Menü
Marul (Lactuca sativa), papatyagiller familyasından, serin iklim seven, hızlı gelişen bir yapraklı sebzedir. Türkiye mutfağında salataların vazgeçilmez malzemesi olan marul, kıvırcık, göbekli (iceberg), yağlı marul ve romen (marul) gibi çeşitleriyle yıl boyu tüketilir. Kısa yetişme süresi ve örtüaltı üretime uygunluğu sayesinde Türkiye genelinde hem açık tarlada hem seralarda yaygın olarak yetiştirilir ve taze sebze arzında önemli yer tutar. Marul, hasat sonrası çabuk pörsüdüğü için genellikle üretim bölgelerine yakın pazarlarda ve şehirlerde hızla tüketilen bir üründür. Düşük kalorili olması, lif, folat, A ve K vitaminleri içermesi nedeniyle beslenmede tercih edilir. Türkiye ekonomisi açısından marul, üreticiye kısa sürede gelir sağlayan, birim alandan yılda birden fazla ürün alınabilen bir sebze olarak küçük ve orta ölçekli işletmeler için önemli bir geçim kaynağıdır. Özellikle büyük şehirlerin çevresindeki sebze kuşaklarında ve Akdeniz kıyı şeridinde kış aylarında sürekli üretimle iç pazarın taze marul ihtiyacı karşılanır.
Marul, serin ve ılıman iklim koşullarında en iyi gelişimi gösterdiği için Türkiye'de farklı bölgelerde mevsime göre üretilir. Akdeniz kıyı şeridi (Antalya, Mersin, Adana) kışın ılıman geçen iklimi ve seracılık altyapısı sayesinde sonbahar ve kış döneminde marul üretiminin merkezidir; bu bölgelerde açık tarlada ve örtüaltında kesintisiz üretim yapılabilir. Ege Bölgesi'nde İzmir ve çevresi, hem iç pazara hem büyük şehir tüketimine yönelik önemli bir üretim alanıdır. Marmara Bölgesi'nde Bursa, Yalova ve İstanbul çevresindeki sebze kuşakları, büyük tüketici pazarına yakınlığı nedeniyle özellikle ilkbahar ve sonbaharda yoğun marul üretir. İç Anadolu ve diğer bölgelerde ise marul daha çok ilkbahar ve yaz başı ile sonbaharda, aşırı sıcak ve don olmayan dönemlerde yetiştirilir. Marul serin havayı sevdiği, yüksek sıcaklıkta erkenden çiçeğe kalkıp (sürgün/tohuma kaçma) acılaştığı için üretim takvimi bölgenin sıcaklık rejimine göre ayarlanır. Tınlı, organik maddece zengin, iyi drene olan ve nötr pH'a yakın topraklar marul için en uygun koşulları sağlar.
Marulda verim çeşide (kıvırcık, göbekli, yağlı, romen), yetiştirme sistemine (açık tarla veya sera) ve bakım koşullarına göre büyük farklılık gösterir. Marul genellikle adetle pazarlandığı için verim çoğunlukla dekara alınan baş sayısı olarak ifade edilir; iyi koşullarda dekardan yaklaşık binlerce baş marul alınabilir, sıklık ve çeşide göre bu sayı değişir. Ağırlık olarak bakıldığında dekar başına verim yaklaşık birkaç ton düzeyinde olabilir; göbekli (iceberg) tipi marullar tek baş ağırlığı yüksek olduğu için birim alandan daha fazla tonaj verir. Kesin ve güncel rakamlar için TÜİK bitkisel üretim istatistikleri ve TAGEM kaynakları esas alınmalıdır. Verimi etkileyen başlıca etkenler: uygun sıcaklık (serin dönem), düzenli ve dengeli sulama, azot başta olmak üzere dengeli gübreleme, toprak yapısı ve organik madde, dikim sıklığı, çeşit seçimi ile hastalık ve zararlılarla mücadeledir. Aşırı sıcak, susuzluk ve dengesiz beslenme başların küçük kalmasına, tohuma kaçmaya ve kalite kaybına yol açarak verimi düşürür.
Marul, Türkiye'de ağırlıklı olarak iç tüketime yönelik üretilen bir taze sebzedir. Hasat sonrası çabuk bozulan, raf ömrü kısa bir ürün olması nedeniyle üretimin büyük bölümü hallere, semt pazarlarına, marketlere ve toplu tüketim yerlerine (lokanta, otel) yakın mesafede pazarlanır. Yıl boyu farklı bölgelerin sırayla üretime girmesiyle iç pazarda taze marul arzı süreklilik kazanır; kış aylarında Akdeniz kıyı üretimi büyük şehirlerin ihtiyacını karşılar. İhracatta marul, domates, biber, salatalık gibi öne çıkan sebzelere göre daha sınırlı bir kalem olup, taşıma ve muhafaza güçlüğü nedeniyle daha çok komşu ülke pazarlarına ve soğuk zincirin kurulabildiği rotalara yöneliktir. İthalat ise genellikle önemsiz düzeydedir; ülke kendi taze marul ihtiyacını iç üretimle karşılar. Ekonomik açıdan marul, kısa üretim döngüsü ve birim alandan yılda birkaç kez ürün alma imkânı sayesinde üreticiye hızlı nakit akışı sağlayan, şehir çevresi sebzeciliğinde önemli bir gelir kalemidir. Güncel üretim, dış ticaret ve fiyat verileri için TÜİK ve Tarım ve Orman Bakanlığı istatistikleri esas alınmalıdır.
Marul serin havayı sevdiği için genellikle ilkbahar ve sonbaharda, ılıman bölgelerde ise kış boyunca yetiştirilir. Fide dikiminden hasada kadar geçen süre çeşide ve hava koşullarına göre yaklaşık 45 ile 75 gün arasında değişir. Bu kısa döngü sayesinde aynı tarladan bir yılda birden fazla ürün alınabilir.
Marul yüksek sıcaklık ve uzun gün koşullarında erkenden çiçek sapı oluşturup tohuma kaçar; bu durumda yapraklar acılaşır ve pazar değeri düşer. Önlemek için sıcak dönemler yerine serin mevsimlerde üretim yapmak, sıcağa dayanıklı çeşit seçmek, düzenli sulamayla toprağı serin tutmak ve hasadı zamanında yapmak gerekir.
Kıvırcık marul dağınık, kıvrımlı ve gevşek yapraklıdır; göbekli marul (iceberg) sıkı, yuvarlak ve gevrek bir baş oluşturur; yağlı marul ise yumuşak, geniş ve pürüzsüz yapraklıdır. Romen (marul) uzun ve dik yapraklıdır. Çeşitler doku, dayanıklılık ve kullanım amacına göre seçilir; iceberg raf ömrü ve taşımaya daha dayanıklıdır.
Marulda mildiyö (yalancı külleme), kök ve kök boğazı çürüklükleri, gri küf gibi mantari hastalıklar ile yaprak bitleri ve salyangozlar başlıca sorunlardır. Aşırı nem ve sık dikim hastalıkları artırır. İyi drenaj, uygun sıra aralığı, temiz fide kullanımı ve münavebe ile risk azaltılır. İlaçlı mücadelede reçete ve doz için ziraat mühendisine danışılmalıdır.
Marul, başlar yeterli büyüklüğe ulaşıp sıkılaştığında, genellikle serin sabah saatlerinde kökten kesilerek hasat edilir. Çabuk pörsüyen bir ürün olduğu için hasattan sonra hızla soğutulması ve serin, nemli ortamda tutulması gerekir. Soğuk zincir korunduğunda tazeliği daha uzun sürer; oda sıcaklığında kısa sürede solar.
Marul, genellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında ekilir. Serin iklimleri tercih eden bu sebze, soğuk havalarda daha iyi gelişim gösterir.
Marul, ekimden itibaren yaklaşık 2-3 ay içinde hasat edilebilir. Hasat süresi, çeşit ve iklim koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Marul, iyi drene edilmiş, humuslu ve besin açısından zengin toprakları sever. Serin iklimlerde daha iyi yetişirken, aşırı sıcak havalarda gelişimi yavaşlar.
Marul, düzenli sulama gerektiren bir sebzedir. Toprağın sürekli nemli kalması sağlanmalı, ancak suyun birikmesi de önlenmelidir.
Marulun çeşitli türleri arasında kıvırcık marul, göbekli marul (iceberg), yağlı marul ve romen marul bulunmaktadır. Her çeşidin tadı ve kullanımı farklılık gösterir.
Marulda sık görülen hastalıklar arasında mildiyö ve kök çürüklüğü yer alır. Ayrıca, yaprak bitleri ve thrips gibi zararlılar da marulu tehdit edebilir.
Marul budaması genellikle gerekli değildir, ancak yaprakların sağlıklı kalması için düzenli olarak kontrol edilmelidir. Su ve besin takviyesi ile bakım yapılmalıdır.
Marul, buzdolabında nemli bir bezle sarılarak saklanmalıdır. Bu şekilde tazeliğini daha uzun süre koruyabilir.
Sera ortamında marul, daha kontrollü sıcaklık ve nem koşullarında yetişir, bu da verimliliği artırabilir. Açık alanda ise doğal hava koşullarına bağlı olarak değişiklikler yaşanabilir.
Marul, aynı aileden gelen bitkilerle münavebe yapmaktan kaçınılmalıdır. Diğer sebzelerle dönüşümlü ekim, toprak sağlığını korur.
Marulun verimi, çeşit, iklim koşulları ve bakım uygulamalarına bağlı olarak değişir. İyi bir bakım ile verim artırılabilir.
Marul, organik gübreler kullanılarak ve kimyasal ilaçlardan kaçınılarak yetiştirilebilir. Doğal zararlılarla mücadele için biyolojik yöntemler tercih edilmelidir.
Marul hasat edildikten sonra hemen tüketilmeli veya uygun koşullarda saklanmalıdır. Uzun süre bekletmek, kalitesini düşürebilir.
Marul, genellikle rüzgarla tozlaşır. Ancak, tozlaşma süreci marulun yetiştirilmesi sırasında önemli bir faktördür.
Marul, soğuk havalara dayanıklıdır ancak aşırı dona karşı hassastır. Özellikle genç bitkiler, don olaylarından etkilenebilir.
Kaynak: TAGEM (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü) ve TÜİK Bitkisel Üretim İstatistikleri.
Harman üzerinde güncel marul ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Marul Marul Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
