Menü
Kolza (kanola), lahanagiller ailesinden Brassica napus türüne ait, tohumundan yüzde 40 üzerinde yağ elde edilen bir yağ bitkisidir. Türkiye'de daha çok kışlık formu yetiştirilir ve çoğunlukla erusik asidi düşük, glukozinolatı az olan çift sıfır (00) kalite kanola çeşitleri tercih edilir. Bu özellik onu ayçiçeği ve soyaya alternatif, yemeklik yağ ve biyodizel hammaddesi olarak öne çıkarır. Tohumdan geriye kalan küspesi ise yüksek proteini nedeniyle hayvan yeminde kullanılır. Kolzanın en belirgin avantajı, buğday ve mısır gibi tahıllarla ekim nöbetine çok iyi girmesi, kışın toprak yüzeyini örterek erozyonu azaltması ve derin kazık kökü sayesinde toprağı gevşetmesidir. Kışlık kolza sonbaharda ekilir, kışı rozet halinde geçirir ve ilkbaharda hızla sap bağlayıp çiçeklenir. Trakya, Marmara, Batı Karadeniz ve Çukurova ovalarında sözleşmeli üretimle yaygınlaşmıştır. Serin ve nemli iklimi sevmesi, kışa dayanıklı çeşit seçimini bu ürünün en kritik kararı haline getirir.
Türkiye'de yaygın olan kışlık kolza, genel olarak Eylül ortasından Ekim ortasına kadar olan dönemde ekilir. Bitkinin kışa güçlü girebilmesi için soğuklar bastırmadan önce 6 ila 8 yapraklı rozet dönemine ulaşması gerekir; bu nedenle ekimin geciktirilmemesi çok önemlidir. Trakya ve Marmara bölgesinde en uygun dönem Eylülün ikinci yarısıdır. Batı Karadeniz sahil kuşağında da benzer takvim geçerlidir. Çukurova ve Akdeniz'in ılıman ovalarında ekim Ekim başına, hatta Ekim ortasına kadar sarkabilir çünkü kışlar daha yumuşaktır. Çok erken ekim, bitkinin kıştan önce aşırı büyüyüp donlara karşı hassaslaşmasına yol açarken, çok geç ekim yeterince kök ve yaprak geliştirememesine ve kış kayıplarına neden olur. Toprak tavında ve çimlenme için toprak sıcaklığının yaklaşık 8 ila 12 santigrat derece olması ideal kabul edilir. Yazlık kolza ise sadece kışı çok sert geçen yüksek kesimlerde, ilkbaharda mart sonu nisan başında ekilir; ancak Türkiye'de payı oldukça sınırlıdır.
Kolza çok küçük tohumlu bir bitki olduğu için toprak hazırlığı başarının anahtarıdır. Tarla iyice ufalanmış, bastırılmış, tavlı ve düzgün bir tohum yatağı halinde hazırlanmalıdır; iri kesekli toprakta çıkış çok düşük olur. Ekim mibzerle yapılır ve tohum 1,5 ila 2,5 santimetre derinliğe atılmalıdır; daha derin ekimlerde küçük tohum yüzeye ulaşamaz. Dekara tohum miktarı çeşide ve mibzere göre genellikle 0,5 ila 0,8 kilogram arasındadır. Sıra arası mesafe çoğunlukla 17 ila 35 santimetre olarak ayarlanır; dar sıra aralığı kışlık ekimde toprağın örtülmesine yardımcı olur. Ekimle birlikte taban gübresi verilmesi, özellikle fosfor ve azotun bir kısmının başlangıçta uygulanması önerilir; azotun büyük bölümü ilkbaharda sapa kalkma öncesi üstten verilir. Ekim öncesi ve sonrası merdane çekmek toprak temasını artırıp çimlenmeyi iyileştirir. Yabancı ot, toprak piresi ve kışa dayanıksız çeşit seçimi dikkat edilecek başlıca konulardır; bölgeye uygun, tescilli çift sıfır çeşit kullanılmalıdır.
Türkiye'de yaygın olan kışlık kolza genellikle Eylül ortasından Ekim ortasına kadar ekilir. Trakya ve Marmara'da en uygun dönem Eylülün ikinci yarısı iken, Çukurova gibi ılıman ovalarda ekim Ekim ortasına kadar uzayabilir. Amaç, bitkinin kıştan önce 6 ila 8 yapraklı rozet dönemine ulaşmasıdır.
Kolza çok küçük tohumlu olduğu için 1,5 ila 2,5 santimetre gibi sığ bir derinliğe ekilmelidir. Daha derin ekimlerde küçük tohum toprak yüzeyine ulaşamaz ve çıkış oranı ciddi biçimde düşer. Bu yüzden iyi ufalanmış, bastırılmış ve tavlı bir tohum yatağı şarttır.
Çeşide, mibzer ayarına ve tohum yatağı kalitesine bağlı olarak dekara genellikle 0,5 ila 0,8 kilogram tohum atılır. İyi hazırlanmış tohum yatağında daha düşük tohumluk yeterli olurken, kaba toprakta miktar biraz artırılabilir.
Kolza Türkiye'de en çok Trakya, Marmara, Batı Karadeniz sahil kuşağı ve Çukurova ile Akdeniz ovalarında yetiştirilir. Serin ve nemli iklimi sevdiği için bu bölgeler uygundur ve üretim büyük ölçüde sözleşmeli olarak yapılır.
Kolza buğday, arpa ve mısır gibi tahıllarla çok iyi ekim nöbetine girer. Derin kazık kökü toprağı gevşetir, kışın toprağı örterek erozyonu azaltır ve kendinden sonra ekilen tahılın verimini artıran iyi bir ön bitki olarak kabul edilir.
Kaynak: Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü (TAGEM). Ekim ve dikim zamanları çeşit, bölge ve yıllık iklim koşullarına göre değişebilir.
Ekim dönemi öncesinde Harman üzerinde güncel kolza ilanlarını inceleyin ya da kendi ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Kolza İlanları Kolza Üreticileri Kolza Yetiştiriciliği Ne Zaman Hasat Edilir Tüm Kolza BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
