Menü
Tritikale, buğday (Triticum) ile çavdarın (Secale) melezlenmesiyle elde edilen, insan eliyle geliştirilmiş bir tahıl türüdür. Adını da bu iki cinsin latince adlarının birleşiminden alır. Buğdayın verim ve tane kalitesi ile çavdarın soğuğa, kurağa, hastalıklara ve fakir topraklara dayanıklılığını bir araya getirmeyi amaçlar. Türkiye tarımında tritikale özellikle marjinal alanlar için önemli bir seçenek olarak öne çıkar; buğdayın zorlandığı asidik, kireçsiz, taban suyu düşük ve verimsiz topraklarda daha güvenli ürün verir. Ülkemizde büyük ölçüde hayvan yemi olarak, hem tane hem de yeşil ot ve silaj amacıyla değerlendirilir; kuru ot ve mera desteği açısından hayvancılık işletmeleri için ucuz bir kaba ve kesif yem kaynağıdır. Ekmeklik olarak buğdayın yerini tam tutmasa da bazı yörelerde un ve karışık ekmekte kullanılır. Geçiş bölgeleri ve yüksek rakımlı, soğuk kışların yaşandığı alanlarda ekim nöbetine girerek toprak verimliliğine ve çiftçinin risk yönetimine katkı sağlar. Bu yönleriyle tritikale, kuru tarım ve hayvancılığın iç içe olduğu yörelerde tamamlayıcı bir tahıl konumundadır.
Tritikale Türkiye genelinde geniş bir uyum gösterse de esas olarak buğdayın verim kaybettiği, soğuk ve kurağa dayanıklılık gerektiren alanlarda tercih edilir. İç Anadolu (Konya, Ankara, Eskişehir, Sivas, Yozgat) ve Geçit Kuşağı olarak bilinen bölgeler, karasal iklimi ve fakir toprakları nedeniyle tritikale için uygundur; burada çavdardan gelen soğuğa ve kışa dayanıklılık avantaj sağlar. Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun yüksek rakımlı, sert kışlı kesimleri (Erzurum, Kars, Van çevresi) yazlık ve kışlık ekimlerde değerlendirilir. Karadeniz'in iç kesimleri ile geçit yörelerinde asidik ve kireçsiz topraklara toleransı sayesinde öne çıkar. Ege ve Akdeniz'in iç kısımlarında da hayvancılığın yaygın olduğu yörelerde silaj ve yeşil yem amaçlı ekim görülür. Genel olarak taban suyu düşük, eğimli, taşlı ve verimi sınırlı arazilerde, buğdaya göre daha güvenli hasat vaat ettiği için bu marjinal alanlarda yaygınlaşmıştır.
Tritikale verimi ekim şekli, çeşit, iklim, toprak verimliliği ve gübreleme ile büyük değişkenlik gösterir. Kuru koşullarda tane verimi yaklaşık dekara 200 ile 400 kilogram aralığında seyredebilirken, sulanan ve iyi bakım yapılan verimli topraklarda dekara 500 kilogram ve üzerine çıkabilir. Genel olarak aynı marjinal koşullarda tritikalenin, buğdaya kıyasla daha kararlı ve çoğu zaman daha yüksek verim verdiği kabul edilir; bu, çavdardan gelen dayanıklılık genlerinin katkısıdır. Yeşil ot ve silaj amaçlı ekimlerde biyokütle verimi tane amaçlı ekime göre belirgin şekilde yüksektir. Verimi etkileyen başlıca etkenler; ekim zamanı ve sıklığı, tohum kalitesi, sonbahar ve ilkbahar yağışlarının dağılımı, azotlu gübre yönetimi, yabancı ot mücadelesi ile kışın soğuk ve ilkbaharın don riskidir. Bu rakamlar yaklaşık değerlerdir; kesin veriler için bölgesel enstitü ve TÜİK kayıtlarına bakılmalıdır.
Tritikale Türkiye'de öncelikle iç piyasaya ve hayvancılığa yönelik üretilen bir üründür; hasadın büyük bölümü işletmelerde tane yem, karma yem hammaddesi, yeşil ot ve silaj olarak değerlendirilir. Buğday ve arpa gibi ana tahıllara kıyasla ekiliş alanı ve ticaret hacmi sınırlı olduğundan, borsa ve piyasa oluşumu bu ürünlerin gölgesinde kalır; fiyatı genellikle yem arpası ile benzer seyreder ve yem sektörünün talebine bağlıdır. İhracat ve ithalatta tritikale, buğday ve mısır gibi stratejik tahıllara göre çok küçük bir paya sahiptir ve ülke için ekonomik önemi esas olarak yem güvenliği ve marjinal alanların değerlendirilmesi üzerinden ortaya çıkar. Ekonomik değeri, buğdayın yetişemediği topraklarda üretim ve kaba yem maliyetini düşürerek hayvancılık işletmelerine sağladığı katkıda somutlaşır. Üretim ve ticaret miktarlarına ilişkin güncel resmi rakamlar için TÜİK bitkisel üretim istatistikleri esas alınmalıdır.
Tritikale, buğday (Triticum) ile çavdarın (Secale) melezlenmesiyle geliştirilmiş insan yapımı bir tahıldır. Adını her iki cinsin latince adlarının birleşiminden alır. Amaç, buğdayın verim ve tane kalitesi ile çavdarın soğuğa, kurağa ve fakir topraklara dayanıklılığını tek bitkide toplamaktır.
Türkiye'de tritikale ağırlıklı olarak hayvan yemi amaçlı üretilir. Tane olarak karma yem hammaddesi; yeşil ot, kuru ot ve silaj olarak kaba yem şeklinde değerlendirilir. Bazı yörelerde un ve karışık ekmek yapımında da kullanılır, ancak ekmeklik değeri buğday kadar yüksek değildir.
Tritikale, buğdayın zorlandığı asidik, kireçsiz, taban suyu düşük ve verimsiz marjinal topraklarda daha güvenli ürün verir. Çavdardan gelen genler sayesinde soğuğa, kurağa ve bazı hastalıklara daha dayanıklıdır; bu nedenle zor koşullarda çoğu zaman daha kararlı verim sağlar.
Karasal iklimin ve fakir toprakların bulunduğu İç Anadolu ve Geçit Kuşağı illeri (Konya, Ankara, Eskişehir, Sivas, Yozgat) ile Doğu Anadolu'nun yüksek rakımlı, sert kışlı kesimlerinde yaygındır. Marjinal, eğimli ve verimi sınırlı arazilerde tercih edilir.
Evet, tritikale unu ekmek, bulgur ve un mamullerinde kullanılabilir. Ancak gluten yapısı buğday kadar güçlü olmadığından tek başına ekmeklik kalitesi daha düşüktür ve genellikle buğday unu ile karıştırılarak değerlendirilir. Türkiye'de ağırlıklı kullanımı yem amaçlıdır.
Kaynak: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel tritikale ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Tritikale Tritikale Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
