Menü
Çeltik, kabuğu soyulmadan önceki haliyle pirincin tarladaki adıdır ve hasat zamanı pirinç randımanını belirleyen en kritik aşamadır. Su altında yetişen bu bitkide hasat öncesi tarladan su çekilir, salkımlar olgunlaştıkça başaklar dolar ve aşağı doğru eğilir. Çeltikte hasat penceresi dardır: erken biçilirse daneler süt-hamur olumda kalır, kavlama sırasında kırılır ve cılız taneler artar; geç kalınırsa daneler tarlada aşırı kuruyup çatlar, biçerken ve kabuk soyma (kavlama) işleminde kırık pirinç oranı yükselir, bu da ürünün ekonomik değerini ciddi biçimde düşürür. Türkiye'de çeltik üretimi büyük ölçüde Marmara'da Edirne ve çevresinde, ayrıca Karadeniz'de Samsun, Çorum ve Sinop havzalarında yoğunlaşır. Salkımdaki danelerin yaklaşık dörtte üçünün sertleşip saman rengini aldığı an, en yüksek bütün pirinç verimini veren ideal hasat zamanıdır. Bu yüzden çeltikte takvimden çok salkımın renk ve nem durumu izlenmeli, biçim tarladan suyun çekilmesinin ardından zamanında planlanmalıdır.
Türkiye'de çeltik hasadı genel olarak Eylül ile Ekim arasında yapılır. Marmara'da, özellikle Edirne, Meriç ve Uzunköprü havzasında hasat Eylül ortasından Ekim ortasına kadar sürer. Karadeniz'de Samsun (Bafra, Çarşamba ovaları), Çorum ve Sinop bölgelerinde hasat Eylül sonu-Ekim içine, daha serin geçitlerde Ekim sonuna kadar uzayabilir. Erkenci çeşitler daha kısa vejetasyonla Eylül içinde olgunlaşırken, geçci ve uzun taneli çeşitler Ekim'e sarkar. Olgunluk belirtileri belirgindir: salkımlar başak ağırlığıyla aşağı doğru eğilir, salkımdaki danelerin yaklaşık %75-80'i sararıp saman rengini alır ve sertleşir, salkımın dip kısmındaki birkaç dane yeşilimsi kalsa da üst ve orta kısım tamamen olgunlaşmıştır. Dane tırnakla bastırıldığında ezilmeyip sert çıkması olum işaretidir. Hasat için dane nemi tarlada %20-25'e düştüğünde biçime başlanır; bu aralık bütün pirinç randımanını en yükseğe çıkarır, çok daha kuru hasatta kırık tane artar.
Çeltik hasadından yaklaşık bir-iki hafta önce tarladan su tamamen çekilir, böylece zemin biçerdöverin girmesine uygun sertliğe gelir. Hasat çoğunlukla çeltiğe uygun ayarlı biçerdöverle yapılır; makine salkımları biçip daneleri saptan ayırır. Küçük parsellerde orakla biçilip demet yapılır ve harman edilir. Olgunluk, salkımların eğilmesi, danelerin saman rengini alması ve birkaç salkımın nem ölçer ile kontrolüyle anlaşılır. Hasat sonrası en kritik işlem kurutmadır: yeni biçilen çeltik %20 üzeri nemde olduğundan hemen ince katmanlar halinde veya kurutucuda %13-14 neme indirilmelidir; nemli depolanan çeltik kısa sürede ısınır, sararır ve küflenir. Kurutma yavaş ve dengeli yapılmazsa daneler çatlayıp kavlamada kırılır. Kuru çeltik kabuğuyla birlikte serin, kuru ve havalandırılan depolarda muhafaza edilir, kabuk soyma işlemi pazarlama aşamasında yapılır.
Salkımlar başak ağırlığıyla aşağı eğildiğinde ve salkımdaki danelerin yaklaşık %75-80'i sararıp saman rengini alıp sertleştiğinde çeltik hasada gelmiştir. Salkım dibindeki birkaç dane yeşil kalabilir; bu normaldir. Kesin karar için dane neminin %20-25 bandına düştüğünü ölçmek en doğrusudur.
Tarlada aşırı kuruyan daneler çatlar ve kabuk soyma (kavlama) sırasında kırılır. Kırık pirinç oranı arttığında ürünün hem randımanı hem ekonomik değeri ciddi şekilde düşer. Bu yüzden %20-25 nem aralığı bütün pirinç verimi için idealdir.
Hasattan yaklaşık bir-iki hafta önce tarladaki su tamamen çekilir. Böylece zemin sertleşir, biçerdöver tarlaya rahat girer ve daneler son olgunluğunu tamamlar.
Yeni biçilen çeltik yüksek nemli olduğundan vakit kaybetmeden ince katmanlar halinde veya kurutucuda %13-14 neme indirilmelidir. Nemli yığılan çeltik ısınır, sararır ve küflenir.
Kaynak: Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Tarım ve Orman Bakanlığı). Hasat dönemleri çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Hasat dönemi yaklaşırken Harman üzerinde güncel çeltik ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Çeltik İlanları Çeltik Üreticileri Ücretsiz İlan Ver Çeltik Nasıl Saklanır Çeltik Yetiştiriciliği Tüm Çeltik BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
