Brüksel Lahanası yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Brüksel Lahanası Hastalıkları
Mildiyö
Hyaloperonospora parasitica
Belirti: Brüksel lahanasının yapraklarının üst yüzünde önce açık sarımsı, sınırları belirsiz lekeler oluşur. Bu lekelerin yaprağın alt yüzeyine denk gelen kısımlarında gri-mor renkte, kadifemsi bir küf tabakası görülür. Nemli ve serin havalarda hızla yayılır; ilerledikçe lekeler kahverengileşir, yapraklar kurur. Genç fidelerde ve baş oluşturan koltuk lahanacıklarında kalite kaybına yol açar.
Etmen / koşul: Etmen Hyaloperonospora parasitica adlı bir fungus benzeri organizmadır (oomiset). Serin, nemli ve yağışlı hava, sabah çiy oluşumu, sık dikim ve kötü hava sirkülasyonu hastalığı artırır. Sporlar rüzgar ve su damlacıklarıyla taşınır; hastalıklı bitki artıkları ve tohumla da bulaşabilir.
Önlem: Hastalıktan ari tohum ve sağlıklı fide kullanılmalı, dikim sıklığı azaltılarak havalanma sağlanmalı, tarladaki hastalıklı bitki artıkları toplanıp uzaklaştırılmalı, münavebe uygulanmalı ve tabana yakın sulamayla yaprakların ıslak kalması önlenmelidir. Kimyasal mücadelede yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı; ürün seçimi ve uygulama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Kök Uru (Kök Kanseri)
Plasmodiophora brassicae
Belirti: Brüksel lahanasının köklerinde ve kök boğazında değişik büyüklükte, şişkin, urumsu yumrular oluşur. Toprak üstündeki belirtiler kök fonksiyonunun bozulmasına bağlıdır: bitkiler bodur kalır, sıcak saatlerde solar, yapraklar sararır ve gelişme geriler. Şiddetli bulaşmada bitki gövdesi zayıf kalır, koltuk lahanacıkları küçük ve verimsiz olur.
Etmen / koşul: Etmen Plasmodiophora brassicae adlı toprak kaynaklı bir patojendir. Dinlenme sporları toprakta uzun yıllar canlı kalır. Asidik (düşük pH), nemli ve ağır topraklar, su tutan tarlalar hastalığı şiddetlendirir. Bulaşık fide, toprak, alet-ekipman ve sularla yayılır.
Önlem: Bulaşık tarlalara lahanagiller dikilmemeli, uzun süreli münavebe uygulanmalı, sağlıklı ve temiz fide kullanılmalı, toprak drenajı iyileştirilmeli ve toprak pH'ı kireçleme ile yükseltilmelidir. Alet-ekipman temizliğine dikkat edilmeli, bulaşık bitkiler kökleriyle sökülüp imha edilmelidir. Mücadelede ruhsatlı ürün kullanılmalı, uygulama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Siyah Damar Çürüklüğü (Siyah Çürüklük)
Xanthomonas campestris pv. campestris
Belirti: Brüksel lahanası yapraklarının kenarlarından başlayan, damarlara doğru ilerleyen V harfi biçiminde sarı lekeler görülür. Lekeli kısımlardaki yaprak damarları kararır ve siyahlaşır; kesitte iletim demetlerinin siyahlaştığı görülür. İlerleyen dönemde yapraklar kurur, bitki zayıflar, koltuk lahanacıkları küçük ve kalitesiz kalır.
Etmen / koşul: Etmen Xanthomonas campestris pv. campestris adlı bir bakteridir. Sıcak ve nemli hava, yağmurla sıçrayan su, yaprak ıslaklığı ve böcek-alet yaraları bulaşmayı kolaylaştırır. Bakteri tohumla, hastalıklı bitki artıklarıyla ve sularla taşınır.
Önlem: Sertifikalı ve hastalıktan ari tohum ile temiz fide kullanılmalı, hastalıklı bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalı, en az birkaç yıl lahanagil dışı münavebe yapılmalı, yaprakların ıslak kaldığı üstten sulamadan kaçınılmalı ve tarlada yara açan işlemler nemli havada yapılmamalıdır. Mücadelede ruhsatlı ürünler kullanılmalı; uygulama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Brüksel Lahanası Zararlıları
Lahana Kelebeği
Pieris brassicae
Zarar şekli: Sarımsı-yeşil, siyah beneklі ve tüylü tırtıllar Brüksel lahanası yapraklarını kenarlarından ve iç kısımlarından yiyerek büyük delikler açar; yalnızca kalın damarları bırakacak şekilde yaprakları kemirebilir. Tırtılların koyu yeşil-siyah dışkıları koltuk lahanacıklarının arasına bulaşarak kalite ve pazar değerini düşürür.
Koşul: Zararlı Pieris brassicae adlı kelebeğin tırtıllarıdır. Ergin kelebekler yaprakların alt yüzüne sarı renkli yumurta paketleri bırakır. Ilıman ve sıcak dönemlerde birkaç döl verir; ilkbahar ve sonbaharda popülasyon yükselir.
Önlem: Yaprak altındaki sarı yumurta paketleri ve genç tırtıl toplulukları erkenden toplanıp imha edilmeli, tarla ve çevresi yabancı otlardan temizlenmeli, doğal düşmanlar (parazitoit ve avcılar) korunmalıdır. Bitkiler düzenli kontrol edilerek zararlı erken dönemde saptanmalıdır. Kimyasal mücadele gerektiğinde yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı; ürün ve uygulama zamanı için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Lahana Yaprak Biti
Brevicoryne brassicae
Zarar şekli: Grimsi-yeşil renkli, üzeri mumsu beyaz tozla kaplı bitler Brüksel lahanasının taze yapraklarının alt yüzünde ve büyüme uçlarında yoğun koloniler oluşturur. Bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına, sararmasına ve gelişme geriliğine yol açar. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde fumajin (siyah mantar) gelişir; koltuk lahanacıkları kirlenip pazarlanamaz hale gelir.
Koşul: Zararlı Brevicoryne brassicae adlı yaprak bitidir. Sıcak ve kurak dönemlerde hızla çoğalır, kısa sürede çok sayıda döl verir. Yabancı otlar ve önceki lahanagil kültürleri kışlak ve konukçu görevi görür.
Önlem: Tarla ve çevresindeki yabancı otlarla lahanagil artıkları temizlenmeli, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalı, uğur böceği ve parazitoit arılar gibi doğal düşmanlar korunmalı, bitkiler özellikle uç ve yaprak altları yönünden düzenli kontrol edilmelidir. Kimyasal mücadele gerektiğinde yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı; ürün seçimi için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Lahana Güvesi
Plutella xylostella
Zarar şekli: Küçük, açık yeşil ve hareketli tırtıllar Brüksel lahanası yapraklarının alt yüzünü kazıyarak beslenir; yaprağın üst zarını bırakınca pencere görünümünde saydam lekeler, ardından küçük düzensiz delikler oluşur. Büyüme noktasına ve koltuk lahanacıklarının arasına giren tırtıllar başların bozulmasına ve kalite kaybına neden olur.
Koşul: Zararlı Plutella xylostella adlı güvenin tırtıllarıdır. Sıcak ve kurak koşullarda yılda çok sayıda döl verir; popülasyonu hızla artar. Yabancı otlar ve önceki lahanagil ekilişleri konukçu görevi görür.
Önlem: Yabancı otlarla mücadele edilmeli, hasat sonrası bitki artıkları imha edilmeli, münavebe uygulanmalı, doğal düşmanlar korunmalı ve popülasyon takibi için eşeysel çekici (feromon) tuzaklardan yararlanılmalıdır. Kimyasal mücadelede etki maddesi değişimine dikkat ederek yalnızca ruhsatlı ürünler kullanılmalı; ürün ve zamanlama için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Brüksel Lahanası mildiyö belirtileri nelerdir?
Brüksel lahanasının yapraklarının üst yüzünde önce açık sarımsı, sınırları belirsiz lekeler oluşur. Bu lekelerin yaprağın alt yüzeyine denk gelen kısımlarında gri-mor renkte, kadifemsi bir küf tabakası görülür. Nemli ve serin havalarda hızla yayılır; ilerledikçe lekeler kahverengileşir, yapraklar kurur. Genç fidelerde ve baş oluşturan koltuk lahanacıklarında kalite kaybına yol açar.
Brüksel Lahanası kök uru (kök kanseri) belirtileri nelerdir?
Brüksel lahanasının köklerinde ve kök boğazında değişik büyüklükte, şişkin, urumsu yumrular oluşur. Toprak üstündeki belirtiler kök fonksiyonunun bozulmasına bağlıdır: bitkiler bodur kalır, sıcak saatlerde solar, yapraklar sararır ve gelişme geriler. Şiddetli bulaşmada bitki gövdesi zayıf kalır, koltuk lahanacıkları küçük ve verimsiz olur.
Brüksel Lahanası siyah damar çürüklüğü (siyah çürüklük) belirtileri nelerdir?
Brüksel lahanası yapraklarının kenarlarından başlayan, damarlara doğru ilerleyen V harfi biçiminde sarı lekeler görülür. Lekeli kısımlardaki yaprak damarları kararır ve siyahlaşır; kesitte iletim demetlerinin siyahlaştığı görülür. İlerleyen dönemde yapraklar kurur, bitki zayıflar, koltuk lahanacıkları küçük ve kalitesiz kalır.
Brüksel Lahanası lahana kelebeği zararı nasıl anlaşılır?
Sarımsı-yeşil, siyah beneklі ve tüylü tırtıllar Brüksel lahanası yapraklarını kenarlarından ve iç kısımlarından yiyerek büyük delikler açar; yalnızca kalın damarları bırakacak şekilde yaprakları kemirebilir. Tırtılların koyu yeşil-siyah dışkıları koltuk lahanacıklarının arasına bulaşarak kalite ve pazar değerini düşürür.
Brüksel Lahanası lahana yaprak biti zararı nasıl anlaşılır?
Grimsi-yeşil renkli, üzeri mumsu beyaz tozla kaplı bitler Brüksel lahanasının taze yapraklarının alt yüzünde ve büyüme uçlarında yoğun koloniler oluşturur. Bitki özsuyunu emerek yaprakların kıvrılmasına, sararmasına ve gelişme geriliğine yol açar. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde fumajin (siyah mantar) gelişir; koltuk lahanacıkları kirlenip pazarlanamaz hale gelir.
Kaynak: TAGEM Lahana Entegre Mücadele Teknik Talimatı (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü) (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
