Menü
Mandalina, turunçgiller ailesinden, kolay soyulan kabuğu ve tatlı aromasıyla öne çıkan bir kış meyvesidir. Türkiye, uygun Akdeniz iklimi sayesinde dünyanın önde gelen mandalina üreticileri ve ihracatçıları arasında yer alır ve turunçgil üretiminde portakal ile birlikte en yüksek paya sahip ürünlerdendir. Özellikle Satsuma çeşidi, erken hasadı ve çekirdeksiz yapısıyla ihracatta ülkeye önemli bir avantaj kazandırır; bunun yanında Clementine, Fremont, Nova ve Robinson gibi çeşitler de yaygın olarak yetiştirilir. Mandalina, taze meyve olarak tüketilmesinin yanı sıra meyve suyu ve reçel gibi ürünlere de işlenir. Kışın vitamin kaynağı olması, sofralık talebinin yüksekliği ve dış pazarlardaki güçlü alıcı kitlesi mandalinayı hem bahçe ekonomisi hem de tarımsal ihracat açısından stratejik bir ürün haline getirir. Turunçgil bahçelerinde üretici gelirine düzenli katkı sağlayan mandalina, kırsal istihdam ve paketleme, taşıma, ihracat gibi bağlantılı sektörler açısından da ekonomik değer taşır.
Mandalina, Türkiye'de ağırlıklı olarak kışların ılıman geçtiği kıyı kuşağında yetiştirilir. Başlıca üretim merkezleri Doğu Akdeniz'de Adana, Mersin, Hatay ve Osmaniye; Batı Akdeniz'de Antalya; Ege Bölgesi'nde ise Muğla (özellikle Fethiye, Ortaca ve Dalaman havzası), İzmir ve Aydın illeridir. Bu bölgelerin öne çıkmasının temel nedeni, turunçgillerin kışın dondan zarar görmesini engelleyen ılıman iklim koşullarıdır; mandalina soğuğa portakala göre nispeten daha dayanıklı olsa da uzun süreli don meyveye ve ağaca zarar verir. Yüksek nem, bol güneşlenme ve kışların çok sert geçmemesi meyvenin şekerlenmesi ve renklenmesi için elverişli ortam sağlar. Toprak açısından mandalina; süzek, derin, hafif asidik ile nötr karakterli, taban suyu yüksek olmayan tınlı topraklarda en iyi sonucu verir. Ege kıyılarındaki serin geceler özellikle Satsuma'nın erken olgunlaşmasını desteklerken, Çukurova'nın verimli ovaları geniş bahçelerde yoğun üretime olanak tanır.
Mandalinada verim; çeşide, ağaç yaşına, bakım ve sulama koşullarına, budama ve gübreleme uygulamalarına göre geniş bir aralıkta değişir. Genç dikimlerde ilk ürün birkaç yıl sonra alınmaya başlar; tam verim çağına ulaşmış bakımlı bahçelerde ağaç başına yaklaşık birkaç on kilogramdan yüz kilograma kadar ürün alınabilir, ancak bu değer çeşide ve yıla göre önemli ölçüde farklılaşır. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında düzenli sulama, dengeli azot-fosfor-potasyum gübrelemesi, don ve dolu gibi olumsuz hava koşulları, meyve tutumunu etkileyen çiçeklenme dönemi sıcaklıkları, hastalık ve zararlılarla mücadele ile periyodisite (bir yıl bol, ertesi yıl az ürün verme eğilimi) yer alır. Aşırı ürün yükünün seyreltilmesi ve doğru budama, meyve iriliğini ve kaliteyi artırarak pazarlanabilir verimi yükseltir. Kesin rakamlar için TÜİK il bazlı verim istatistikleri ile bölgesel araştırma enstitüsü verilerinin izlenmesi önerilir.
Mandalina, Türkiye turunçgil ticaretinin en önemli kalemlerinden biridir. İç pazarda kış aylarının başlıca taze meyvesi olarak yüksek talep görür ve hem sofralık tüketimde hem de meyve suyu sanayiinde değerlendirilir. Türkiye, mandalina ihracatında dünyada üst sıralarda yer alan ülkelerden biridir; erkenci Satsuma çeşidi, olgunlaşma döneminin diğer üretici ülkelerden önce gelmesi sayesinde dış pazarlarda rekabet avantajı sağlar. Başlıca ihracat pazarları arasında Rusya ve Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri, Ortadoğu ve çeşitli Avrupa ülkeleri bulunur. Türkiye kendi üretimi ihtiyacını fazlasıyla karşıladığı için mandalina ithalatı sınırlı düzeyde kalır. Ürünün ekonomik önemi yalnızca bahçe gelirinden ibaret değildir; paketleme, soğuk zincir depolama, lojistik ve ihracat işlemleri geniş bir istihdam alanı oluşturur. Güncel üretim, ihracat ve fiyat verileri için TÜİK ve Ticaret Bakanlığı kaynaklarının izlenmesi doğru bilgi açısından gereklidir.
Mandalina ağırlıklı olarak Akdeniz ve Ege kıyı şeridinde yetiştirilir. Adana, Mersin, Hatay, Osmaniye, Antalya ile Ege'de Muğla (Fethiye, Ortaca, Dalaman), İzmir ve Aydın başlıca üretim merkezleridir. Bu illerin ortak özelliği kışların ılıman geçmesi ve don riskinin düşük olmasıdır.
Mandalina genellikle sonbahar ortasından kışa kadar hasat edilir. Erkenci Satsuma çeşidi eylül sonu ve ekimde olgunlaşırken, Clementine, Nova ve Fremont gibi çeşitler kasım ve aralıkta hasat edilir. Hasat zamanı çeşide, bölgeye ve o yılın hava koşullarına göre değişir.
Mandalina turunçgiller içinde soğuğa portakala kıyasla nispeten daha dayanıklıdır, ancak uzun süreli ve şiddetli don hem meyveye hem ağaca zarar verir. Bu nedenle ticari üretim kışların çok sert geçmediği kıyı bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Don riski olan yerlerde koruyucu önlemler alınması gerekir.
Evet, Türkiye dünyanın önde gelen mandalina ihracatçıları arasındadır. Özellikle erkenci Satsuma çeşidi, olgunlaşma döneminin erken olması sayesinde dış pazarlarda avantaj sağlar. Rusya ve BDT ülkeleri, Ortadoğu ve bazı Avrupa ülkeleri başlıca alıcılar arasındadır.
Evet, buna periyodisite denir ve mandalinada sıkça görülür. Ağaç bir yıl aşırı ürün verdikten sonra ertesi yıl daha az meyve tutabilir. Dengeli gübreleme, düzenli sulama, uygun budama ve gerektiğinde meyve seyreltmesi bu dalgalanmayı azaltmaya yardımcı olur.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı - Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM).
Harman üzerinde güncel mandalina ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Mandalina Mandalina Üreticileri Ücretsiz İlan VerZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
