Menü
Kabak (Cucurbita pepo), kabakgiller (Cucurbitaceae) familyasından, sıcak mevsim seven ve topraktan yoğun besin kaldıran bir sebzedir. Hızlı gelişen geniş yaprak yüzeyi ve bol meyve bağlama özelliği nedeniyle azot, potasyum ve organik maddeye fazla ihtiyaç duyar. Bu yoğun tüketim, kabağın münavebe (ekim nöbeti) planında dikkatle yerleştirilmesini gerektirir. Aynı tarlada üst üste kabak veya akraba türler yetiştirmek, hem toprağın belirli besinlerini tüketir hem de familyaya özgü hastalık ve zararlıların birikmesine yol açar. Türkiye genelinde hem açık tarlada hem örtü altında yaygın yetiştirilen kabakta, doğru ön bitki ve ardıl bitki seçimi verimi ve meyve kalitesini belirgin biçimde artırır. Baklagil ve tahıl gibi farklı familyalardan bitkilerle kurulan bir döngü, toprak sağlığını korur, hastalık baskısını düşürür ve gübre girdisini azaltır. İyi planlanmış bir münavebe, kabakta sürdürülebilir ve ekonomik üretimin temelidir.
Kabakta münavebe, öncelikle toprak kaynaklı hastalık ve zararlıların birikmesini kırdığı için kritiktir. Kabakgiller; Fusarium solgunluğu, kök boğazı çürüklükleri, külleme (Podosphaera) ve mildiyö (Pseudoperonospora), ayrıca kabak mozaik virüsü gibi etmenlere karşı duyarlıdır. Bu patojenlerin çoğu toprakta veya bitki artıklarında canlı kalır; aynı alanda tekrar kabakgil yetiştirilirse hastalık baskısı yıldan yıla artar. Kök-ur nematodu (Meloidogyne) da kabak köklerinde çoğalarak sonraki duyarlı ürünleri tehdit eder. Münavebe, konukçu bulamayan bu etmenlerin popülasyonunu doğal olarak düşürür. Besin dengesi açısından da kabak toprağı yorar; özellikle azot ve potasyumu hızla tüketir. Ardından azot bağlayan baklagil veya farklı kök derinliğine sahip tahıl getirmek, toprağın kendini onarmasını sağlar. Ayrıca farklı familyadan bitkiler farklı yabancı ot florasını baskıladığından, döngü yabancı ot yönetimini de kolaylaştırır. Böylece hem kimyasal girdi azalır hem de toprağın fiziksel yapısı ve organik madde dengesi korunur.
Kabaktan ÖNCE en uygun ön bitkiler baklagillerdir (Fabaceae): fasulye, bezelye, bakla, mercimek, nohut ve yonca. Bu bitkiler kök nodüllerindeki rizobium bakterileriyle havanın azotunu toprağa bağlar; ardından gelen ve azota aç olan kabak bu zenginleşmiş topraktan doğrudan yararlanır, gübre ihtiyacı azalır. Tahıllar da (buğday, arpa, yulaf, mısır) iyi ön bitkidir; yoğun ve saçak kök sistemleriyle toprağı gevşetir, bol anız/organik madde bırakır ve kabakgil patojenlerine konukçuluk etmez. Kabaktan SONRA ise topraktaki azottan kalanı değerlendirecek yapraklı sebzeler (lahana, marul, ıspanak) veya soğan-sarımsak gibi soğangiller uygundur; bunlar farklı familyadan olduğu için hastalık döngüsünü kırar. Turpgiller (lahanagiller) ve maydanozgiller (havuç) de kabak sonrası iyi tamamlayıcıdır. Temel mantık: kabaktan önce toprağı zenginleştiren, kabaktan sonra ise farklı familyadan ve farklı besin talebine sahip bitkiler getirmek.
En önemli kural, kabaktan önce veya hemen sonra aynı familyadan (kabakgiller) bitki getirmemektir. Hıyar (salatalık), kavun, karpuz, acur ve balkabağı kabakla aynı familyadandır; bunları art arda ekmek Fusarium solgunluğu, külleme, mildiyö, kabak mozaik virüsü ve kök-ur nematodunun toprakta katlanarak birikmesine yol açar. Aynı tarlada üst üste kabak yetiştirmekten (monokültür) kesinlikle kaçınılmalıdır; en az 3, tercihen 4 yıl aynı alana kabakgil dönmemelidir. Kök-ur nematodu ile bulaşık tarlalarda domates, patlıcan ve biber gibi diğer nematoda duyarlı ürünleri kabak öncesi veya sonrasına koymak da riski artırır. Ayrıca kabak çok besin kaldırdığından, ondan sonra yine yoğun besin isteyen bir sömürücü bitki getirmek toprağı daha da yorar; bunun yerine baklagil veya toprağı dinlendiren bir ara ürün tercih edilmelidir. Hastalıklı bitki artıkları tarlada bırakılmamalı, döngü bu artıkların uzaklaştırılmasıyla desteklenmelidir.
Dört yıllık örnek münavebe planı (kabak merkezli): 1. Yıl: Baklagil (fasulye veya bezelye). Toprağa azot bağlanır, yapı iyileşir ve kabak için besince zengin bir zemin hazırlanır. 2. Yıl: Kabak. Önceki yıl biriken azottan yararlanır; yoğun besin talebi karşılanmış olur, gübre girdisi düşer. 3. Yıl: Tahıl (buğday veya arpa). Saçak kökleriyle toprağı gevşetir, bol organik madde bırakır ve kabakgil patojenlerine konukçuluk etmeyerek hastalık döngüsünü kırar. 4. Yıl: Yapraklı sebze veya soğangiller (lahana, marul ya da soğan-sarımsak). Farklı familyadan olduğu için toprak kaynaklı hastalık ve nematod baskısı iyice azalır; ardından döngü yeniden baklagille başlar. Bu sıralamada kabak asla üst üste veya bir kabakgil hemen ardından gelmez; her yıl familya değiştiği için toprak sağlığı, besin dengesi ve hastalık yönetimi birlikte korunur.
Kabak en iyi baklagillerden (fasulye, bezelye, bakla, mercimek, yonca) sonra ekilir. Bu bitkiler havanın azotunu toprağa bağladığı için azota aç olan kabak zenginleşmiş topraktan doğrudan yararlanır ve gübre ihtiyacı azalır. Tahıllardan (buğday, arpa) sonra da iyi sonuç verir. Kabaktan önce asla hıyar, kavun, karpuz gibi aynı familyadan bir bitki bulunmamalıdır.
Kabaktan sonra farklı familyadan bitkiler tercih edilmelidir. Yapraklı sebzeler (lahana, marul, ıspanak), soğangiller (soğan, sarımsak) ve tahıllar uygundur. Bu bitkiler kabakgil hastalıklarına konukçuluk etmediği için toprak kaynaklı hastalık ve nematod döngüsünü kırar. Kabaktan sonra tekrar kabakgil getirmek en büyük hatadır.
Hayır, önerilmez. Aynı alanda üst üste kabak yetiştirmek Fusarium solgunluğu, külleme, mildiyö, kabak mozaik virüsü ve kök-ur nematodunun toprakta birikmesine yol açar; ayrıca azot ve potasyumu aşırı tüketerek toprağı yorar. Aynı tarlaya en az 3, tercihen 4 yıl kabakgil dönmemelidir.
Baklagillerin köklerindeki rizobium bakterileri havadaki azotu toprağa bağlar. Kabak çok azot tüketen bir bitki olduğundan, baklagil sonrası bu doğal azot deposundan yararlanır. Böylece daha güçlü yaprak gelişimi ve bol meyve bağlama sağlanır, kimyasal azot gübresi ihtiyacı belirgin şekilde azalır.
Doğru münavebe kabakgillere özgü Fusarium solgunluğu, kök boğazı çürüklüğü, külleme, mildiyö ve kabak mozaik virüsü gibi hastalıkların toprakta birikmesini engeller. Ayrıca kök-ur nematodu popülasyonunu düşürür. Familya değiştikçe bu etmenler konukçu bulamaz ve baskıları doğal olarak azalır, böylece ilaç girdisi de düşer.
Kaynak: TAGEM Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Sebze Yetiştiriciliği ve Münavebe Yayınları. Münavebe planı bölge, toprak ve iklim koşullarına göre uyarlanmalıdır.
Harman üzerinde güncel kabak ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kabak Kabak Ne Zaman Ekilir Kabak Yetiştiriciliği Tüm Kabak BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
