. Sakız kabağı daha ince, uzun ve açık yeşil olup mücver, börek ve zeytinyağlı yemeklerde tercih edilir. Dolmalık kabak ise genellikle daha tıknaz ve içi oyulmaya uygun yapıdadır; adından anlaşılacağı gibi dolma yapımında kullanılır. Her ikisi de meyve henüz körpe ve çekirdekleri sertleşmeden toplanır.
Kabak sıcak seven ve dona duyarlı bir bitki olduğundan açık tarlaya ekim veya fide dikimi, ilkbahar geç donları geçtikten toprak ısındıktan sonra yapılır. Serada ise iklim koşulları uygun tutularak daha erken ve uzun dönemli üretim mümkündür. Taze tüketilen sakız ve dolmalık kabak, çeşide ve hava sıcaklığına bağlı olarak dikimden yaklaşık birkaç hafta sonra ilk ürünü verir ve düzenli toplanarak uzun süre hasat edilir.
Kabakta en sık karşılaşılan hastalıklar külleme (yaprakların üzerinde beyaz un benzeri örtü), mildiyö ve çeşitli virüs hastalıklarıdır. Zararlılardan ise yaprak bitleri, beyazsinek ve kırmızı örümcek öne çıkar; bu zararlılar aynı zamanda virüs taşıyıcısı olduğu için önemlidir. Havalandırma, uygun sıra arası mesafe, dengeli sulama ve tarımsal ilaçlamada bakanlık tavsiyelerine uyulması mücadelede etkilidir.
Evet. Yemeklik sakız ve dolmalık kabak körpeyken toplanırken, bal kabağı ve kestane kabağı meyve tam olgunlaşıp kabuğu sertleştikten sonra hasat edilir ve uzun süre saklanabilir; tatlı ve yemeklerde kullanılır. Çerezlik kabak ise meyve etinden çok içindeki çekirdek için yetiştirilir; olgun meyvelerin çekirdekleri çıkarılıp kurutularak çerez olarak değerlendirilir.
Bunun başlıca nedeni tozlanma yetersizliğidir. Kabakta erkek ve dişi çiçekler ayrı olduğundan meyve bağlaması için arı gibi tozlayıcıların polen taşıması gerekir. Tozlayıcı azlığı, aşırı sıcak veya nemli hava, düzensiz sulama ve besin dengesizliği meyvelerin döllenememesine ve küçükken sararıp dökülmesine yol açabilir. Arı faaliyetini destekleyen koşullar ve düzenli bakım bu sorunu azaltır.
Kabak, genellikle ilkbahar aylarında, don tehlikesinin geçtiği dönemde ekilir. Bu, Türkiye'nin iklim koşullarına bağlı olarak mart sonu ile mayıs başı arasında değişir.
Kabak, ekimden sonra genellikle 2-3 ay içinde hasat edilebilir. Hasat süresi, yetiştirdiğiniz çeşide ve iklim koşullarına göre değişir.
Kabak, hafif, iyi drene olan ve organik maddece zengin toprakları tercih eder. Ilıman iklimlerde daha iyi gelişim gösterirken, sıcak iklimlerde de yetiştirilebilir.
Kabak, düzenli ve yeterli sulama gerektirir. Toprağın nem durumuna bağlı olarak haftada bir veya iki kez sulama yapılabilir.
Kabak çeşitleri arasında sakız kabağı, dolmalık kabak ve bal kabağı gibi türler bulunur. Her birinin farklı kullanım alanları ve tat profilleri vardır.
Kabak yetiştiriciliğinde en sık görülen hastalıklar arasında unlu mantar ve kök çürüklüğü yer alır. Zararlılar arasında ise kabak böceği ve yaprak bitleri dikkat çeker.
Kabak bitkilerinin sağlıklı gelişimi için düzenli olarak budama yapılmalıdır. Özellikle yan sürgünlerin kontrol edilmesi, bitkinin verimliliğini artırır.
Kabak, serin ve kuru bir ortamda saklanmalıdır. Taze kabak, buzdolabında birkaç gün tazeliğini korurken, kışlık kabaklar daha uzun süre dayanabilir.
Sera koşullarında kabak, iklim kontrolü sayesinde daha erken ve verimli bir şekilde yetiştirilirken, açık alanda doğal hava koşullarına maruz kalır. Sera, hastalık ve zararlılara karşı daha az risk taşır.
Kabak, aynı alanda sürekli olarak yetiştirilmemelidir. Önceki yıl farklı bir bitki yetiştirilmesi, hastalıkların ve zararlılarının azalmasına yardımcı olur.
Kabak verimi, yetiştirme koşullarına, çeşide ve bakım uygulamalarına bağlı olarak değişir. İyi bir bakım ve uygun iklim verimi artırır.
Organik kabak yetiştiriciliğinde, kimyasal gübre ve ilaçlar kullanılmaz. Doğal gübreler ve biyolojik mücadele yöntemleri tercih edilir.
Hasat sonrası kabaklar, hemen kullanılacaksa yıkanmalı ve temizlenmelidir. Uzun süre saklanacaksa, kurutma veya dondurma yöntemleri kullanılabilir.
Kabak bitkileri, genellikle arılar ve diğer böcekler tarafından tozlaşır. Polinasyonun başarılı olması için bitkilerin birbirine yakın dikilmesi önemlidir.
Kabak, soğuk hava koşullarına karşı hassastır ve don olaylarından zarar görebilir. Bu nedenle, ekim zamanı dikkatlice belirlenmelidir.
Kabak yetiştirirken, sulama, gübreleme ve zararlılarla mücadele konularına dikkat edilmelidir. Ayrıca, bitkinin büyüme evrelerine uygun bakım yapılması da önemlidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel kabak ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kabak Kabak Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
