Menü
Ispanak (Spinacia oleracea), ıspanakgiller familyasından, serin iklim seven yıllık bir yaprak sebzesidir. Türkiye mutfağının en köklü kışlık sebzelerinden biri olup börek, kavurma, yumurtalı ıspanak ve çeşitli zeytinyağlı yemeklerin temel malzemesidir. Demir, folik asit, A ve C vitaminleri ile lif bakımından zengin olması onu beslenme açısından değerli kılar. Türkiye tarımında ıspanak, sonbahar ve kış aylarında tarlaların değerlendirilmesini sağlayan, kısa vejetasyon süresine sahip bir üründür; tohum ekiminden hasada genellikle iki ay gibi kısa bir sürede ulaşılır. Bu özelliği sayesinde üreticiye kışlık ek gelir sağlar ve sofralara taze sebze girmesini mümkün kılar. Açık tarla üretiminin yanında, büyükşehirlerin çevresindeki kuşaklarda örtüaltı (sera ve alçak tünel) üretimiyle de yetiştirilir. Hem taze tüketim hem de son yıllarda gelişen dondurulmuş ve işlenmiş gıda sanayii için hammadde olması, ıspanağı ülke sebzeciliğinde istikrarlı bir yere oturtur. Serinlik istemesi nedeniyle esas olarak sonbahar, kış ve erken ilkbahar döneminin ürünüdür.
Ispanak serin ve nemli koşullarda en iyi verimi verdiğinden, Türkiye'de kışları çok sert geçmeyen kıyı ve geçit bölgeleri üretim için elverişlidir. Ege Bölgesi (özellikle İzmir ve çevresi) ile Marmara Bölgesi (Bursa, Balıkesir, İstanbul çevresi) büyük tüketim merkezlerine yakınlığı ve ılıman kış iklimi nedeniyle önemli üretim alanlarıdır. Akdeniz kıyı kuşağında (Antalya, Adana, Mersin) kışın ılıman hava sayesinde açık tarlada üretim sürdürülebilir. Ayrıca büyükşehirlerin çevresindeki tarım kuşakları, hasat sonrası hızlı pazarlama avantajı sağladığı için tercih edilir. Ispanak, tınlı, organik maddece zengin, iyi drene olan ve hafif alkali ile nötr arası (yaklaşık pH 6,5-7,5) topraklarda daha iyi gelişir. Aşırı sıcak ve uzun gün koşulları bitkiyi erken tohuma kalkmaya (sapa kalkma) yönelttiğinden, bu bölgelerde ekim genellikle serinleyen sonbahar aylarında ve erken ilkbaharda yapılır. Serin iklim, yaprakların gevrek ve koyu yeşil kalmasını sağlayarak kalite ve verimi yükseltir.
Ispanakta verim çeşide, yetiştirme mevsimine, sulama ve gübreleme yönetimine göre değişmekle birlikte açık tarla üretiminde dekara yaklaşık 1,5-3 ton (1.500-3.000 kg) taze yaprak alınabilir; iyi yönetilen örtüaltı ve elverişli koşullarda bu miktar daha yükseğe çıkabilir. Verimi etkileyen başlıca etkenler; uygun çeşit seçimi, ekim zamanı ve sıcaklık (yüksek sıcaklıkta sapa kalkma verimi ve kaliteyi düşürür), düzenli sulama ile toprak neminin korunması, dengeli azotlu gübreleme, toprağın organik madde içeriği ve drenaj durumudur. Ayrıca yaprak lekesi, mildiyö gibi hastalıklar ile yabancı ot rekabeti verim kaybına yol açabilir. Hasadın yaprakların gevrek ve uygun boyda olduğu dönemde zamanında yapılması da elde edilen ürün miktarını doğrudan etkiler. Kesin rakamlar için üreticilerin il ve ilçe tarım müdürlükleri ile TAGEM verilerine başvurması önerilir.
Ispanak, Türkiye'de büyük ölçüde iç tüketime yönelik üretilen bir sebzedir. Üretimin önemli kısmı hallere ve pazarlara taze olarak arz edilir; sonbahar ve kış aylarında sofralarda yoğun tüketilir. Son yıllarda gelişen dondurulmuş gıda ve hazır yemek sanayii, doğranmış ve dondurulmuş ıspanağa talep yaratarak ürüne katma değer kazandırmıştır. Kısa vejetasyon süresi ve kışlık tarla değerlendirmesi sağlaması, ıspanağı üretici için istikrarlı bir gelir kalemi yapar. Dış ticarette ıspanak, çoğunlukla taze halde değil işlenmiş (dondurulmuş) form olarak sınırlı düzeyde ticarete konu olur; taze ıspanağın çabuk bozulan yapısı uzun mesafeli ihracatı güçleştirir. Genel olarak Türkiye ıspanakta kendine yeten bir ülke konumundadır ve tüketim iç üretimle karşılanır. Güncel üretim, dış ticaret ve fiyat verileri için TÜİK ve Ticaret Bakanlığı istatistikleri esas alınmalıdır.
Ispanak serin iklim sebzesi olduğundan genellikle sonbaharda (Eylül-Kasım) ve erken ilkbaharda ekilir. Tohum ekiminden hasada kadar geçen süre çeşide ve hava koşullarına bağlı olarak yaklaşık 6-9 haftadır; bu nedenle kısa sürede ürün alınabilen bir sebzedir.
Serin, nemli havayı ve organik maddece zengin, iyi drene olan tınlı toprakları sever. Toprak pH'sının yaklaşık 6,5-7,5 arasında olması idealdir. Yüksek sıcaklık ve uzun gün koşulları bitkiyi sapa kalkmaya yönlendirip yaprak kalitesini düşürdüğü için serin dönemler tercih edilir.
Açık tarla koşullarında dekara yaklaşık 1,5-3 ton taze yaprak alınabilir. Verim; çeşit, ekim zamanı, sulama, gübreleme ve hastalık kontrolüne göre değişir. Örtüaltı üretiminde ve elverişli koşullarda daha yüksek verim elde edilebilir.
Sapa kalkma (erken tohuma yürüme), özellikle yüksek sıcaklık ve uzun gün koşullarında bitkinin çiçeklenmeye geçmesiyle olur ve yapraklar sertleşir. Serin dönemde ekim yapmak, sapa dayanıklı çeşitler seçmek ve hasadı zamanında yapmak bu sorunu azaltır.
Ispanakta yaprak lekesi hastalıkları ile nemli koşullarda görülen mildiyö (yalancı külleme) önemli sorunlardır. Ayrıca yaprak bitleri gibi zararlılar görülebilir. Havalanmayı sağlamak, aşırı sulamadan kaçınmak, ekim nöbeti uygulamak ve dayanıklı çeşit kullanmak koruyucu tedbirlerdir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel ispanak ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Ispanak Ispanak Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
