Menü
Dut, Türkiye'nin dört bir yanında köy yollarında, tarla kenarlarında ve bahçelerde asırlardır yetişen, ipekböcekçiliği geçmişiyle de kültürümüze kök salmış bir meyvedir. Dutun çeşitlenmesi öncelikle bitki türüne ve meyve rengine göre olur: beyaz dut (Morus alba) tatlı ve balımsıdır, karadut (Morus nigra) mayhoş ve yoğun aromalıdır, kırmızı dut ise ikisinin arasında bir dengeye sahiptir. Renk sadece görünüm değil kullanım biçimini de belirler; beyaz dut çoğunlukla taze tüketilir ya da kurutulup pekmez ve dut unu yapılır, karadut ise şurup, reçel ve şifa amaçlı sıkma suyuna işlenir. Bölgesel olarak da belirgin farklar vardır: Malatya ve çevresi kurutulmuş beyaz dut ve dut pekmeziyle, Bursa ve Marmara karadutuyla, İç Anadolu ise ipek dutuyla anılır. Ayrıca uzun taneli yöresel tipler, bahçe süsü olarak dikilen sarkık formlar ve yaprağı ipekböceği beslemek için yetiştirilen tipler de bu zenginliğin parçasıdır. Aşağıda Türkiye'de gerçekten bilinen ve yetiştirilen dut çeşitlerini bir arada bulacaksınız.
Morus alba türüdür; beyazımsı krem renkli, çok tatlı ve balımsı taneleriyle en yaygın tüketilen duttur. Taze yenmesinin yanı sıra kurutularak dut kurusu, dut pekmezi ve dut unu yapımında kullanılır. Malatya ve çevresinde kurutmalık olarak yoğun yetiştirilir.
Morus nigra türüdür; koyu mor-siyah, iri ve sulu taneleri mayhoş, yoğun aromalıdır. Elde ve giyimde iz bırakan koyu suyu şurup, reçel ve pekmeze işlenir; boğaz ve ağız sağlığı için sıkma suyu geleneksel olarak tüketilir. Bursa ve Marmara bölgesinde öne çıkar.
Morus rubra kökenli, kırmızıdan mora dönen renkte, tatlı-mayhoş dengeli bir çeşittir. Tanesi beyaz duttan daha iri ve sulu, karadut kadar koyu değildir. Taze tüketime uygundur ve bahçelerde gölge ağacı olarak da sıkça dikilir.
Olgunlaştıkça mora çalan koyu renkli tiptir; tatlılık ile hafif mayhoşluğu bir arada taşır. Taze sofralık olarak sevilir, ayrıca renkli suyu nedeniyle şıra ve şerbet yapımında değerlendirilir. Ilıman bölge bahçelerinde yaygındır.
Malatya yöresinin bilinen yerel tipidir; normal beyaz duttan belirgin şekilde uzun ve iri taneli, oldukça tatlıdır. İri yapısı ve yüksek şeker oranı sayesinde hem taze tüketime hem kurutmaya elverişlidir.
Anadolu'da rastlanan, tanesi uzunca ve iri olan yerel bir beyaz dut tipidir. Tatlı etli yapısıyla taze yenir, olgunlaşınca kolay dökülür. Yöresel bahçelerde eski ağaç formlarında görülür.
Dalları aşağı doğru sarkan süs formudur; Morus alba'nın pendula tipidir. Az meyve verir, esas olarak bahçe ve park süsü ile gölge amacıyla dikilir. Bakımı kolay, dekoratif görünümü belirgindir.
İpekböceği beslemek için yaprağı öne çıkan Morus alba tipidir; meyvesinden çok geniş, yumuşak ve bol yaprağı için yetiştirilir. Türkiye'nin ipekböcekçilik geleneğinde temel besin kaynağıdır ve budamayla çalı formunda tutulur.
Malatya ve Doğu Anadolu'da kurutulmaya en uygun, yüksek şekerli ve az sulu beyaz dut tipleridir. Güneşte serilerek kurutulur; dut kurusu, dövme dut, pestil ve pekmez ile un olarak kışlık yapılır.
Kırmızı-pembe renkli, tanesi çilek gibi iri ve gösterişli, tatlı-mayhoş bir tiptir. Görsel çekiciliği ve tatlı suyuyla taze tüketilir; son yıllarda bahçe ve saksı dikimlerinde tercih edilir.
Beyaz dut (Morus alba) krem-beyaz renkli, çok tatlı ve balımsıdır; genelde taze yenir veya kurutulup pekmez yapılır. Karadut (Morus nigra) ise koyu mor-siyah, mayhoş ve yoğun aromalıdır; daha çok şurup, reçel ve sıkma suyuna işlenir.
Pekmez, dut kurusu ve dut unu için yüksek şekerli beyaz dut tipleri, özellikle Malatya yöresinin kurutmalık beyaz dutu ve Kokso gibi iri taneli tipler tercih edilir. Karadut ise koyu rengi ve mayhoşluğuyla daha çok şurup ve reçele uygundur.
Karadutun koyu renkli, yoğun aromalı ve mayhoş suyu şuruba işlendiğinde belirgin bir tat ve renk verir. Boğaz ve ağız sağlığına yönelik geleneksel kullanımı nedeniyle özellikle Marmara bölgesinde sıkma suyu ve şurubu yaygındır.
Evet. İpek dutu (yaprak dutu) meyvesinden çok geniş ve yumuşak yaprağı için yetiştirilen Morus alba tipidir ve ipekböceği beslemede kullanılır. Meyve amaçlı dutlarda ise tane iriliği, tatlılık ve renk öne çıkar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü. Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız dut çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Dut İlanları Dut Üreticileri Dut Fiyatları Dut Yetiştiriciliği Tüm Dut BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
