Menü
Kişniş (Coriandrum sativum), maydanozgiller familyasından tek yıllık, aromatik bir baharat ve yağ bitkisidir. Hem taze yeşil aksamı hem de olgunlaşmış tohumu kullanılan kişniş, Türkiye mutfağında baharat olarak, gıda sanayisinde çeşni ve aroma kaynağı olarak, ayrıca uçucu yağ üretiminde hammadde olarak değerlendirilir. Türkiye tıbbi ve aromatik bitkiler üretiminde çeşitliliğe sahip bir ülke olup kişniş de bu grup içinde yer alan geleneksel kültür bitkilerindendir. Serin iklim döneminde çimlenip gelişen, kısa vejetasyon süresine sahip olması nedeniyle genellikle ilkbaharda ekilip yaz başında hasat edilir; bazı bölgelerde kışlık olarak da yetiştirilebilir. Ekonomik olarak kişniş, küçük ve orta ölçekli üreticiler için ek gelir sağlayan, mekanizasyona uygun ve nispeten düşük girdi isteyen bir üründür. Tohumu baharat ticaretinde, yaprağı ise taze sebze pazarında talep görür. Aynı zamanda arıcılık için nektar kaynağı olması ve münavebe bitkisi olarak toprağı iyileştirici etkisiyle üretim desenine katkı sunar.
Kişniş, Türkiye'de daha çok İç Anadolu, Geçit Bölgeleri ile Ege ve Akdeniz'in iç kesimlerinde yetiştirilir. Konya, Ankara, Eskişehir, Afyonkarahisar gibi İç Anadolu illeri ile Denizli, Burdur, Isparta çevresi kişniş tarımının yapıldığı başlıca alanlar arasında sayılır. Bu bölgelerin uygunluğu, bitkinin ekolojik isteklerinden kaynaklanır. Kişniş çimlenme ve gelişme döneminde serin, tohum bağlama ve olgunlaşma döneminde ise sıcak ve kurak koşulları sever; İç Anadolu'nun karasal iklimi, ilkbahar serinliği ile yaz sıcaklığını bir arada sunduğu için tohum kalitesi ve uçucu yağ oranı açısından elverişlidir. Toprak yönünden ise su tutmayan, iyi drene olan, tınlı ve kireçli, nötr ile hafif alkali topraklarda iyi sonuç verir; ağır ve taban suyu yüksek topraklardan kaçınılır. Ege ve Akdeniz'in iç geçit kesimlerinde ise ılıman koşullar erken ekim ve kışlık yetiştiriciliğe imkan tanır. Nadas alanlarının değerlendirilmesi ve tahıl münavebesine girmesi de bu bölgelerde üretimi destekleyen etkenlerdir.
Kişnişte verim; çeşide, ekim zamanına, iklime, toprak verimliliğine ve yetiştirme tekniğine göre önemli ölçüde değişir. Kuru tohum verimi genellikle dekara yaklaşık 80 ile 150 kilogram aralığında değişebilir; sulama, uygun gübreleme ve iyi bakım koşullarında daha yüksek değerlere ulaşılabilirken, kuru koşullarda ve zayıf topraklarda bu değerin altına düşebilir. Bu rakamlar yaklaşık aralıklar olup bölgesel koşullara göre farklılık gösterir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında ekim sıklığı ve zamanı, tohum yatağı hazırlığı, çimlenme döneminde yeterli nem, çiçeklenme ve tohum bağlama döneminde aşırı sıcak ve kuraklığın olmaması, yabancı ot kontrolü ile hastalık ve zararlılara karşı korunma yer alır. Ayrıca hasat zamanlaması kritiktir; tohumlar tam olgunlaşmadan veya çok geç hasatta dane dökülmesi kayıplara yol açar. Tohumdaki uçucu yağ oranı da hem çeşide hem de olgunlaşma dönemindeki iklim koşullarına bağlı olarak değişir ve ürünün pazar değerini etkiler.
Kişniş, Türkiye'de hem iç tüketime hem de dış ticarete konu olan bir baharat ve tıbbi aromatik bitkidir. İç pazarda tohumu, öğütülmüş baharat olarak ve gıda sanayisinde çeşni, et ürünleri, turşu, ekmek ve fırıncılık ürünlerinde aroma kaynağı olarak kullanılır; taze yaprağı ise sebze halinde bölgesel olarak tüketilir. Uçucu yağı, gıda, kozmetik ve ilaç sanayisinde değerlendirilir. Türkiye baharat ihracatında kişniş, kimyon, çemen ve anason gibi ürünlerle birlikte tıbbi ve aromatik bitkiler grubunda yer alır ve zaman zaman ihracatı yapıldığı gibi, iç talebe ve rekolteye bağlı olarak ithalatı da söz konusu olabilir. Ürünün ekonomik önemi, dünya baharat ticaretinde kişnişe olan sürekli talepten ve katma değerli işleme imkanlarından kaynaklanır. Güncel ve kesin dış ticaret rakamları için TÜİK ve Ticaret Bakanlığı verilerine başvurulması önerilir; burada uydurma istatistik verilmemiştir. Sözleşmeli üretim ve doğrudan sanayiye satış, üreticiye pazar güvencesi sağlayan yaklaşımlardır.
Kişniş genellikle ilkbaharda, toprak tavında ve don tehlikesi geçtikten sonra ekilir; ılıman bölgelerde sonbaharda kışlık ekim de yapılabilir. Kısa vejetasyon süresine sahiptir ve tohumların büyük bölümü kahverengileşip olgunlaştığında, çoğunlukla yaz başında hasat edilir. Dane dökülmesini önlemek için hasat zamanının doğru belirlenmesi önemlidir.
Kişniş, iyi drene olan, su tutmayan, tınlı, kireçli ve nötr ile hafif alkali toprakları sever. Çimlenme ve ilk gelişme döneminde serin ve nemli, tohum bağlama ile olgunlaşma döneminde sıcak ve kurak koşullar tohum kalitesini ve uçucu yağ oranını artırır. Ağır, taban suyu yüksek topraklardan kaçınılmalıdır.
Taze yeşil yaprak yoğun ve keskin bir aromaya sahiptir ve sebze olarak yemeklerde kullanılır. Olgunlaşmış tohum ise daha yumuşak, hafif tatlımsı ve narenciyemsi bir kokuya sahiptir; kurutulup baharat olarak öğütülür veya bütün kullanılır. Yaprak için erken, tohum için ise tam olgunluk beklenerek hasat yapılır.
Kişniş kurağa nispeten dayanıklı bir bitki olmakla birlikte, çimlenme ve çiçeklenme dönemlerinde yeterli nem verimi olumlu etkiler. Yağışın yetersiz olduğu bölgelerde ve dönemlerde tamamlayıcı sulama tohum verimini ve kalitesini artırabilir. Ancak olgunlaşma döneminde aşırı sudan ve yüksek nemden kaçınmak gerekir.
Evet. Kişniş, tahıl ağırlıklı ekim nöbetine giren, toprağı dinlendirip yabancı ot ve hastalık döngüsünü kırmaya yardımcı iyi bir münavebe bitkisidir. Ayrıca çiçekleri arılar için önemli bir nektar ve polen kaynağıdır, bu nedenle arıcılık açısından da değerlidir. Bu özellikleri üretim deseni çeşitliliğine katkı sağlar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel kişniş ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kişniş Kişniş Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
