Menü
Arpa (Hordeum vulgare), buğdaygiller ailesinden dünyanın en eski kültür tahıllarından biridir ve Türkiye tarımında hem hayvan yemi hem de insan beslenmesinde önemli yer tutar. Tam tane hâliyle karmaşık karbonhidratlar, bitkisel protein ve dikkat çekici oranda diyet lifi sağlayan bir tahıldır. Özellikle çözünür lif olan beta glukan içeriğiyle diğer tahıllardan ayrışır. Dengeli beslenmede arpa, tok tutan ve enerji veren bir temel besin grubu üyesi olarak değerlendirilir; bulgur, yulaf ve tam buğday gibi tam tahıllarla birlikte günlük tahıl çeşitliliğine katkı sunar. Kabuğu kısmen soyulmuş (yarma) veya tamamen parlatılmış (pearl) formlarda mutfakta kullanılır. B grubu vitaminleri ve çeşitli mineraller açısından da katkı sağlayan arpa, çorbadan pilava, salatadan ekmeğe kadar farklı hazırlıklara uyum gösterir. Bu sayfada arpanın olgusal besin kompozisyonu, mutfaktaki kullanımı ve saklama önerileri genel beslenme bilgisi çerçevesinde ele alınmıştır.
Aşağıdaki değerler tam tane çiğ arpanın yaklaşık 100 gramı içindir ve işleme derecesine (yarma, parlatılmış) göre değişebilir. Enerji: yaklaşık 340-355 kcal. Karbonhidrat: yaklaşık 73-77 g. Protein: yaklaşık 10-12 g. Yağ: yaklaşık 2-2,5 g (çoğunlukla doymamış). Diyet lifi: yaklaşık 15-17 g (tam tane); parlatılmış arpada bu değer yaklaşık 9-10 g civarına iner. Öne çıkan mineraller: manganez, selenyum, fosfor, magnezyum, bakır, çinko ve potasyum. Vitaminler: B grubu vitaminleri (tiamin/B1, niasin/B3, B6) ve az miktarda folat. Arpanın lifinin bir bölümü çözünür lif olan beta glukandan oluşur. Değerler yaklaşıktır; kesin rakam iddiası taşımaz ve kaynak veri tabanlarına göre farklılık gösterebilir.
Arpada en belirgin öne çıkan besin ögesi diyet lifidir; özellikle çözünür lif türü olan beta glukan içeriği arpayı tahıllar arasında öne çıkarır. Diyet lifi, genel beslenmede sindirim sisteminin düzenli çalışmasına katkıda bulunan, tokluk hissini destekleyen ve dengeli bir tahıl tüketiminin parçası olarak önerilen bir bileşendir. Beta glukan, suda çözünen viskoz yapıda bir liftir ve tam tahıl tüketiminin genel diyet kalitesine katkısı bağlamında değerlendirilir. Bunun yanında arpa manganez ve selenyum gibi eser minerallerin de kaynağıdır. Bu bilgiler genel beslenme çerçevesinde olup herhangi bir hastalık tedavisi veya önlenmesi iddiası taşımaz.
Arpa mutfakta oldukça çok yönlü kullanılır. En yaygın biçimlerinden biri arpa çorbasıdır; taneler yumuşayana kadar haşlanarak sebze veya et suyuyla pişirilir. Parlatılmış (pearl) arpa pilav gibi hazırlanabilir, salatalara eklenebilir veya güveç ve yahnilerde dolgu tahıl olarak kullanılabilir. Arpa unu, ekmek ve hamur işlerinde tam buğday unuyla harmanlanarak değerlendirilir. Kavrulup öğütülerek geleneksel içeceklerde de yer alır. Besin kaybını azaltmak için birkaç pratik ipucu: arpayı gereğinden fazla su içinde uzun süre kaynatıp haşlama suyunu dökmek yerine, suyun büyük kısmının çekilmesini sağlayacak şekilde pişirmek mineral ve suda çözünen vitamin kaybını azaltır. Pişirme öncesi kısa süre ıslatmak pişme süresini kısaltır ve daha az su gerektirir. Tam tane veya yarma formlar, parlatılmış forma göre daha fazla lif ve mineral korur.
Arpayı serin, kuru ve karanlık bir yerde, ağzı sıkıca kapalı cam kavanoz veya hava almayan kapta saklayın. Nemden ve doğrudan güneş ışığından koruyarak küflenmeyi ve tat kaybını önleyin. Öğütülmüş arpa unu, tam taneye göre daha çabuk bozulur; içindeki yağ oksitlenebileceği için ununu az miktarda alıp serin ortamda tüketmek tazeliğini korur.
Arpa tam tane hâliyle karmaşık karbonhidrat, bitkisel protein ve yüksek oranda diyet lifi sağlayan bir tahıldır. Yaklaşık 100 gramında 73-77 g karbonhidrat, 10-12 g protein, 2-2,5 g yağ ve tam tanede 15-17 g civarında lif bulunur. Ayrıca manganez, selenyum, fosfor, magnezyum gibi mineraller ile B grubu vitaminleri içerir. Değerler işleme derecesine göre yaklaşık olarak değişir.
Tam tane çiğ arpanın yaklaşık 100 gramı ortalama 340-355 kcal enerji içerir. Bu değer arpanın parlatılmış veya yarma oluşuna ve nem içeriğine göre bir miktar değişebilir. Pişirildiğinde su çektiği için aynı ağırlıktaki pişmiş arpanın kalori yoğunluğu daha düşük olur.
Her iki tahıl da diyet lifi ve beta glukan açısından zengindir. Tam tane arpa 100 gramda yaklaşık 15-17 g lif sağlayabilirken yulaf da benzer aralıkta lif içerir. İkisi de çözünür lif olan beta glukan bakımından öne çıkan tahıllardır; kesin oran ürünün işleme biçimine göre değişir. İkisini de dengeli tahıl çeşitliliği içinde değerlendirmek uygundur.
Evet. Parlatılmış (pearl) arpada tanenin dış kepek katmanı kısmen veya tamamen alındığı için lif ve bazı mineral miktarı, kabuğu daha korunmuş yarma veya tam tane arpaya göre daha düşük olur. Daha fazla lif ve mineral için işlemi az görmüş formlar tercih edilebilir.
Arpa başta manganez ve selenyum olmak üzere fosfor, magnezyum, bakır, çinko ve potasyum gibi mineraller içerir. Vitamin açısından ise B grubu vitaminleri, özellikle tiamin (B1), niasin (B3) ve B6 ile az miktarda folat bulunur. Bu değerler yaklaşık olup ürünün türüne göre farklılık gösterebilir.
Kaynak: TürKomp Türkiye Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı ve USDA FoodData Central.
Harman üzerinde güncel arpa ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Arpa Arpa Fiyatları Arpa Nasıl Saklanır Tüm Arpa BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
