Menü
Şeftali (Prunus persica), gülgiller familyasından, ılıman iklim kuşağının en sevilen yazlık meyvelerinden biridir. Türkiye, sahip olduğu elverişli iklim çeşitliliği sayesinde dünyanın önde gelen şeftali üreticileri arasında yer alır ve üretim hem taze tüketime hem de sanayiye (konserve, meyve suyu, kurutmalık) yönlendirilir. Şeftali, tüylü klasik çeşitlerin yanı sıra tüysüz nektarin tiplerini de kapsar. Erkenci ve geççi çeşitlerin bir arada yetiştirilebilmesi, hasat mevsimini mayıs sonundan eylüle kadar uzatarak pazara uzun süre taze ürün sunulmasını sağlar. Ekonomik açıdan şeftali; bahçe tarımıyla uğraşan aile işletmeleri için önemli bir gelir kaynağıdır, ayrıca fide-fidan üretimi, soğuk hava depoculuğu, ambalajlama ve lojistik gibi yan sektörlerde istihdam oluşturur. Erken ürün veren ve birim alandan yüksek gelir bırakan bir tür olması, şeftaliyi meyvecilikte tercih edilen kültürlerden biri kılar. Vitamin ve antioksidan içeriği bakımından da beslenmede değerli bir meyvedir.
Şeftali Türkiye genelinde geniş bir alana yayılmakla birlikte üretim yoğunluğu belirli bölgelerde toplanmıştır. Marmara Bölgesi, özellikle Bursa ve çevresi, tarihsel olarak şeftaliyle özdeşleşmiş bir üretim merkezidir; ünlü Bursa şeftalisi bu bölgenin ismiyle anılır. Çanakkale ve Balıkesir de Marmara'nın önemli üretim illeri arasındadır. Ege Bölgesi'nde İzmir, Manisa ve Denizli; Akdeniz Bölgesi'nde Mersin, Adana ve Antalya şeftali yetiştiriciliğinde öne çıkar. Akdeniz kıyı kuşağı, ılıman kışları sayesinde erkenci çeşitlerin yetiştirilmesine ve mayıs-haziran gibi erken hasada olanak tanırken; Marmara ve Ege'nin daha serin iklimi geççi ve kaliteli sofralık çeşitler için uygundur. Şeftali; derin, süzek, hava alan tınlı-kumlu toprakları sever, taban suyu yüksek ve ağır killi topraklardan hoşlanmaz. Yeterli soğuklama ihtiyacının karşılanması, ilkbahar geç donlarından korunmuş yamaç arazilerinin tercih edilmesi ve yaz döneminde düzenli sulama, bölge seçiminde belirleyici iklim ve toprak etkenleridir.
Şeftalide verim; çeşide, ağaç yaşına, terbiye sistemine, budama, gübreleme, sulama ve bahçe yönetimine göre önemli ölçüde değişir. Genç kapama bahçeler dikimden sonraki üçüncü-dördüncü yılda ürün vermeye başlar, tam verim çağına ise yaklaşık beşinci-yedinci yıllarda ulaşır. İyi bakılan, sık dikim modern bahçelerde dekara alınan ürün miktarı, seyrek dikim geleneksel bahçelere göre belirgin biçimde yüksek olabilir; genel olarak dekar başına birkaç tondan başlayıp bakım kalitesine bağlı olarak daha yukarı seviyelere çıkabilen bir aralıktan söz edilir. Kesin ortalama rakamlar yıllara ve illere göre değiştiği için güncel resmi veriler için TÜİK istatistiklerine başvurulması önerilir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında ilkbahar geç donları, yetersiz soğuklama, aşırı meyve yükünün seyreltilmemesi, monilya ve yaprak kıvırcıklığı gibi hastalıklar, şeftali güvesi gibi zararlılar, düzensiz sulama ve dengesiz gübreleme yer alır. Meyve seyreltmesi, iri ve kaliteli meyve elde etmek için verimi doğrudan etkileyen kritik bir uygulamadır.
Türkiye'de üretilen şeftalinin büyük bölümü iç piyasada taze olarak tüketilir; yaz aylarında hemen her ilde pazarlarda ve marketlerde yaygın biçimde bulunur. Taze tüketimin yanı sıra ürünün bir kısmı konserve, meyve suyu, pulp ve kurutmalık olarak sanayide değerlendirilir, bu da hasat sezonundaki arz fazlasının ekonomiye kazandırılmasını sağlar. Türkiye şeftali ve nektarinde net ihracatçı konumundadır; taze ürün başta komşu ülkeler ve bölge pazarları olmak üzere çeşitli ülkelere gönderilir. İhracatta ürünün çabuk bozulan yapısı nedeniyle soğuk zincir, hızlı lojistik ve uygun ambalajlama büyük önem taşır. İthalat ise iç üretimin talebi büyük ölçüde karşılaması sebebiyle sınırlı düzeydedir. Şeftali; erken gelir getiren, birim alandan yüksek katma değer bırakan ve yan sanayi ile ticareti besleyen bir meyve olarak tarım ekonomisinde kayda değer bir yer tutar. Güncel üretim, dış ticaret ve fiyat verileri için TÜİK ve Ticaret Bakanlığı kaynaklarının izlenmesi doğru bilgi açısından önemlidir.
Şeftali erken ürüne yatan bir türdür. Genellikle dikimden sonraki üçüncü-dördüncü yılda ilk ürünler alınmaya başlar, tam verim çağına ise yaklaşık beşinci-yedinci yıllarda ulaşılır. Bu süre çeşide, anaca, bakım koşullarına ve terbiye sistemine göre değişebilir.
Nektarin, aslında bir şeftali türüdür; en belirgin fark meyve kabuğunun tüysüz ve düz olmasıdır. Klasik şeftalide kabuk tüylüdür. Her ikisi de aynı botanik tür olan Prunus persica içinde yer alır ve yetiştiricilik gereksinimleri büyük ölçüde benzerdir.
Şeftali ılıman iklimi sever, çeşidine göre kışın belirli bir soğuklama ihtiyacı vardır. İlkbahar geç donları çiçek ve meyveye zarar verdiğinden don riski düşük, hava akımı iyi olan yamaçlar tercih edilir. Toprak olarak derin, süzek, hava alan tınlı-kumlu topraklarda iyi gelişir; ağır killi ve taban suyu yüksek topraklardan kaçınılmalıdır.
En yaygın hastalıklardan biri yaprak kıvırcıklığıdır; ayrıca çiçek ve meyveleri çürüten monilya (mumya) önemli bir sorundur. Zararlılar arasında meyve içine giren şeftali güvesi ile yaprakbiti öne çıkar. Kültürel önlemler, budama, bahçe temizliği ve tekniğine uygun ilaçlamayla bu etkenlerle mücadele edilir; ilaçlama programı için tarım il/ilçe müdürlükleri ve reçeteli uygulama önerilir.
Şeftali hasadı çeşide ve bölgeye göre değişir. Akdeniz kıyı kuşağındaki erkenci çeşitlerde hasat mayıs sonu-haziranda başlarken, Marmara ve Ege'deki geççi çeşitlerde ağustos-eylüle kadar uzayabilir. Erkenci ve geççi çeşitlerin birlikte yetiştirilmesiyle taze şeftali sezonu birkaç ay boyunca pazarda bulunur.
Şeftali, genellikle sonbahar veya erken ilkbahar dönemlerinde ekilir. Toprak sıcaklığının 10-12 dereceye ulaştığı dönemler ideal zamanlardır.
Şeftali, ekimden yaklaşık 3-4 ay sonra hasat edilebilir. Ancak bu süre, çeşide ve iklim koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Şeftali, iyi drene olan, hafif asidik veya nötr pH'ya sahip topraklarda en iyi şekilde yetişir. Ilıman ve sıcak iklimler, şeftali için en uygun yetiştirme koşullarını sağlar.
Şeftali, büyüme döneminde düzenli sulama gerektirir. Toprağın nem durumuna bağlı olarak, haftada bir veya iki kez sulama yapmak genellikle yeterlidir.
Şeftali çeşitleri arasında beyaz etli, sarı etli ve yarı sert çeşitler bulunur. Her birinin tat, renk ve olgunlaşma zamanı farklılık gösterir.
Şeftali, yaprak kıvırcıklığı, mantar enfeksiyonları ve çeşitli böcekler gibi hastalıklara ve zararlılara karşı hassastır. Bunlar arasında şeftali yaprak kıvırcıklığı virüsü ve meyve sineği sayılabilir.
Şeftali ağaçları, sağlıklı bir büyüme için düzenli olarak budanmalıdır. Budama, genellikle kış aylarında, ağaçların şeklinin korunması ve hava sirkülasyonunun artırılması için yapılır.
Şeftali, serin ve kuru bir yerde saklanmalıdır. Olgun şeftaliler, buzdolabında birkaç gün daha taze kalabilir.
Sera ortamında şeftali yetiştiriciliği, iklim kontrolü sağlar ve hastalık riskini azaltır. Açık alanda ise doğal döngülerden faydalanarak daha az maliyetle üretim yapılabilir.
Şeftali, aynı alanda birkaç yıl üst üste yetiştirilmemelidir. Alternatif olarak, baklagil veya tahıl gibi farklı bitkilerle münavebe yapılması önerilir.
Şeftali verimi, çeşit, iklim ve bakım koşullarına göre değişir. Doğru bakım uygulamaları ile verim artırılabilir.
Organik şeftali yetiştiriciliği, kimyasal gübre ve pestisit kullanmadan doğal yöntemlerle yapılır. Organik tarımda, kompost ve doğal zararlılarla mücadele yöntemleri tercih edilir.
Hasat sonrası şeftaliler, hemen işlenmeli veya uygun koşullarda saklanmalıdır. Temizlenmeli ve hasar görmemesi için dikkatli bir şekilde taşınmalıdır.
Şeftali, genellikle arılar ve diğer böcekler tarafından tozlaşır. Farklı çeşitlerin bir arada bulunması, daha iyi tozlaşma sağlar.
Şeftali ağaçları, soğuk hava koşullarına karşı hassastır. Genellikle -15 dereceye kadar dayanabilirler, ancak çeşitlere göre bu dayanıklılık değişebilir.
Şeftali ağaçları, genellikle 3-4 yaşından itibaren verim vermeye başlar. Ancak, verimlilikleri 10-15 yıl boyunca devam edebilir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM ve TÜİK.
Harman üzerinde güncel şeftali ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Şeftali Şeftali Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
