Tütün yetiştiriciliğinde sık görülen hastalık ve zararlıların belirtileri, etmenleri ve önleyici kültürel önlemleri. Aşağıdaki bilgiler resmi kaynaklara dayanır ve tanıtım amaçlıdır; kesin teşhis ve kimyasal mücadele için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne danışılmalıdır.
Tütün Hastalıkları
Tütün mildiyösü (Mavi küf)
Peronospora tabacina
Belirti: Yaprakların üst yüzeyinde soluk sarımsı yeşil lekeler oluşur ve bu lekelerin tam karşısında yaprağın alt yüzünde beyazımsı gri, mavimsi bir küf tabakası görülür. İlerleyen dönemde lekeli dokular kahverengileşip kurur, yapraklar buruşur ve fidelik çökebilir.
Etmen / koşul: Serin (18-24°C) ve yüksek nemli, çiğli havalarda, özellikle sık ekilmiş fideliklerde hızla yayılır.
Önlem: Fidelikleri seyrek ve havadar tutmak, fazla sulamadan kaçınmak, hasta fideleri sökerek imha etmek ve hastalık görülen tarladaki bitki artıklarını temizlemek koruyucu olur.
Tütün küllemesi
Erysiphe cichoracearum
Belirti: Önce alt yapraklarda başlamak üzere yaprakların yüzeyinde un serpilmiş gibi beyazımsı gri toz tabakası görülür. Zamanla bu örtü tüm yaprağı kaplar, yapraklar sararıp kurur ve erken dökülür.
Etmen / koşul: Sıcak ve nispeten kurak, gece ile gündüz arasında nem farkının yüksek olduğu havalarda hızla gelişir.
Önlem: Bitkileri sık dikmemek, iyi havalanan tarla düzeni kurmak, hasta yaprak ve bitki artıklarını toplayıp imha etmek önerilir.
Tütün kök ve kök boğazı çürüklüğü (Karabacak)
Phytophthora nicotianae
Belirti: Kök boğazı ve gövde dibinde kararma, çökme ve çürüme görülür. Hastalıklı bitkiler aniden solar, yapraklar pörsüyüp sararır ve bitki devrilerek ölür; kesitte iletim demetlerinde kararma fark edilir.
Etmen / koşul: Ağır, su tutan, drenajı kötü ve aşırı sulanan sıcak topraklarda etmen toprakta uzun süre canlı kalarak bulaşır.
Önlem: Drenajı iyi topraklar seçmek, aşırı sulamadan kaçınmak, münavebe uygulamak ve hasta bitkileri toprağıyla birlikte sökerek imha etmek gerekir.
Tütün mozaik virüsü hastalığı
Tobacco mosaic virus
Belirti: Genç yapraklarda açık ve koyu yeşil alacalı mozaik desen, kabarcıklanma ve buruşma görülür. Yapraklar küçük ve deforme kalır, bitki bodurlaşır, verim ve yaprak kalitesi düşer.
Etmen / koşul: Virüs mekanik olarak el, alet ve bulaşık bitki artıklarıyla taşınır; sigara/tütün ürünleriyle temas eden ellerden de bulaşabilir.
Önlem: Hasta bitkileri sökerek imha etmek, el ve aletleri temiz tutmak, çalışırken tütün mamulü kullanmamak ve sağlıklı fide kullanmak koruyucudur.
Tütün yaban ateşi (Bakteriyel yanıklık)
Pseudomonas syringae pv. tabaci
Belirti: Yapraklarda önce küçük sulu lekeler, ardından çevresi sarı bir hale ile kuşatılmış kahverengi ölü dokular oluşur. Lekeler birleşerek geniş yanık alanlar yapar ve yaprak yırtılarak delikli görünüm alır.
Etmen / koşul: Yağışlı, nemli ve ılık havalarda, yapraklardaki yaralardan giren bakteri su ve rüzgarla hızla yayılır.
Önlem: Bitki artıklarını temizlemek, hasta yaprakları imha etmek, fideyi sık ve nemli tutmamak ve münavebe uygulamak önerilir.
Tütün Zararlıları
Tütün thripsi
Thrips tabaci
Zarar şekli: Yaprakların alt yüzünde beslenen ergin ve larvalar nedeniyle yapraklarda gümüşi-beyaz lekeler ve üzerinde küçük siyah dışkı noktaları görülür. Zarar artınca yapraklar bükülür, deforme olur ve kalitesi düşer; ayrıca virüs taşıyabilir.
Koşul: Sıcak ve kurak havalar popülasyonun hızla artmasına yol açar; yabancı otlar barınak görevi görür.
Önlem: Tarla ve çevresindeki yabancı otları temizlemek, hasat artıklarını yok etmek ve sarı/mavi yapışkan tuzaklarla izlemek faydalıdır.
Yeşil kurt (Pamuk yaprakkurdu)
Helicoverpa armigera
Zarar şekli: Tırtıllar taze yaprakları, tomurcuk ve büyüme uçlarını yiyerek düzensiz delikler ve yenikler oluşturur. Yapraklarda iri ısırık izleri ve etrafta dışkı görülür; uç sürgünlerin yenmesi bitkinin gelişimini bozar.
Koşul: Sıcak yaz aylarında birden fazla döl vererek popülasyonu yükselir; çevredeki konukçu bitkilerden geçiş yapar.
Önlem: Tarlayı düzenli kontrol etmek, yumurta ve tırtılları elle toplamak, yabancı otları temizlemek ve sonbaharda toprağı işleyerek kışlayan pupaları açığa çıkarmak önerilir.
Bozkurt (Toprak tırtılı)
Agrotis segetum
Zarar şekli: Toprak içinde gizlenen tırtıllar geceleri genç fidelerin kök boğazını toprak yüzeyinden keser; sabah devrilmiş ve kesilmiş fideler görülür. Kesilen bitkiler dipten yatık halde kuruyup ölür ve fidelikte boşluklar oluşur.
Koşul: Önceki yıldan otlu ve iyi işlenmemiş tarlalarda kışlayan tırtıllar ilkbaharda genç fidelere zarar verir.
Önlem: Dikim öncesi toprağı iyi işlemek, yabancı otları yok etmek, kesilen fide diplerini eşeleyerek tırtılları toplamak ve tarla temizliği yapmak gerekir.
Önemli uyarı: Bu sayfa hastalık ve zararlıları tanıma amacıyla anlatır; ilaç ve doz önerisi içermez. Kimyasal mücadele yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle, etiket talimatına ve resmi Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına uygun yapılmalıdır. Kesin teşhis ve uygulama için en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne veya reçete yazmaya yetkili kişiye danışın.
Yaprakların üst yüzeyinde soluk sarımsı yeşil lekeler oluşur ve bu lekelerin tam karşısında yaprağın alt yüzünde beyazımsı gri, mavimsi bir küf tabakası görülür. İlerleyen dönemde lekeli dokular kahverengileşip kurur, yapraklar buruşur ve fidelik çökebilir.
Tütün tütün küllemesi belirtileri nelerdir?
Önce alt yapraklarda başlamak üzere yaprakların yüzeyinde un serpilmiş gibi beyazımsı gri toz tabakası görülür. Zamanla bu örtü tüm yaprağı kaplar, yapraklar sararıp kurur ve erken dökülür.
Tütün tütün kök ve kök boğazı çürüklüğü (karabacak) belirtileri nelerdir?
Kök boğazı ve gövde dibinde kararma, çökme ve çürüme görülür. Hastalıklı bitkiler aniden solar, yapraklar pörsüyüp sararır ve bitki devrilerek ölür; kesitte iletim demetlerinde kararma fark edilir.
Tütün tütün thripsi zararı nasıl anlaşılır?
Yaprakların alt yüzünde beslenen ergin ve larvalar nedeniyle yapraklarda gümüşi-beyaz lekeler ve üzerinde küçük siyah dışkı noktaları görülür. Zarar artınca yapraklar bükülür, deforme olur ve kalitesi düşer; ayrıca virüs taşıyabilir.
Tütün yeşil kurt (pamuk yaprakkurdu) zararı nasıl anlaşılır?
Tırtıllar taze yaprakları, tomurcuk ve büyüme uçlarını yiyerek düzensiz delikler ve yenikler oluşturur. Yapraklarda iri ısırık izleri ve etrafta dışkı görülür; uç sürgünlerin yenmesi bitkinin gelişimini bozar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Bitki Koruma Ürünleri (BKÜ) Bilgi Sistemi (bağlantı). Zirai mücadele için TAGEM Zirai Mücadele Teknik Talimatları (TAGEM Yayınlar).
Deneyimini iyileştirmek için çerez kullanıyoruz. Zorunlu olmayanlar yalnızca onayınla çalışır. Detay: Çerez Aydınlatma Metni.
Çerez Tercihleri
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
+ Kesinlikle Gerekli (Zorunlu) ÇerezlerHer Zaman Aktif
Oturum, güvenlik ve dil tercihi gibi sitenin çalışması için gereklidir. Devre dışı bırakılamaz.
+ İşlevsel Çerezler
Önceki ziyaret ve seçimlerinize dayanarak (örn. son aramalar, favori filtreler) daha kişisel bir deneyim sunar; üçüncü taraf tedarikçiler tarafından yerleştirilebilir.
Yurt Dışı Aktarım İzniAçık rıza metni kapsamında onay vermek için imleci kaydırın.
+ Performans ve Analitik Çerezleri
İnternet Sitesi ziyaret ve trafiğini takip ve analiz etmemizi sağlar; hangi alanların sık ya da seyrek ziyaret edildiğini görüp trafiği optimize ederiz.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Google)Açık rızanızı vermeniz halinde, Google Analytics çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz raporlama amacıyla yurt dışında yerleşik Google LLC'ye aktarılabilecektir.
+ Kişiselleştirilmiş Reklam ve Pazarlama Çerezleri
Görüntüleme geçmişinize ve ziyaretçi profilinize uygun olarak, sitede veya site harici mecralarda kişiselleştirilmiş ürün ve hizmet tanıtımı yapmak için kullanılır.
Yurt Dışı Aktarım İzni (Facebook)Açık rızanızı vermeniz halinde, Facebook Pixel çerezleriyle işlenen kişisel verileriniz kişiselleştirilmiş reklam sunumu amacıyla yurt dışında yerleşik Meta Inc.'e aktarılabilecektir.
