Menü
Çeltik, kabuğu soyulmamış haliyle hasat edilen pirincin ham şeklidir ve doğru saklandığında uzun süre bozulmadan bekleyebilen dayanıklı bir tahıldır. Türkiye'de başta Edirne, Samsun, Çorum ve Balıkesir olmak üzere geniş alanlarda üretilen çeltik, tarladan genellikle yüksek nem oranıyla (yaklaşık yüzde 20-24) kaldırılır. Bu nedenle saklamanın ilk ve en kritik aşaması kurutmadır. Nemli haliyle depolanan çeltik kısa sürede kızışır, küflenir ve içindeki tanenin çimlenme ile pişme kalitesi düşer. Kabuğun tanenin çevresini sarması, çeltiği kabuğu soyulmuş pirince göre çok daha iyi korur; bu yüzden ürün genelde çeltik olarak depolanır, fabrikaya gitmeden önce bekletilir. Doğru saklama, hem randıman kaybını hem de kırık tane oranını azaltır, kokuşma ve böceklenmeyi önler. Kısacası çeltikte kalite, hasattan sonra uygulanan kurutma, serin ve kuru depolama ile korunur; bu adımlar atlandığında en verimli hasat bile birkaç haftada değer kaybedebilir.
İdeal saklamada iki unsur belirleyicidir: nem ve sıcaklık. Çeltiğin tane nemi güvenli depolama için yaklaşık yüzde 13-14 seviyesine düşürülmelidir; bu oran üzerindeki nem, kızışma ve küf riskini hızla artırır. Depo ortamının bağıl nemi düşük, tabanı ise yerden yalıtılmış ve rutubetsiz olmalıdır. Sıcaklık açısından serin ortam tercih edilir; uzun süreli saklamada tane sıcaklığının mümkün olduğunca düşük, tercihen 15 derecenin altında tutulması tavsiye edilir. Ortam kuru, havadar ve doğrudan güneş almayan, yani serin ve karanlık olmalıdır. Deponun kemirgen ve ambar zararlılarına karşı korunması, havalandırılabilir olması ve yığın içinde sıcaklık artışının düzenli kontrol edilmesi gerekir.
Yaklaşık yüzde 13-14 tane nemine kurutulmuş, serin ve kuru bir depoda tutulan çeltik, kalitesini uzun süre korur; uygun koşullarda 1 yıl, çoğu zaman 2 yıl ve üzeri güvenle saklanabilir. Kabuklu olması sayesinde çeltik, kabuğu alınmış pirince kıyasla çok daha dayanıklıdır. Buna karşılık nemi yeterince düşürülmemiş ürün, ılık havada birkaç hafta içinde kızışıp küflenebilir. Depo sıcaklığı ne kadar düşük tutulursa saklama ömrü ve tohumluk çimlenme gücü o kadar uzun korunur. Fabrikada kabuğu soyulup pirinç haline geldikten sonra ise dayanıklılık azalır ve ürünün daha kısa sürede tüketilmesi gerekir.
Çeltik için en uygun yöntem kuru ambar veya silo depolamasıdır. Serin depo/ambar: Hasattan sonra kurutulan çeltik, çuval ya da dökme yığın halinde serin, kuru ve havadar depolarda tutulur; yığın taban ve duvardan yalıtılır, düzenli havalandırılır. Silo depolama: Büyük miktarlar için havalandırma ve sıcaklık takibi yapılabilen silolar tercih edilir, bu sayede kızışma erken fark edilir. Kurutma: Saklamanın temelidir; güneşte harman yerinde ince tabaka serme ya da kurutma makinesiyle nem yüzde 13-14'e indirilir, kurutma aşırı sıcaklıkla yapılmaz, aksi halde kırık tane artar. Bu yöntemlerde ürün böcek ve kemirgene karşı korunmalıdır. Buzdolabı, dondurma ve salamura/konserve gibi yöntemler çeltik için uygun değildir; çeltik dökme kuru bir tahıl olduğundan bu yöntemler pratik olmadığı gibi gereksizdir, doğru kurutma ve serin kuru depo yeterlidir.
Çeltik önce yaklaşık yüzde 13-14 tane nemine kurutulur, ardından serin, kuru, karanlık ve havadar bir depoda çuval ya da dökme yığın halinde saklanır. Yığın yerden ve duvardan yalıtılır, düzenli havalandırılır ve böcek ile kemirgenlere karşı korunur.
Çeltik dökme kuru bir tahıl olduğu için buzdolabında saklanmaz; buzdolabı çeltik için uygun bir yöntem değildir. Doğru saklama, ürünün nemi düşürülüp serin ve kuru bir depoda tutulmasıyla sağlanır.
Uygun nem seviyesine kurutulmuş çeltik serin ve kuru depoda 1 yıl, çoğu zaman 2 yıl ve üzeri kalitesini koruyabilir. Sıcaklık ne kadar düşük tutulursa saklama ömrü o kadar uzar.
Güvenli depolama için tane nemi yaklaşık yüzde 13-14 seviyesine indirilmelidir. Bu oranın üzerindeki nem, kızışma, küflenme ve kalite kaybına yol açar.
Nemi yeterince düşürülmemiş çeltik depoda kısa sürede kızışır, küflenir ve kokar; kırık tane oranı ile pişme kalitesi bozulur. Bu yüzden depolamadan önce mutlaka kurutulmalıdır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) - Çeltik Tarımı. Saklama süreleri ürün olgunluğu, çeşit ve depo koşullarına göre değişebilir.
Harman üzerinde güncel çeltik ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Çeltik İlanları Çeltik Üreticileri Çeltik Ne Zaman Hasat Edilir Çeltik Çeşitleri Çeltik Yetiştiriciliği Tüm Çeltik BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
