Menü
Yeşil soğan (Allium cepa ve Allium fistulosum), henüz olgunlaşıp kuru soğana dönüşmeden, taze yaprakları ve ince beyaz gövdesiyle hasat edilen taze bir sebzedir. Türkiye mutfağında salatalardan mezelere, çiğ tüketimden yemek harçlarına kadar geniş bir kullanım alanına sahiptir ve özellikle kış aylarında C vitamini kaynağı olarak sofralarda yer alır. Kuru soğana kıyasla çok daha kısa sürede hasada gelmesi ve yıl boyunca örtü altı ile açık alanda üretilebilmesi, üreticiye hızlı gelir döngüsü sağlar. Bu özelliği sayesinde yeşil soğan, küçük ve orta ölçekli aile işletmeleri için önemli bir taze sebze kalemidir. Serada ve tarlada dönüşümlü üretime uygun olması, pazar ve halde sürekli talep görmesi, ürünün ekonomik değerini artırır. Türkiye genelinde taze tüketime yönelik sebze üretiminin yaygın bir parçası olan yeşil soğan, hem yerel pazarlarda hem de büyük şehirlerin toptancı hallerinde düzenli olarak arz edilen, üreticiye nispeten düşük girdiyle üretim imkânı tanıyan bir üründür.
Yeşil soğan, Türkiye genelinde geniş bir alana yayılmış olsa da özellikle büyük şehirlerin çevresindeki sebze üretim kuşaklarında ve ılıman iklim bölgelerinde yoğunlaşır. Akdeniz Bölgesi, özellikle Antalya, Mersin ve Adana çevresi, kış aylarında dahi açık alanda ve örtü altında taze soğan üretimine elverişli ılıman iklimiyle öne çıkar; bu illerde don riskinin düşük olması yıl boyu üretime imkân verir. Ege Bölgesinde İzmir, Manisa ve Aydın çevresi, verimli alüvyal toprakları ve pazara yakınlığı nedeniyle önemli üretim alanlarıdır. Marmara Bölgesinde ise Bursa ve İstanbul çevresindeki üretim kuşakları, büyük tüketim merkezlerine yakınlıklarından dolayı taze soğan yetiştiriciliğinde etkindir. Yeşil soğan, derin, gevşek yapılı, iyi drene olan, organik maddece zengin tınlı topraklarda en iyi sonucu verir; ağır ve su tutan topraklarda kök çürüklüğü riski artar. Serin ve nemli havayı seven bir bitki olduğundan, aşırı sıcak dönemlerde sulama ve gölgeleme gerekir. Örtü altı üretim, kış üretiminin önemli bir kısmını karşılayarak arzın yıl boyu sürmesini sağlar.
Yeşil soğan verimi; üretim şekli (açık alan ya da örtü altı), çeşit, dikim sıklığı, sulama ve gübreleme yönetimine göre önemli ölçüde değişir. Taze soğan genellikle demet halinde pazarlandığı için verim çoğu zaman dekara elde edilen demet sayısı ya da kilogram olarak ifade edilir. Sık dikim ve iyi bakım koşullarında dekardan yaklaşık birkaç ton taze ürün alınabildiği belirtilmekle birlikte, bu değerler bölge, çeşit ve mevsime göre geniş bir aralıkta seyreder; kesin ve tek bir rakam vermek doğru değildir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında toprak yapısı ve verimliliği, düzenli ve dengeli sulama, azotlu gübrelemenin uygun yönetimi, dikim sıklığı, hastalık ve zararlılarla mücadele (özellikle soğan sineği, mildiyö ve pas hastalıkları) ile hasat zamanlaması yer alır. Aşırı azot yaprak gelişimini artırsa da dayanıklılığı düşürebilir. Serin ve nemli koşullarda yapılan üretimde yaprak kalitesi ve demet ağırlığı daha yüksek olur. Kesin verim verileri için Tarım ve Orman Bakanlığı ile TÜİK bitkisel üretim istatistiklerine başvurulması önerilir.
Yeşil soğan, Türkiye iç pazarında ağırlıklı olarak taze tüketime yönelik üretilen bir sebzedir. Üretimin büyük bölümü yerel pazarlarda, semt marketlerinde ve büyük şehirlerin toptancı hallerinde demet halinde satılarak iç tüketimde değerlendirilir. Kısa raf ömrü ve nakliye sırasında kolay bozulması nedeniyle yeşil soğan, kuru soğana kıyasla daha çok yerel ve bölgesel ticarete konu olur; büyük çaplı ihracata kuru soğan kadar uygun değildir. Bununla birlikte taze sebze grubunun bir parçası olarak sınır bölgelerine ve komşu ülke pazarlarına sınırlı düzeyde taze ürün sevkiyatı yapılabilmektedir. Ürünün ekonomik önemi, özellikle küçük ve orta ölçekli üreticiler için hızlı ve sürekli nakit akışı sağlamasında yatar; çünkü kısa üretim döngüsüyle yılda birden fazla ürün alınabilir. Örtü altı üretim sayesinde kış aylarında da arz sürekliliği korunur ve bu dönemde fiyatlar mevsimsel olarak yükselebilir. Yeşil soğanın ithalat ve ihracatına dair güncel ve kesin rakamlar için TÜİK dış ticaret istatistikleri ile Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine başvurulması gerekir; bu alanda uydurma istatistik kullanılmamalıdır.
Yeşil soğan, bitki henüz olgunlaşıp baş bağlamadan, yaprakları taze ve gövdesi ince beyaz haldeyken hasat edilir. Kuru soğan ise bitkinin toprak altındaki başının olgunlaşıp kabuk bağlaması ve kuruması sonrası hasat edilir. İkisi çoğunlukla aynı ya da benzer türlerden gelir; fark, hasat zamanı ve olgunluk aşamasıdır. Yeşil soğan taze tüketilir ve raf ömrü kısadır, kuru soğan ise uzun süre saklanabilir.
Yeşil soğan serin havayı sevdiği için genellikle sonbahar ve ilkbaharda ekilir; ılıman bölgelerde kış boyunca da üretilebilir. Örtü altı üretimle yıl boyu yetiştirilebilir. Kuru soğana göre çok daha kısa sürede, çeşide ve koşullara bağlı olarak birkaç hafta ile birkaç ay arasında hasada gelir. Yapraklar yeterli boya ulaşıp gövde belirginleştiğinde demet halinde hasat edilir.
Yeşil soğan; derin, gevşek yapılı, iyi drene olan, organik maddece zengin tınlı toprakları sever. Su tutan ağır killi topraklarda kök ve dip çürüklüğü riski artar. Toprağın hafif asidik ile nötr aralıkta olması tercih edilir. Düzenli sulama önemlidir ancak fazla su birikmesi hastalıklara zemin hazırlar, bu yüzden drenaj kritik önemdedir.
Yeşil soğanda en çok karşılaşılan sorunlar arasında soğan sineği, trips gibi zararlılar ile mildiyö (yalancı külleme), pas ve mor leke gibi mantar hastalıkları yer alır. Aşırı nem ve sık dikim bu hastalıkların yayılmasını kolaylaştırır. Münavebe (ekim nöbeti) uygulanması, iyi havalanma sağlanması ve dengeli sulama, hastalık baskısını azaltmada etkili kültürel önlemlerdir.
Yeşil soğanın raf ömrü kısadır ve tazeliğini çabuk kaybeder. Hasat sonrası serin ve nemli ortamda, tercihen buzdolabı koşullarında saklanmalıdır. Demetlerin kökleri hafif nemli tutulduğunda ve yapraklar ezilmeden muhafaza edildiğinde tazelik birkaç gün daha korunur. Pazarlama genellikle hasattan hemen sonra yapıldığından, soğuk zincir ve hızlı sevkiyat kalite açısından büyük önem taşır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (TAGEM) ve TÜİK Bitkisel Üretim İstatistikleri.
Harman üzerinde güncel yeşil soğan ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Yeşil Soğan Yeşil Soğan Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
