Menü
Çeltik, kabuğu henüz ayrılmamış haliyle hasat edilen pirinç bitkisinin tanesidir ve dünyada olduğu gibi Türkiye mutfağında da temel tahıllardan biri olan pirincin ham halidir. Türkiye'de özellikle Edirne, Samsun, Çorum ve Balıkesir gibi bölgelerde yetiştirilir. Çeltik kabuğundan ayrılıp kepeği alındığında beyaz pirinç, kepeği kısmen korunduğunda ise kahverengi pirinç elde edilir. Beslenme açısından çeltik, ağırlıklı olarak karbonhidrat sağlayan bir enerji kaynağıdır ve dengeli bir öğünde tahıl grubunu temsil eder. Kepekli formu, öğütme sırasında büyük ölçüde uzaklaştırılan lif, B grubu vitaminleri ve bazı minerallerin daha fazlasını içerir. Doğal olarak gluten içermediğinden buğday, arpa gibi tahıllara alternatif bir seçenek olarak da değerlendirilir. Sebze, baklagil ve protein kaynaklarıyla birlikte tabakta yer aldığında, günlük tahıl gereksinimine katkı sağlayan pratik ve yaygın bir besindir. Çeltik tek başına değil, çeşitli besinlerle birlikte tüketildiğinde beslenmedeki yerini en iyi şekilde bulur.
Pişmemiş beyaz pirinç (çeltikten öğütülmüş) 100 gramında yaklaşık 350-360 kalori bulunur. Bu miktarın yaklaşık 77-80 gramı karbonhidrat, 6-7 gramı protein, 0,5-1 gramı yağ ve 1-1,5 gramı liftir. Kepekli (kahverengi) formda lif genellikle 3-4 grama, yağ ise hafifçe yükselir. Pişirilen pirinçte su alımı nedeniyle 100 gramdaki kalori yaklaşık 110-130'a düşer. Öne çıkan mikro besinler arasında manganez, magnezyum, fosfor, selenyum ve B grubu vitaminlerinden özellikle niasin (B3), tiamin (B1) ve B6 yer alır. Kepekli formda bu vitamin ve minerallerin miktarı beyaz forma göre belirgin biçimde daha yüksektir, çünkü öğütme sırasında besince zengin kepek ve ruşeym kısmı büyük ölçüde uzaklaşır. Değerler çeşide, işleme derecesine ve pişirme yöntemine göre değişebilir; verilen rakamlar yaklaşık aralıklardır. Kaynak mantığı TürKomp ve USDA gıda kompozisyon verilerine dayanır.
Çeltiğin öne çıkan besin ögesi karbonhidrattır; nişasta formundaki bu karbonhidrat vücudun temel enerji kaynağı olan glikozu sağlar. Karbonhidratlar günlük enerji ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılar ve özellikle beyin ile kaslar için başlıca yakıttır. Bunun yanında kepekli formda öne çıkan bir diğer öge liftir. Diyet lifi, sindirim sisteminin düzenli çalışmasına katkıda bulunan ve tokluk hissini destekleyen bir bileşendir. Çeltiğin öğütülmemiş kepekli hali, manganez gibi mineraller açısından da dikkat çeker; manganez, vücutta çeşitli enzim sistemlerinin normal işleyişinde rol oynayan bir mineraldir. Bu besin ögeleri, dengeli ve çeşitli bir beslenme düzeninin parçası olarak değerlendirildiğinde anlam kazanır.
Çeltik mutfağa genellikle kabuğu ayrılıp pirinç haline getirildikten sonra girer. Pirinç; pilav, çorba, dolma ve sarma iç harcı, sütlaç gibi tatlılar ve çeşitli garnitürlerde kullanılır. Pişirmeden önce nişastanın bir kısmını uzaklaştırmak için tanelerin durulanması yaygın bir uygulamadır. Besin kaybını azaltmak için pirinci aşırı ovalayarak yıkamaktan kaçınmak, çok fazla suda uzun süre kaynatıp suyunu dökmek yerine emdirme (pilav) yöntemiyle pişirmek faydalıdır; böylece suda çözünen B vitaminlerinin daha büyük kısmı tanede kalır. Kepekli (kahverengi) pirinç beyaza göre daha uzun sürede pişer ve daha fazla lif ile mineral sağlar. Pilavı orta ateşte, taneleri fazla ezmeden pişirmek hem doku hem besin açısından uygundur. Sebze, baklagil veya protein kaynaklarıyla birlikte servis etmek öğünün besin çeşitliliğini artırır.
Çeltik ve pirinci serin, kuru ve ışık almayan bir ortamda, ağzı kapalı kavanoz veya kutuda saklamak besin değerinin ve tazeliğin korunmasına yardımcı olur. Nem, tanelerin küflenmesine; sıcak ve ışık ise özellikle kepekli formdaki yağların bozulmasına yol açabilir. Kepekli pirinç, doğal yağ içeriği nedeniyle beyaz pirince göre daha kısa sürede tazeliğini yitirebildiğinden serin yerde tutulması ve makul sürede tüketilmesi önerilir. Böcek oluşumunu önlemek için kabın hava almayacak şekilde kapatılması yararlıdır.
Çeltiğin öğütülmüş hali olan pirinç, ağırlıklı olarak karbonhidrat sağlayan bir tahıldır. Pişmemiş 100 gram beyaz pirinçte yaklaşık 350-360 kalori, 77-80 gram karbonhidrat, 6-7 gram protein ve 0,5-1 gram yağ bulunur. Kepekli formda lif, B grubu vitaminleri ve mineraller daha yüksektir. Değerler çeşit ve işleme derecesine göre değişir.
Çeltikten elde edilen pişmemiş beyaz pirincin 100 gramı yaklaşık 350-360 kaloridir. Pirinç piştikten sonra su aldığı için pişmiş halde 100 gramdaki kalori yaklaşık 110-130'a düşer. Bu değerler pirincin cinsine ve pişirme yöntemine göre bir miktar farklılık gösterebilir.
Çeltik, pirincin kabuğu henüz ayrılmamış ham halidir. Kabuğu ayrıldığında ve dış kepek kısmen alındığında kahverengi pirinç, kepeği tamamen alındığında ise beyaz pirinç elde edilir. Yani pirinç, çeltiğin işlenmiş halidir. Kepekli formlar lif ve mineral açısından daha zengindir.
Evet. Kahverengi (kepekli) pirinç, öğütme sırasında büyük ölçüde uzaklaştırılan kepek ve ruşeym kısmını daha fazla koruduğu için beyaz pirince göre daha fazla lif, B grubu vitamini ve manganez, magnezyum gibi mineral içerir. Beyaz pirinç ise daha kısa sürede pişer ve dokusu daha yumuşaktır.
Çeltik ve ondan elde edilen pirinç doğal olarak gluten içermez. Bu nedenle buğday, arpa ve çavdar gibi glutenli tahıllara alternatif arayan kişiler için uygun bir tahıl seçeneğidir. Ancak paketli ürünlerde işleme sırasında bulaşma olabileceğinden etiket bilgisine bakmak yararlıdır.
Kaynak: TürKomp Türkiye Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı ve USDA FoodData Central.
Harman üzerinde güncel çeltik ilanlarını inceleyin ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Çeltik Çeltik Fiyatları Çeltik Nasıl Saklanır Tüm Çeltik BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
