Tütün Yetiştiriciliği

Tütün hakkında

Tütün (Nicotiana tabacum), Türkiye'nin Ege, Marmara, Karadeniz ve Doğu-Güneydoğu Anadolu bölgelerinde geleneksel olarak yetiştirilen, yüksek katma değerli bir endüstri bitkisidir. Üretim önce fidelikte fide yetiştirme, ardından tarlaya dikim esasına dayanır. Türkiye, kaliteli ve aromatik şark tipi tütünüyle dünyada öne çıkar.

Ekim zamanı ve tohum

Tohumlar Şubat-Mart aylarında fideliklere/yastıklara ekilir; fideler yaklaşık 6-8 hafta (2 ay) sonra dikime gelir. Tarlaya dikim bölgeye göre Ege'de mart-nisan, Marmara'da nisan-mayıs, Karadeniz ve iç bölgelerde mayıs-haziran döneminde yapılır.

Tütün tohumu çok küçüktür; üretim doğrudan ekimle değil, fidelikte yetiştirilen fidelerin tarlaya şaşırtılmasıyla yapılır. Sağlıklı ve tek tip fide kullanımı verim ve kalite için önemlidir.

Gübreleme

Şark tipi kaliteli tütünde aşırı gübreleme, özellikle fazla azot, yapraktaki nikotin ve protein oranını artırarak kaliteyi düşürür; bu nedenle gübreleme sınırlı ve dengeli tutulur. Toprak analizine dayalı, ölçülü uygulama önerilir.

Sulama

Şark tipi aromatik tütünde genellikle az su istenir ve kıraç koşullarda yetiştirilir; aşırı sulama kaliteyi düşürür. Dikim sonrası tutma suyu verilir, gelişme döneminde dengeli ve ölçülü sulama uygulanır.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Mavi küf (Peronospora tabacina): Serin ve nemli havalarda yaprak üst yüzeyinde sararma, alt yüzeyde grimsi-mavimsi küf tabakası; ilerleyince yapraklar kahverengileşip kurur.
• Tütün yaban otu / canavar otu (Orobanche): Tütün köküne tutunan parazit bitki; bitkide cılızlaşma, gelişme geriliği ve verim kaybına yol açar.
• Kök ve kök boğazı çürüklükleri: Fidelik ve tarlada kök boğazında kararma, çökerten ve solgunluk; fidelerde devrilme ve kurumalar görülür.

Zararlılar

• Bozkurt (Agrotis): Toprak yüzeyine yakın gövdeyi keserek genç fideleri devirir; sabah devrilmiş bitkiler görülür.
• Yaprakbiti (Afit): Yaprakların alt yüzünde koloni halinde bitki özsuyu emerek kıvrılma, sararma ve gelişme geriliğine neden olur.
• Tütün thripsi: Yapraklarda gümüşi lekeler, beslenme izleri ve şekil bozuklukları; ayrıca virüs taşıyabilir.

Tütün hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Hasat (kırım), alttaki yapraklardan başlayarak yaprakların olgunlaşma sırasına göre kademeli olarak elle yapılır; toplanan yapraklar dizilerek kurutulur.