Menü
Kivi (Actinidia deliciosa), Türkiye'de özellikle Karadeniz kıyı kuşağında yaygınlaşan, çok yıllık ve sarılıcı bir bahçe bitkisidir. Kivi tohumla değil, çoğunlukla köklü fidan veya çelikle çoğaltılarak dikilir; çünkü tohumdan yetiştirilen bitkilerde erkek ve dişi ayrımı önceden bilinemez ve verim düşük olur. Kivi iki evcikli bir tür olduğu için bahçede hem dişi (meyve veren) hem erkek (tozlayıcı) fidanların birlikte dikilmesi zorunludur. Dikim, bitkinin dinlenme döneminde, yani yapraksız olduğu geç sonbahar veya erken ilkbaharda yapılır. Kivi soğuklamaya ihtiyaç duyar ancak ilkbahar geç donlarına ve şiddetli kışlara duyarlıdır; bu yüzden yer seçimi ve dönem önemlidir. Rize, Ordu, Samsun, Trabzon, Yalova ve Sakarya gibi nemli, ılıman iklime sahip yörelerde başarıyla yetiştirilir. Doğru fidan, uygun dikim zamanı ve terbiye sistemi (telli-kazıklı) kivide sağlıklı bir bahçe kurmanın temelini oluşturur.
Kivi fidanı, bitkinin yapraklarını döküp dinlenmeye geçtiği dönemde dikilir. Türkiye'de iki temel dikim zamanı vardır. Kışı ılıman geçen Karadeniz ve Marmara kıyı yörelerinde (Rize, Ordu, Samsun, Yalova, Sakarya) sonbahar dikimi tercih edilir; kasım ve aralık aylarında yapraksız fidan dikilir, böylece bitki kışı toprakta geçirip ilkbaharda erken uyanır. Kışı daha sert ve donlu geçen iç kesimlerde ise ilkbahar dikimi güvenlidir; şiddetli donların bittiği şubat sonundan mart-nisan başına kadar olan dönem uygundur. Genel kural, toprağın işlenebilir olduğu ve fidanın gözlerinin henüz sürmediği dönemi seçmektir. Geç ilkbahar donları kivinin en büyük riskidir; bu nedenle dona açık, çukur ve soğuk hava göllenen alanlardan kaçınılır. Tüplü (saksılı) fidanlarda dikim mevsimi daha esnektir, ancak yine de yaz sıcağının dışındaki dönem önerilir.
Kivi dikiminde önce toprak hazırlanır. Kivi, tınlı, süzek, organik maddece zengin ve hafif asidik (yaklaşık pH 6-6,5) toprakları sever; taban suyu yüksek, su tutan ağır topraklardan kaçınılır çünkü kök boğazı çürümesine duyarlıdır. Dikim öncesi derin sürüm yapılır ve yanmış ahır gübresi toprağa karıştırılır. Fidanlar genellikle 4-5 metre sıra arası ve 4-5 metre sıra üzeri mesafeyle, sarılarak büyüdükleri için telli-kazıklı (pergola veya T terbiye) sistem kurulacak şekilde dikilir. Dikim çukuru fidan kök yapısını rahat alacak genişlikte açılır; fidan, aşı veya kök boğazı toprak seviyesinde kalacak biçimde, gömülmeden dikilir ve dikimden sonra can suyu verilir. En kritik nokta tozlanmadır: her 6-8 dişi fidana en az 1 erkek tozlayıcı fidan gelecek şekilde erkek fidan serpiştirilir. Rüzgara ve geç donlara karşı korunaklı yer seçilmeli, genç fidanlar ilk yıllar herek veya tellere bağlanarak yönlendirilmelidir.
Kivi tohumla ekilmez, köklü fidanla dikilir ve dikim bitkinin yapraksız dinlenme döneminde yapılır. Kışı ılıman geçen Karadeniz ve Marmara kıyılarında kasım-aralık aylarındaki sonbahar dikimi, kışı sert geçen yerlerde ise donların bittiği şubat sonu ile mart-nisan arasındaki ilkbahar dikimi uygundur.
Ticari üretimde kivi tohumdan yetiştirilmez. Tohumdan çıkan bitkilerde dişi-erkek ayrımı önceden bilinemez, verime çok geç geçer ve meyve özellikleri belirsizdir. Bu yüzden bahçeler köklü fidan veya çelikle, bilinen çeşitlerle kurulur.
Kivi iki evcikli bir bitkidir; meyveyi dişi bitkiler verir, ancak döllenme için erkek bitkilerin çiçek tozuna ihtiyaç vardır. Yeterli tozlanma olmazsa meyve tutmaz veya küçük kalır. Bu nedenle bahçede her 6-8 dişi fidana en az bir erkek tozlayıcı fidan bulunacak şekilde dikim yapılır.
Kivi güçlü ve sarılıcı büyüdüğü için geniş aralık ister. Terbiye sistemine göre değişmekle birlikte yaygın uygulama, sıra arası ve sıra üzeri yaklaşık 4-5 metre olacak biçimde dikmektir. Fidanların telli-kazıklı destek sistemine sarılabilmesi için bu aralık bırakılır.
Kivi, nemli ve ılıman iklim isteyen bir türdür. Türkiye'de başta Rize, Ordu, Trabzon, Samsun gibi Doğu ve Orta Karadeniz illeri ile Yalova, Sakarya gibi Marmara kıyı yörelerinde yetiştirilir. Şiddetli kış soğukları ve geç ilkbahar donları olan iç bölgeler kivi için uygun değildir.
Kaynak: TAGEM (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü) - Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Kivi Yetiştiriciliği. Ekim ve dikim zamanları çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Ekim dönemi öncesinde Harman üzerinde güncel kivi ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kivi İlanları Kivi Üreticileri Kivi Yetiştiriciliği Ne Zaman Hasat Edilir Tüm Kivi BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
