Menü
Yer elması (Helianthus tuberosus), ayçiçeğiyle akraba bir bitkinin yenilebilir yumrusudur ve mutfakta patatese benzer şekilde kullanılır. Dengeli beslenmede nişastadan çok inülin adı verilen bir tür çözünür lif içermesiyle dikkat çeker; bu özelliği ona hafif tatlı bir tat verir. Yaklaşık 100 gramında orta düzeyde kalori, iyi miktarda karbonhidrat ve potasyum ile demir gibi mineraller bulunur. Sebze grubunun bir parçası olarak çeşitli bir mutfağın içinde tüketilebilir, tek başına değil, farklı besin gruplarıyla birlikte planlanan öğünlerin bir bileşeni olarak yer bulur. Mevsiminde tazeyken tüketildiğinde hem lezzet hem de besin ögesi çeşitliliği açısından tabağa katkı sağlar. Beslenme uzmanları, bu tür kök ve yumru sebzelerin haftalık menülerde makul porsiyonlarda, işlenmemiş biçimde yer almasını genel bir yaklaşım olarak önerir. Kişisel ihtiyaçlar farklılık gösterebileceğinden porsiyon miktarı bireysel duruma göre değerlendirilmelidir.
Yer elmasının yaklaşık 100 gramı (çiğ) için ortalama değerler şöyledir: enerji yaklaşık 70-75 kalori, karbonhidrat yaklaşık 16-18 gram, protein yaklaşık 2-2,5 gram, yağ neredeyse yok (0,1 gramdan az), lif yaklaşık 1,5-3 gram. Karbonhidratının önemli bir kısmı inülin adı verilen çözünür lif niteliğindedir. Mineraller arasında potasyum en belirgin olanıdır ve 100 gramda yaklaşık 400-430 miligram bulunur; ayrıca demir (yaklaşık 3-3,5 miligram), fosfor, magnezyum ve bakır içerir. Vitaminler bakımından B1 (tiamin) ile az miktarda C vitamini öne çıkar. Bu değerler ürünün olgunluğuna, toprağa ve pişirme yöntemine göre değişebilir; verilen aralıklar TürKomp ve USDA gibi kaynaklardaki genel ortalamalara dayanır.
Yer elmasında öne çıkan besin bileşeni inülindir. İnülin, bitkilerde bulunan çözünür bir lif türüdür ve sindirim sisteminde diğer bazı liflere benzer şekilde işlev görür. Lifler genel beslenmede tokluk hissine katkı, bağırsak hareketlerinin düzenli çalışmasına destek ve dengeli bir menünün tamamlanması gibi rollerle bilinir. Yer elması aynı zamanda potasyum bakımından da değerli bir sebzedir; potasyum vücutta sıvı ve mineral dengesinin sürdürülmesinde görev alan temel minerallerden biridir. Bu ögeler tek bir besinle değil, çeşitli gıdaları içeren dengeli bir beslenme düzeni içinde anlam kazanır.
Yer elması mutfakta çiğ, haşlanmış, fırınlanmış veya çorba biçiminde kullanılabilir. İnce dilimlenip salatalara eklendiğinde hafif tatlı ve çıtır bir doku verir; haşlanıp püre yapılabilir ya da zeytinyağıyla fırında pişirilebilir. Besin kaybını azaltmak için kabuğu ince soymak veya iyice yıkayıp kabuğuyla pişirmek yararlıdır, çünkü kabuğa yakın kısımda lif ve mineral yoğunluğu daha yüksektir. Suda haşlarken az su kullanmak ve haşlama suyunu çorba gibi tariflerde değerlendirmek, suda çözünen bazı ögelerin kaybını sınırlar. Kısa süreli ve düşük ateşte pişirme, hem dokuyu hem de besin ögelerini korumaya yardımcı olur. Kesildikten sonra kararmaması için bir miktar limonlu suda bekletilebilir.
Yer elmasını serin, karanlık ve hafif nemli bir yerde ya da buzdolabının sebzelik bölümünde, kağıt veya bez içinde sarılı olarak saklamak tazeliğini korur. Yıkanmadan saklamak küflenmeyi geciktirir; tüketmeden hemen önce yıkanması önerilir. Bu koşullarda birkaç hafta dayanabilir, ancak yumuşamış veya kararmış parçalar ayıklanmalıdır.
Yer elması yaklaşık 100 gramında 70-75 kalori, 16-18 gram karbonhidrat, 2-2,5 gram protein ve neredeyse hiç yağ içeren bir yumru sebzedir. Karbonhidratının önemli bir bölümü inülin adı verilen çözünür liftir. Ayrıca potasyum, demir, fosfor ile B1 vitamini bakımından kayda değer miktarlar içerir. Değerler ürünün olgunluğuna ve pişirme yöntemine göre değişebilir.
Çiğ yer elmasının yaklaşık 100 gramı ortalama 70-75 kalori içerir. Bu değer, ürünün su oranına, olgunluğuna ve pişirme biçimine göre bir miktar farklılık gösterebilir. Fırınlama veya kızartma gibi yağ eklenen yöntemler toplam kaloriyi artırır.
Yer elmasında en belirgin mineral potasyumdur; 100 gramında yaklaşık 400-430 miligram bulunur. Ayrıca demir, fosfor, magnezyum ve bakır içerir. Vitaminler arasında B1 (tiamin) ve az miktarda C vitamini öne çıkar. Bu ögeler dengeli bir menünün parçası olarak değerlendirildiğinde anlam kazanır.
Yer elmasının yaklaşık 100 gramında ortalama 1,5-3 gram lif bulunur. Bunun yanında yumrudaki karbonhidratın önemli bir kısmı inülin adlı çözünür lif niteliğindedir. Lifler genel beslenmede tokluk hissi ve sindirim düzenine katkı gibi rollerle bilinir.
Yer elması çiğ olarak salatalarda, haşlanmış, fırınlanmış veya çorba halinde tüketilebilir. Besin kaybını azaltmak için kabuğu ince soymak ya da iyice yıkayıp kabuğuyla pişirmek, az suda ve kısa sürede pişirmek yararlıdır. Haşlama suyunu çorbalarda değerlendirmek suda çözünen ögelerin kaybını sınırlar.
Kaynak: TürKomp Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı ve USDA FoodData Central.
Harman üzerinde güncel yer elması ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Yer Elması Yer Elması Fiyatları Yer Elması Nasıl Saklanır Tüm Yer Elması BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
