Menü
Kivi (Actinidia deliciosa), tırmanıcı bir asma bitkisi olan ve yüksek C vitamini içeriğiyle tanınan subtropik bir meyvedir. Anavatanı Çin olmakla birlikte Türkiye tarımına 1980'li yılların sonunda, ilk fidan denemelerinin Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'nde yapılmasıyla girmiştir. Nemli ve ılıman iklim isteyen kivi, kısa sürede özellikle Karadeniz ve Marmara kıyı kuşağında çiftçiler için değerli bir alternatif ürün hâline gelmiştir. Fındık ve çay gibi geleneksel ürünlerin yoğun olduğu bölgelerde, kivi bahçeleri üreticiye ek gelir kapısı açmıştır. Geç sonbaharda hasat edilmesi ve uzun süre soğuk hava deposunda saklanabilmesi, ürünü kış aylarında pazara sunma imkânı vererek ekonomik değerini artırır. Türkiye'de kivi üretim alanı ve rekolte son yıllarda istikrarlı biçimde büyümüş, ülke iç talebin önemli bölümünü yerli üretimle karşılar duruma yaklaşmıştır. Hem taze tüketim hem de dış satım potansiyeli açısından, kivi Türk meyveciliğinde giderek stratejik bir konum kazanmaktadır.
Kivi Türkiye'de ağırlıklı olarak Karadeniz ve Marmara bölgelerinin kıyı kuşağında yetiştirilir. Karadeniz'de Ordu, Rize, Trabzon, Samsun, Giresun ve Artvin öne çıkan illerdir. Marmara'da ise kivinin ülkeye ilk girdiği yer olan Yalova, üretimin öncü merkezidir; Sakarya ve Bursa da önemli üretim alanlarına sahiptir. Bu bölgelerin uygunluğu iklim özelliklerinden kaynaklanır: kivi, yıl boyunca yüksek hava nemine, bol ve düzenli yağışa, kışın dondurucu soğuklardan uzak ılıman koşullara ihtiyaç duyar. Karadeniz kıyı iklimi bu istekleri büyük ölçüde karşılar. Toprak yönünden ise derin, geçirgen, iyi drene olan, organik maddece zengin ve hafif asidik topraklar tercih edilir; taban suyu yüksek ve ağır killi topraklarda kök çürüklüğü riski artar. İlkbahar geç donları ve şiddetli rüzgârlar kiviye zarar verdiğinden, don çukurlarından kaçınılan ve rüzgâr kıranlarla korunan kıyı yamaçları en verimli alanlardır.
Kivi bahçeleri tam verime ulaştığında yüksek rekolte veren bir üründür. Türkiye koşullarında olgun bahçelerde dekara yaklaşık 2 ile 4 ton arasında verim alınabilmekte, iyi bakım yapılan modern tesislerde bu değer daha da yükselebilmektedir. Fidan dikiminden sonra ekonomik verime genellikle 4 ile 6 yıl içinde ulaşılır ve bitki uzun yıllar ürün verir. Verimi etkileyen başlıca etkenler arasında dişi ve erkek bitkilerin bahçede dengeli dağılımıyla sağlanan iyi tozlanma (arı aktivitesi burada belirleyicidir), doğru budama ve terbiye sistemi (pergola veya T sistemi), düzenli sulama, dengeli gübreleme ve don zararına karşı alınan önlemler sayılır. Yetersiz tozlanma küçük ve şekilsiz meyveye, aşırı yüklenme ise meyve iriliğinin düşmesine yol açar. Bu rakamlar bölge, çeşit ve bakım koşullarına göre değişebilen yaklaşık değerlerdir.
Kivi, Türkiye'de hem iç tüketimi güçlü hem de dış ticarete konu olan bir meyvedir. Uzun süre iç pazar ihtiyacının önemli bölümü ithalatla karşılanırken, üretim alanlarının ve rekoltenin artmasıyla yerli üretimin payı belirgin şekilde yükselmiştir. Bugün Türkiye hem kivi üretip ihraç eden hem de mevsim ve talep dengesine göre ithalat yapabilen bir konumdadır; İtalya, Yeni Zelanda ve İran gibi ülkeler dünya kivi ticaretinde başlıca aktörlerdir. Yerli kivinin geç sonbaharda hasat edilip soğuk hava depolarında aylarca saklanabilmesi, ürünü kış boyunca taze olarak pazara sunma ve fiyat avantajı yakalama imkânı verir. Bu yönüyle kivi, üreticiye kış döneminde gelir sağlayan, katma değeri yüksek bir üründür. Güncel üretim, ihracat ve ithalat miktarları için TÜİK bitkisel üretim istatistikleri ve Ticaret Bakanlığı dış ticaret verileri esas alınmalıdır.
Kivi Türkiye tarımına 1980'li yılların sonunda, ilk fidan ve adaptasyon denemelerinin Yalova'daki Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'nde yapılmasıyla girmiştir. Yalova bu nedenle üretimin öncü merkezi kabul edilir ve ardından üretim Karadeniz kıyı kuşağına yayılmıştır.
Kivi yüksek hava nemi, bol ve düzenli yağış ile kışın dondurucu soğuklardan uzak ılıman iklim ister. Toprak olarak derin, iyi drene olan, organik maddece zengin ve hafif asidik topraklar uygundur. Ağır killi, taban suyu yüksek topraklarda kök çürüklüğü riski artar.
Kivi bitkisi tek eşeyli olduğundan meyve veren dişi bitkilerin döllenmesi için bahçede erkek bitkilere ihtiyaç vardır. Genellikle belirli sayıda dişi bitki için bir erkek bitki dağıtılır. Tozlanmada arılar önemli rol oynar; yetersiz tozlanma küçük ve şekilsiz meyveye yol açar.
Kivi genellikle geç sonbaharda, ekim ve kasım aylarında meyve suyundaki kuru madde (briks) belli bir düzeye ulaştığında sert hâldeyken hasat edilir. Soğuk hava depolarında uzun süre saklanabilir ve depoda kontrollü koşullarda yumuşatılarak kış aylarında taze olarak pazara sunulur.
Kivi fidanları dikimden sonra genellikle 4 ile 6 yıl içinde ekonomik verime ulaşır ve uygun bakımla uzun yıllar ürün vermeye devam eder. Tam verim çağında dekara yaklaşık 2 ile 4 ton arasında rekolte alınabilir; bu değerler çeşit, bölge ve bakım koşullarına göre değişir.
Kivi, baharın sonlarında veya yaz aylarının başlangıcında dikilmelidir. Toprak sıcaklıkları 10-15 dereceye ulaştığında ekim için uygun şartlar oluşur.
Kivi, dikimden sonra genellikle 2-3 yıl içinde meyve vermeye başlar. Hasat zamanı ise çeşit, iklim ve bakım koşullarına bağlı olarak genellikle sonbahar aylarına denk gelir.
Kivi, iyi drene edilmiş, organik madde açısından zengin toprakları sever. Subtropik iklimlerde, don olaylarının en aza indiği bölgelerde daha iyi yetişir.
Kivi, köklerinin derinleşmesi için düzenli sulama ister. Toprağın nem durumu göz önünde bulundurularak, özellikle yaz aylarında sulama sıklığı artırılmalıdır.
Kivi, farklı tat ve boyutlara sahip birçok çeşidi bulunmaktadır. En yaygın çeşitler arasında Hayward, Hardy Kivi ve Arctic Kivi yer alır.
Kivi bitkilerinde en sık karşılaşılan hastalıklar arasında külleme ve kök çürüklüğü yer alır. Zararlılar arasında ise kivi böceği ve kırmızı örümcekler sayılabilir.
Kivi budaması, bitkinin sağlıklı gelişimi için önemlidir ve genellikle kış aylarında yapılmalıdır. Eski ve zayıf dallar budanarak, yeni sürgünlerin gelişimi teşvik edilir.
Kivi, serin ve kuru bir yerde saklanmalıdır. Olgun kivi, buzdolabında birkaç hafta boyunca tazeliğini koruyabilir.
Sera koşulları, kivi bitkilerinin yıl boyunca kontrol altında yetiştirilmesine olanak tanır. Açık alanda ise bitkiler, doğal iklim koşullarına maruz kalır ve bu da büyüme dönemlerini etkileyebilir.
Kivi, aynı alanda sürekli olarak yetiştirilmemelidir; bu nedenle münavebe önemlidir. Diğer meyve ve sebze türleri ile dönüşümlü ekim yapılması önerilir.
Kivi verimi, çeşit, iklim ve bakım koşullarına göre değişir. Uygun şartlar sağlandığında bitkiler yüksek verim elde edebilir.
Kivi, organik tarım yöntemleriyle yetiştirilebilir; kimyasal gübre ve ilaçlar yerine doğal yöntemler kullanılmalıdır. Toprak sağlığını koruyarak ve biyolojik mücadele yöntemleriyle zararlılarla başa çıkılabilir.
Hasat sonrası kivi, dikkatlice toplanmalı ve hasar görmemesi için özenle taşınmalıdır. Olgun kivi, hemen tüketilmeli veya uygun şartlarda saklanmalıdır.
Kivi, dişi ve erkek bitkiler arasında tozlaşma gerektirir. Arılar ve diğer polinatörler bu süreçte önemli rol oynar.
Kivi, belirli bir soğuk hava dayanıklılığına sahiptir ancak aşırı soğuk ve dona karşı hassastır. Genellikle -5 dereceye kadar dayanabilir, ancak daha düşük sıcaklıklarda zarar görebilir.
Kaynak: TAGEM Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü.
Harman üzerinde güncel kivi ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kivi Kivi Üreticileri Ücretsiz İlan Ver
Sponsorlu
Zorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
