Çeltik Yetiştiriciliği

Çeltik hakkında

Çeltik, sulu tarımın en önemli ürünlerinden biri olup pirincin ham hâlidir. Toprak isteği bakımından seçici olmayan çeltik, su geçirgenliği az, derin, tınlı ve besin maddelerince zengin topraklarda daha iyi yetişir. Tuzlu toprakların ıslahında kullanılabilen ideal bitkilerden biridir.

Ekim zamanı ve tohum

Çimlenme ve fide döneminde en uygun sıcaklık 18-35 derecedir; ekim için sulama suyu sıcaklığının en az 12 derece olması gerekir. Bölge koşullarında Mayıs ayının ilk haftasından sonra ekim yapılması uygundur.

Tohumluk sertifikalı, hastalık, yabancı ot ve kırmızı çeltik tohumlarından temizlenmiş olmalıdır. Küçük daneli çeşitlerde 15 kg/da, orta daneli çeşitlerde 17-18 kg/da, iri daneli çeşitlerde 20 kg/da tohum ekilir. Metrekareye atılacak tohum 500-600 adettir. Ekim yöntemleri serpme, mibzerle ekim ve fidelemedir.

Gübreleme

Toprak tahlili sonrasında gübreleme yapılmalıdır. Azotlu gübre olarak dekara 80 kg Amonyum Sülfat önerilir; yarısı ekimle, yarısı ekimden 55-60 gün sonra veya bir kısmı ekimde, bir kısmı kardeşlenme başlangıcında ve kalanı 50-60 gün sonra uygulanır. Ekim öncesi fosforlu gübre olarak dekara 20 kg Triple Süper Fosfat (TSP) verilir. Çinko eksikliği varsa ekim öncesi 1-2 kg/da çinko sülfat veya çinko oksit kullanılır.

Sulama

Su yüksekliği bitki gelişimine bağlı olarak artırılır ve maksimum gelişme döneminde 15 cm civarında tutulur. En uygun sulama suyu sıcaklığı 25-30 derecedir. Hasattan 20-30 gün önce tavalara su akışı durdurulur ve mevcut su boşaltılır. Su yetersizliğinde 3 gün sulama 2 gün su kesme şeklinde uygulama yapılabilir.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Çeltik Yanıklığı (Pyricularia oryzae): Bruson, kurt boğazı, pas gibi adlarla anılır. Bitkinin yaprak ayası, kını, sap ve salkım kısımlarında lekeler ve yanıklık şeklinde görülür; aşırı azotlu gübre ve sık ekim hastalığı artırır.
• Kök Boğazı Çürüklüğü (Fusarium moniliforme): Mantar kaynaklı olup hasta bitkiler zayıf ve soluk görünür. Normalin iki katı uzayabilen ince cılız kardeşler çıkar, salkımlar erken ve beyaz oluşur, kavuzlar boş kalır.

Zararlılar

• Beyaz Uç Nematodu: Tohumla taşınan bir zararlıdır; mücadele için ön çimlendirmeden önce tohumların 55-60 derece sıcak suda 10 dakika tutulması önerilir.
• Kuşlar ve Kemirgenler: Özellikle geç hasat döneminde salkımlara zarar verir, dane kaybına ve kırık dane oranının artmasına neden olur.

Çeltik hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Salkımların yüzde 80'inin saman rengini aldığı, alt danelerin sert mum dönemine ulaştığı zaman hasat edilir. Bu dönemde dane rutubeti yüzde 22-24 arasındadır. Güvenli depolama için rutubet yüzde 14'ün altına düşürülmelidir.