Menü
Dağ kekiği, Türkiye dağlarının kuru ve taşlı yamaçlarında doğal olarak yetişen, Origanum ve Thymus cinsine bağlı çok yıllık aromatik bir bitkidir. Yörelere göre İzmir kekiği, güve otu ya da sadece kekik olarak da anılır. Yoğun uçucu yağı, kuvvetli kokusu ve karvakrol içeriği sayesinde hem baharat hem de tıbbi ve aromatik bitki olarak değer taşır. Türk mutfağında et, çorba, salata ve gözlemede vazgeçilmez bir tat vericidir; ayrıca kekik yağı ve kekik suyu üretiminin ham maddesidir. Türkiye, dünya kekik ticaretinde uzun yıllardır önde gelen üretici ve ihracatçı ülkelerden biridir ve dünya piyasasına sunulan kekiğin önemli bir bölümü Türkiye kaynaklıdır. Geçmişte büyük ölçüde doğadan toplanan dağ kekiği, aşırı toplama baskısı ve artan talep nedeniyle son yıllarda giderek daha fazla kültüre alınarak tarlada üretilmeye başlanmıştır. Bu yönüyle dağ kekiği, hem küçük üreticiler için ek gelir kapısı hem de kırsal ekonomi ve ihracat açısından stratejik bir üründür.
Dağ kekiği Türkiye'de en yaygın olarak Ege ve Batı Akdeniz bölgelerinde yetiştirilir. Kültür üretiminin kalbi Denizli ilidir; özellikle Çivril, Tavas, Acıpayam ve Baklan çevresi Türkiye kekik üretiminde başı çeker. Bunun yanında Aydın, Muğla, Manisa, İzmir, Burdur, Isparta ve Antalya çevresinde hem doğadan toplama hem de tarla üretimi yapılır. Bu bölgelerin öne çıkmasının nedeni, kekiğin sıcağa ve kuraklığa dayanıklı olması, kireçli, taşlı ve iyi drene olan yamaç topraklarında sorunsuz yetişmesidir. Akdeniz iklimi, uzun ve güneşli yaz dönemiyle bitkideki uçucu yağ oranını yükselttiği için kaliteli kekik üretimine çok uygundur. Doğal olarak da Toroslar başta olmak üzere ülkenin dağlık kesimlerinde geniş yayılış gösterir; bu nedenle doğadan toplama uzun yıllar önemli bir arz kaynağı olmuştur. Dağ kekiği ithal edilen bir ürün değildir; aksine Türkiye net ihracatçı konumundadır.
Dağ kekiği çok yıllık bir bitki olduğundan bir kez kurulan tarladan genellikle birkaç yıl üst üste hasat alınır. Ekonomik verim çoğunlukla ikinci yıldan itibaren artar ve bitki, bakım koşullarına göre yaklaşık beş ila on yıl ürün verebilir. İklim, sulama, gübreleme ve biçim sayısına bağlı olarak dekardan alınan kuru herba (kuru yaprak ve sürgün) miktarı yörelere göre önemli ölçüde değişir. Uygun koşullarda yılda birden fazla biçim yapılabilir ve toplam kuru verim dekar başına yüz kilogramın üzerine çıkabilir; ancak bu değerler bölge, çeşit ve üretim tekniğine göre değiştiğinden kesin bir tek rakam vermek doğru olmaz. Ürün kalitesinde asıl belirleyici olan, kuru madde miktarından çok bitkideki uçucu yağ ve karvakrol oranıdır. Kesin ve güncel verim ile üretim rakamları için TÜİK bitkisel üretim istatistikleri ve TAGEM tıbbi aromatik bitki verilerine başvurulması önerilir.
Kekik, Türkiye'nin tıbbi ve aromatik bitki ihracatında en önemli kalemlerden biridir ve ülke bu üründe dünya piyasasında lider konumdadır. İhracat büyük ölçüde kuru kekik yaprağı ve öğütülmüş kekik olarak yapılır; ayrıca kekik uçucu yağı ve kekik suyu gibi katma değeri yüksek ürünler de dış satışa konu olur. Başlıca pazarlar arasında Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkeleri gelir. İç piyasada ise kekik hem baharat rafında hem de bitkisel çay ve doğal ürün olarak güçlü bir tüketime sahiptir. Ürün, üretici bölgelerdeki çok sayıda küçük işletme, kooperatif ve baharat firması için gelir ve istihdam kaynağıdır. Türkiye kekikte ithalata bağımlı değildir, tersine net ihracatçıdır. Güncel ve doğrulanmış ihracat miktarı ile değer bilgileri için Ticaret Bakanlığı dış ticaret istatistikleri ve TÜİK verilerinin esas alınması gerekir; burada uydurma rakam verilmemektedir.
Halk arasında çoğu zaman iç içe kullanılır. İzmir kekiği genellikle Origanum onites türünü tanımlar ve ticari kekiğin önemli bir bölümünü oluşturur. Dağ kekiği ise daha çok dağlık alanlarda doğal yetişen kekik türlerinin genel adıdır. İkisi de aynı aromatik kekik grubuna girer, ancak tür bazında farklılık gösterebilir.
Her ikisi de mümkündür. Geçmişte büyük ölçüde doğadan toplanırdı, ancak artan talep ve doğal alanlar üzerindeki baskı nedeniyle günümüzde giderek daha fazla kültüre alınarak tarlada üretilmektedir. Kültür üretimi hem daha yüksek ve düzenli verim sağlar hem de doğal popülasyonların korunmasına yardımcı olur.
Kekik sıcağa ve kuraklığa dayanıklıdır. Kireçli, taşlı, iyi drene olan yamaç topraklarını sever ve fazla suyu tutan ağır topraklarda kök çürüklüğüne eğilimlidir. Akdeniz iklimi gibi uzun, güneşli ve sıcak yaz koşulları hem verimi hem de bitkideki uçucu yağ oranını artırır.
Kalitenin asıl ölçütü kuru ağırlıktan çok bitkideki uçucu yağ ve karvakrol oranıdır. Hasat zamanı, kurutma yöntemi ve depolama koşulları bu oranı doğrudan etkiler. Bitkinin çiçeklenme başında hasat edilmesi ve gölgede, iyi havalandırılan ortamda kurutulması aromayı korur.
Hayır. Türkiye kekikte kendine yeten ve dünyaya ihracat yapan önde gelen ülkelerdendir. Ürün ithal edilmez; aksine kuru kekik, öğütülmüş kekik ve kekik yağı olarak başta Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa olmak üzere birçok ülkeye satılır.
Dağ kekiği genellikle ilkbahar aylarında, toprak sıcaklığının 10-15 dereceye ulaştığında ekilir. Ayrıca sonbahar aylarında da ekim yapılabilir.
Dağ kekiği ekimden yaklaşık 6-12 ay sonra hasat edilebilir. Hasat süresi, yetiştirme koşullarına ve çeşide bağlı olarak değişir.
Dağ kekiği, iyi drene olan, kireçli ve hafif asidik toprakları sever. Kurak ve sıcak iklimler, bu bitkinin en iyi gelişimini sağlamak için idealdir.
Dağ kekiği, kuraklığa dayanıklı bir bitki olduğundan sulama ihtiyacı düşüktür. Toprağın kuruduğu dönemlerde sulama yapılması yeterlidir.
Dağ kekiği çeşitleri arasında İzmir kekiği, Anadolu kekiği ve Yunan kekiği öne çıkar. Her birinin aroması ve kullanım alanları farklılık gösterir.
Dağ kekiği, genellikle mantar hastalıklarına ve yaprak bitlerine karşı hassastır. Özellikle külleme ve yaprak lekesi gibi hastalıklar görülebilir.
Dağ kekiği, büyüme döneminde düzenli olarak budanmalıdır. Bu, bitkinin daha sağlıklı ve verimli olmasına yardımcı olur.
Dağ kekiği, serin ve kuru bir yerde, hava geçiren bir kapta saklanmalıdır. Bu, aromasının ve tazeliğinin korunmasına yardımcı olur.
Sera ortamında dağ kekiği, iklim kontrolü sayesinde daha iyi gelişim gösterebilir. Açık alanda ise doğal koşullar altında yetişme şansı bulunur.
Dağ kekiği, aynı alanda sürekli yetiştirilmemelidir. Diğer bitkilerle münavebe yapılması, toprak sağlığını korur.
Dağ kekiği verimi, çeşit, iklim ve bakım şartlarına göre değişir. İyi bakım ve uygun koşullar sağlandığında verim artar.
Dağ kekiği organik olarak yetiştirilirken kimyasal gübre ve ilaç kullanılmamalıdır. Organik malzemelerle toprak zenginleştirilmelidir.
Hasat sonrası dağ kekiği, gölgede kurutulmalı ve ardından uygun şartlarda saklanmalıdır. Bu, aroma ve besin değerini korur.
Dağ kekiği, genellikle arılar ve diğer böcekler tarafından tozlaşır. Bu, bitkinin çoğalmasını ve verimliliğini artırır.
Dağ kekiği, hafif soğuklara dayanıklıdır ancak yoğun don olaylarına karşı hassastır. Soğuk iklimlerde koruma önlemleri alınmalıdır.
Dağ kekiği, sıcak ve kuru iklimleri tercih eder. Akdeniz iklimi, dağ kekiği yetiştiriciliği için en uygun olanıdır.
Kaynak: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel dağ kekiği ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Dağ Kekiği Dağ Kekiği Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
