Menü
Kivi, Türkiye tarımına görece yeni giren ancak Doğu ve Batı Karadeniz kıyı şeridinde hızla yayılan bir meyve türüdür. Rize, Ordu, Samsun, Trabzon, Yalova ve Sakarya çevresinde nemli ve ılıman iklim koşulları, kivinin yetiştiriciliği için uygun bir ortam oluşturur. Ülkemizde ticari üretimin büyük bölümü tüylü kivi olarak bilinen Actinidia deliciosa türüne dayanır ve bu tür içinde dişi meyve veren çeşitler ile döllenmeyi sağlayan erkek tozlayıcı çeşitler birlikte dikilir. Kivi tek eşeyli bir bitki olduğu için bahçe kurulurken dişi çeşitlerin yanına mutlaka çiçeklenme dönemi uyumlu erkek çeşit yerleştirilmesi gerekir. Türkiye bahçelerinde en yaygın dişi çeşit Hayward olmakla birlikte Bruno, Abbott, Monty ve Allison gibi çeşitler de meyve biçimi, erkencilik ve verim yönünden farklılık gösterir. Tozlayıcı olarak ise Matua ve Tomuri öne çıkar. Çeşit seçimi; hasat zamanı, meyve iriliği, depolama süresi ve pazar talebi gibi ölçütlere göre yapılır. Aşağıda Türkiye koşullarında yetiştirilen başlıca kivi çeşitleri ve ayırt edici özellikleri tanıtılmıştır.
Türkiye kivi bahçelerinin büyük bölümünü oluşturan, dünya genelinde de en çok tercih edilen dişi çeşittir. İri ve basık oval meyveleri, kalın kabuğu ve uzun süre bozulmadan saklanabilen yapısı sayesinde ihracata ve depolamaya en uygun çeşit kabul edilir. Geç çiçeklenen ve geç olgunlaşan bir çeşit olduğu için hasadı genellikle kasım ayında yapılır. Meyve eti yeşil, dengeli tatlı-ekşi lezzette olup pazarda aranan standart çeşittir.
Uzun ve silindirik, dar yapılı meyveleriyle Hayward çeşidinden kolayca ayrılır. Kabuğu koyu renkli ve yoğun tüylüdür. Erken-orta dönemde olgunlaşır ve bol çiçek açması sayesinde verimi yüksektir. Meyve iriliği Hayward kadar büyük olmasa da bir yaşa erken meyveye yatması ve düzenli ürün vermesiyle bilinir.
Erken çiçeklenen çeşitlerden biridir, bu nedenle geç ilkbahar donlarının görülebildiği yerlerde dikkatli konumlandırılması gerekir. Orta irilikte, hafif uzunca meyveler verir ve aromalı, hoş kokulu meyve etiyle öne çıkar. Verimi iyi olan bu çeşit, uygun tozlayıcı ile birlikte dikildiğinde düzenli ürün sağlar.
Montgomery adıyla da anılan, bol çiçek açan ve yüksek verim potansiyeline sahip bir çeşittir. Meyveleri Hayward ile karşılaştırıldığında daha küçük ve daha yoğun salkım halinde bağlanır. Geç dönemde olgunlaşır. Meyve iriliğinin küçük kalması için gerektiğinde seyreltme yapılması önerilen bir çeşittir.
Yuvarlağa yakın, hafif basık meyveleriyle tanınan erken-orta dönem çeşididir. Çiçeklenme dönemi bakımından Abbott ile benzerlik gösterir ve karşılıklı tozlanmada uyumludur. Verimi tatminkar olan bu çeşit, meyve tadının dengeli olmasıyla değerlendirilir.
Meyve vermeyen, yalnızca dişi çeşitleri döllemek için dikilen erkek tozlayıcı bir çeşittir. Uzun süren ve bol polen üreten çiçeklenmesiyle bilinir. Çiçeklenme dönemi birçok dişi çeşitle örtüştüğü için bahçelerde güvenli bir tozlayıcı olarak yaygın kullanılır.
Özellikle Hayward çeşidinin çiçeklenme dönemiyle iyi uyum sağlayan erkek tozlayıcı çeşittir. Geç çiçek açması sayesinde geç olgunlaşan dişi çeşitlerin döllenmesinde tercih edilir. Bir erkek bitkinin çevresindeki birkaç dişi bitkiyi tozlayabilmesi için bahçe planında belirli oranda dikilir.
Türkiyede ticari kivi üretiminin büyük bölümü Hayward çeşidine dayanır. İri meyveleri, kalın kabuğu ve uzun süre depolanabilmesi bu çeşidi hem iç pazar hem de ihracat için en çok tercih edilen çeşit yapar. Bruno, Abbott, Monty ve Allison ise daha sınırlı alanlarda yetiştirilir.
Kivi tek eşeyli bir bitkidir, yani dişi ve erkek çiçekler ayrı bitkilerde bulunur. Meyve yalnızca dişi çeşitlerde oluşur ancak döllenme için erkek çiçeklerin poleni gerekir. Bu nedenle bahçeye Matua veya Tomuri gibi çiçeklenme dönemi uyumlu erkek çeşitler belirli bir oranda dikilir. Erkek çeşit olmadan dişi bitkiler yeterli meyve tutmaz.
Kivi, nemli ve ılıman iklim istediği için ağırlıklı olarak Karadeniz kıyı kuşağında yetiştirilir. Rize, Ordu, Samsun, Trabzon ve Giresun başlıca üretim illeridir. Ayrıca Yalova, Sakarya ve Marmara kıyılarının uygun mikroklima taşıyan kesimlerinde de kivi bahçeleri bulunur.
Kivi çeşidine göre değişmekle birlikte genellikle sonbaharda hasat edilir. Geç olgunlaşan Hayward çeşidinin hasadı çoğunlukla kasım ayında yapılır. Abbott ve Allison gibi erkenci çeşitler ise biraz daha önce toplanabilir. Meyveler ağaçta tam yumuşamadan, uygun şeker olgunluğuna ulaştığında toplanıp sonradan olgunlaştırılır.
En belirgin fark meyve biçimindedir. Hayward iri ve basık oval meyveler verirken Bruno daha uzun, dar ve silindirik meyvelidir. Hayward geç olgunlaşır ve depolamaya çok uygundur. Bruno ise erken-orta dönemde olgunlaşır, meyveleri daha küçük kalır ancak bol ürün verir.
Kaynak: Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü. Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız kivi çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kivi İlanları Kivi Üreticileri Kivi Fiyatları Kivi Yetiştiriciliği Tüm Kivi BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
