Menü
Şeker pancarı (Beta vulgaris), Türkiyede şeker üretiminin temel hammaddesidir ve ağırlıklı olarak İç Anadoluda; Konya, Eskişehir, Yozgat, Kayseri, Amasya, Çorum ve Afyon gibi illerde sözleşmeli olarak yetiştirilir. Ülkemizde uzun yıllar ekilen tohumun neredeyse tamamı ithal edilmiş, bu durum çeşit çeşitliliğinde dışa bağımlılık oluşturmuştur. Buna karşın Türkiye Şeker Fabrikaları bünyesindeki Şeker Enstitüsü, 1976 yılından bu yana yerli ıslah çalışmaları yürütmektedir. Şeker pancarı çeşitleri temel olarak tohum yapısına göre multigerm (çok embriyolu) ve monogerm (tek embriyolu) olarak ayrılır; monogerm çeşitler tekleme iş gücünü azalttığı için tercih edilir. Çeşit seçiminde kök ve şeker verimi kadar rizomani, nematod ve yaprak hastalıklarına dayanıklılık da belirleyicidir. Son yıllarda hem Şeker Enstitüsünün Türkşeker 2023 ve Türkşeker 2053 çeşitleri hem de PANKOBİRLİK ile Selçuk Üniversitesinin geliştirdiği yerli hibritler tescillenerek üretime alınmıştır. Aşağıda Türkiyede tescil edilmiş başlıca yerli şeker pancarı çeşitleri; tescil dönemleri, tohum yapıları ve ayırt edici özellikleriyle birlikte listelenmiştir.
Türkiye Şeker Fabrikaları bünyesindeki Şeker Enstitüsü tarafından moleküler biyoloji yöntemleriyle ıslah edilen çeşit, 4 Nisan 2024 tarihinde tescil edilerek Milli Çeşit Listesine girmiştir. Kalite ve verimin yüksek, hastalık ile zararlılara dayanıklılığın güçlü olması hedeflenerek geliştirilmiştir. Tohum üretimine 2024 itibarıyla başlanan çeşit, yerli tohumda dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla İç Anadolu başta olmak üzere pancar bölgelerine yönelik konumlandırılmıştır.
Türkşeker 2023 ile aynı süreçte 2024 yılında Milli Çeşit Listesine alınan ikinci yerli çeşittir. Yaklaşık otuz yıl önce başlayan yerli ıslah çalışmalarının son dönemdeki ürünü olup modern hibrit teknolojisiyle geliştirilmiştir. Ankara Etimesguttaki Şeker Enstitüsünde yürütülen çalışmalarla, iç piyasa ihtiyacının yanında ileride ihracata da yönelmesi planlanmaktadır.
Şeker Enstitüsü tarafından geliştirilen ilk yerli hibrit monogerm çeşittir ve 1991 yılında tescil edilmiştir. Monogerm yapısı sayesinde her tohum yumağından tek fide çıkması, tekleme iş gücünü belirgin biçimde azaltır. Kendi döneminde İç Anadolu koşullarına uyumlu bir seçenek olmuş, sonraki yıllarda rizomani hastalığının yaygınlaşmasıyla yerini dayanıklı çeşitlere bırakmıştır.
1993 yılında tescillenen Kayamono, Anadolumononun ardından geliştirilen yerli monogerm hibrit çeşitlerdendir. Tek embriyolu tohum yapısıyla seyreltme işini kolaylaştırması bakımından öne çıkmıştır. Rizomaniye karşı dayanıklılığın öne çıktığı yeni nesil çeşitlerin gelişiyle üretimden kalkmış, ancak yerli ıslah birikimine önemli katkı sağlamıştır.
Şeker Enstitüsünde ıslah edilerek 1976 yılında tescil edilen Türkşeker-1, Türkiyenin ilk yerli tescilli şeker pancarı çeşididir. Diploid ve multigerm yapıda olup bir tohum yumağından birden fazla fide verdiği için tekleme gerektirir. Yaklaşık 1996 yılına kadar ekim alanlarında yer almış, rizomani baskısıyla üretimden çekilerek yerli ıslahın temelini oluşturmuştur.
1989 yılında tescil edilen Türkşeker-Poli 861, çok embriyolu (multigerm) ve poliploid yapıdaki yerli çeşitlerdendir; aynı yıl kardeş çeşit Türkşeker-Poli 863 ile birlikte listeye girmiştir. Poliploidi sayesinde iri kök ve yüksek kütle verimi hedeflenmiştir. Dönemin ihtiyaçlarına yanıt vermiş, sonrasında monogerm ve hastalığa dayanıklı çeşitlere geçişle önemini yitirmiştir.
PANKOBİRLİK ile Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi iş birliğinde geliştirilen yerli hibrit çeşitlerdendir; adındaki ZF, Ziraat Fakültesine işaret eder. 2023 yılında beş çeşitle birlikte tescil başvurusu yapılıp üretim izni alınmıştır. Konya ve çevresindeki pancar havzasında farklı bölgelerde çiftçi denemeleriyle sınanmaktadır.
PANKOBİRLİK ve Selçuk Üniversitesi ıslah programının yerli hibrit çeşitlerinden biridir. Diğer program çeşitleriyle birlikte 2023 yılında üretim izni almış, uluslararası standartlarda verim ve kalite hedeflenerek geliştirilmiştir. İthal tohuma bağımlılığı azaltmak amacıyla İç Anadolu pancar bölgelerine yönelik konumlandırılmıştır.
Yerli ıslah hamlesi kapsamında PANKOBİRLİK ve Selçuk Üniversitesi tarafından geliştirilen hibrit çeşitlerdendir. 2023 yılında tescil başvurusu yapılan beş çeşitten biri olup çiftçi tarla denemeleri sürmektedir. Yüksek kök verimi ve şeker oranıyla ithal çeşitlere alternatif olması amaçlanmaktadır.
PANKOBİRLİK ve Selçuk Üniversitesi ortak programının bir diğer yerli hibrit çeşididir. Ada, Pars ve Batur ile aynı süreçte 2023 yılında üretim izni almıştır. Modern hibrit teknolojisiyle geliştirilerek Türkiye pancar havzalarının farklı ekolojilerinde denenmektedir.
Yerli tohum çalışmaları kapsamında geliştirilen PANKOBİRLİK ve Selçuk Üniversitesi hibrit çeşitlerinden biridir. 2023 yılında diğer dört çeşitle birlikte üretim izni alınmış ve çiftçi kullanımına kademeli olarak sunulmaktadır. Yerli üretimle tohum maliyetini düşürme ve dışa bağımlılığı azaltma hedefine katkı sağlar.
Multigerm çeşitlerde bir tohum yumağından birden fazla fide çıkar ve fazla bitkilerin elle seyreltilmesi, yani tekleme yapılması gerekir. Monogerm çeşitlerde ise her yumaktan tek fide çıktığı için tekleme iş gücü büyük ölçüde ortadan kalkar. Bu nedenle günümüzde yaygın olarak monogerm hibrit çeşitler tercih edilir; Türkiyede Anadolumono ve Kayamono ilk yerli monogerm örneklerdir.
Evet. Türkiye uzun yıllar ithal tohuma dayansa da Şeker Enstitüsü 1976 yılından bu yana yerli çeşit geliştirmektedir. Türkşeker-1 ilk yerli tescilli çeşittir; son dönemde Türkşeker 2023 ve Türkşeker 2053, moleküler ıslahla geliştirilerek 2024 yılında tescillenmiştir. Ayrıca PANKOBİRLİK ile Selçuk Üniversitesi; Ada, Pars, Pamir, Batur ve Selçuk ZF çeşitleriyle 2023 yılında üretim izni almıştır.
Öncelikle üretim yapılacak bölgenin iklim ve toprak koşullarına uyum önemlidir. Türkiyede en belirleyici etken rizomani hastalığına dayanıklılıktır; nematod baskısı olan tarlalarda nematoda toleranslı çeşitler seçilmelidir. Bunun yanında kök verimi, şeker oranı ve yaprak hastalıklarına (cercospora) dayanıklılık göz önünde bulundurulur. Çeşitler genellikle sözleşmeli üretimde fabrikanın önerdiği liste üzerinden belirlenir.
Şeker pancarı ağırlıklı olarak İç Anadoluda (Konya, Eskişehir, Yozgat, Kayseri, Afyon), ayrıca Amasya, Çorum, Erzurum ve Elazığ gibi illerde yetiştirilir. Ekim ilkbaharda, genellikle mart ve nisan aylarında yapılır; hasat ise sonbaharda eylül ayında başlayıp aralık ayına kadar sürebilir. Üretim büyük oranda Türkşeker ve PANKOBİRLİK fabrikalarıyla sözleşmeli olarak yürütülür.
Türkşeker-1, Türkşeker-Poli 861 ve 863, Anadolumono ile Kayamono gibi eski yerli çeşitler döneminin ihtiyaçlarını karşılamıştır. Ancak ilerleyen yıllarda kök ve verim kaybına yol açan rizomani hastalığının yaygınlaşması bu çeşitlerin üretimden kalkmasına neden olmuştur. Yerlerini hastalığa dayanıklı yeni nesil hibrit çeşitler almış, eski çeşitler ise yerli ıslahın temelini oluşturmuştur.
Kaynak: Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü (TTSM) - Milli Çeşit Listesi. Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız şeker pancarı çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Şeker Pancarı İlanları Şeker Pancarı Üreticileri Şeker Pancarı Fiyatları Tüm Şeker Pancarı BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
