Nohut yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Nohut Hastalıkları
Nohut Antraknozu (San Vurdu)
Ascochyta rabiei
Belirti: Hastalık bitkinin sap, yaprak ve tohum kapsüllerinde leke halinde görülür. Yapraklarda dairesel şekilli, ortası açık, sarı haleli lekeler oluşur. Sap ve dallarda açık kahveden siyahımsı koyu kahverengiye kadar değişen lekeler görülür, bu lekelerin bulunduğu yerlerden bitki kırılır ve kurur. Tarlada ocaklar halinde toplu kurumalar dikkat çeker.
Etmen / koşul: Yağışlı ve ılıman hava koşullarında hızla yayılır. Günlük ortalama sıcaklığın 10°C ve üzerinde, nispi nemin %80 ve üzerinde olduğu dönemlerde salgın yapar.
Önlem: Hastalığın görülmediği temiz tarlalardan tohumluk kullanılmalı, dayanıklı çeşitler tercih edilmelidir. Tohumluk hasattan sonra bir hafta güneşte iyice kurutulmalı, 2-3 yıllık ekim nöbeti (münavebe) uygulanmalı ve hastalıklı bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalıdır.
Fusarium Solgunluğu
Fusarium oxysporum f. sp. ciceris
Belirti: Bitkilerde önce alt yapraklardan başlayarak sararma, soluklaşma ve solgunluk görülür. Hastalıklı bitkiler bodur kalır, yapraklar aşağı doğru sarkar ve zamanla bitki tümüyle kurur. Kök ve sap kesitinde iletim demetlerinde kahverengi-koyu renk değişimi belirgindir.
Etmen / koşul: Toprak kaynaklı bir mantardır; sıcak ve kuru koşullarda, özellikle çiçeklenme döneminden sonra solgunluk belirtileri artar. Etmen toprakta uzun yıllar canlı kalabilir.
Önlem: Uzun süreli ekim nöbeti uygulanmalı, dayanıklı çeşitler seçilmeli ve temiz tohumluk kullanılmalıdır. Hastalıklı bitkiler sökülüp imha edilmeli, bulaşık tarlalarda üst üste nohut ekiminden kaçınılmalıdır.
Rhizoctonia Kök ve Kök Boğazı Çürüklüğü
Rhizoctonia solani
Belirti: Genç fidelerde çıkış öncesi ve sonrası ölümlere (damping-off) yol açar. Kök boğazında ve köklerde çökük, kahverengi-kızılımsı çürük lekeler oluşur. Hastalıklı bitkiler bodurlaşır, sararır ve kolayca topraktan sökülür; tarlada boşluklar ve seyrek çıkış görülür.
Etmen / koşul: Toprak kaynaklı bir mantardır; nemli ve serin topraklarda, ağır ve drenajı kötü zeminlerde, derin ve sık ekimlerde zarar artar.
Önlem: Drenajı iyi topraklara, uygun derinlik ve zamanda ekim yapılmalıdır. Ekim nöbeti uygulanmalı, temiz tohumluk kullanılmalı ve aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.
Pythium Kök Çürüklüğü ve Fide Yanıklığı
Pythium spp.
Belirti: Tohumlarda çürüme ile çıkış düşüklüğüne, çıkan genç fidelerde ise kök boğazında sulu görünümlü, yumuşak çürümeye neden olur. Fideler devrilerek ölür (damping-off), tarlada düzensiz ve seyrek bir çıkış gözlenir.
Etmen / koşul: Aşırı nemli, soğuk ve su tutan topraklarda etkilidir; geç ve derin ekimlerde, drenajı bozuk zeminlerde zarar artar.
Önlem: Su tutmayan, iyi drene topraklarda ekim yapılmalı, aşırı sulamadan kaçınılmalı ve tavında uygun zamanda ekim yapılmalıdır. Temiz tohumluk kullanımı ve ekim nöbeti önemlidir.
Nohut Zararlıları
Nohut Sineği (Yaprak Galeri Böceği)
Liriomyza cicerina
Zarar şekli: Larvalar yaprakların iki zarı arasında galeriler açarak beslenir; yapraklarda önce açık renkli, kıvrımlı tüneller, ardından kuruyup kahverengileşen lekeler oluşur. Zarar gören yapraklar sararır, kıvrılır ve dökülür. Yoğun zararda bitki erken yapraklarını kaybeder, gelişme geriler ve verim düşer.
Koşul: İlkbaharda havaların ısınmasıyla erginler ortaya çıkar; sıcak ve kurak koşullarda popülasyonu artar, özellikle erken ekimlerde ve çiçeklenme öncesi dönemde zararı yoğunlaşır.
Önlem: Erken ve sağlıklı gelişen bitki yetiştirmek için uygun ekim zamanı seçilmeli, hasat sonrası bitki artıkları toplanıp imha edilmelidir. Ekim nöbeti uygulanmalı ve sarı yapışkan tuzaklarla erginlerin izlenmesi yapılmalıdır.
Yeşil Kurt
Heliothis viriplaca
Zarar şekli: Tırtıllar önce yaprak ve sürgünlerde, sonra çiçek ve baklalarda beslenir. Baklaları delerek içindeki gelişmekte olan taneleri yer; delik bakla ve yenmiş taneler en belirgin işarettir. Yapraklarda düzensiz yeme izleri ve dışkı kalıntıları görülür, zarar gören baklalar verimsiz kalır.
Koşul: Sıcak ilkbahar ve yaz koşullarında, özellikle çiçeklenme ve bakla bağlama döneminde tırtıl yoğunluğu artar.
Önlem: Tarla düzenli olarak kontrol edilmeli, ilk tırtıl ve zarar belirtileri izlenmelidir. Erginlerin izlenmesi için eşeysel çekici (feromon) tuzaklar kurulmalı, ekim nöbeti uygulanmalı ve hasat sonrası tarla artıkları imha edilmelidir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Sık Sorulan Sorular
Nohut nohut antraknozu (san vurdu) belirtileri nelerdir?
Hastalık bitkinin sap, yaprak ve tohum kapsüllerinde leke halinde görülür. Yapraklarda dairesel şekilli, ortası açık, sarı haleli lekeler oluşur. Sap ve dallarda açık kahveden siyahımsı koyu kahverengiye kadar değişen lekeler görülür, bu lekelerin bulunduğu yerlerden bitki kırılır ve kurur. Tarlada ocaklar halinde toplu kurumalar dikkat çeker.
Nohut fusarium solgunluğu belirtileri nelerdir?
Bitkilerde önce alt yapraklardan başlayarak sararma, soluklaşma ve solgunluk görülür. Hastalıklı bitkiler bodur kalır, yapraklar aşağı doğru sarkar ve zamanla bitki tümüyle kurur. Kök ve sap kesitinde iletim demetlerinde kahverengi-koyu renk değişimi belirgindir.
Nohut rhizoctonia kök ve kök boğazı çürüklüğü belirtileri nelerdir?
Genç fidelerde çıkış öncesi ve sonrası ölümlere (damping-off) yol açar. Kök boğazında ve köklerde çökük, kahverengi-kızılımsı çürük lekeler oluşur. Hastalıklı bitkiler bodurlaşır, sararır ve kolayca topraktan sökülür; tarlada boşluklar ve seyrek çıkış görülür.
Nohut nohut sineği (yaprak galeri böceği) zararı nasıl anlaşılır?
Larvalar yaprakların iki zarı arasında galeriler açarak beslenir; yapraklarda önce açık renkli, kıvrımlı tüneller, ardından kuruyup kahverengileşen lekeler oluşur. Zarar gören yapraklar sararır, kıvrılır ve dökülür. Yoğun zararda bitki erken yapraklarını kaybeder, gelişme geriler ve verim düşer.
Nohut yeşil kurt zararı nasıl anlaşılır?
Tırtıllar önce yaprak ve sürgünlerde, sonra çiçek ve baklalarda beslenir. Baklaları delerek içindeki gelişmekte olan taneleri yer; delik bakla ve yenmiş taneler en belirgin işarettir. Yapraklarda düzensiz yeme izleri ve dışkı kalıntıları görülür, zarar gören baklalar verimsiz kalır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Çankırı İl Müdürlüğü (Nohutta Antraknoz Uyarısı) ve TAGEM Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
