Menü
Üzüm, Türkiye'nin dört bir yanında yetişen ve kullanım amacına göre keskin biçimde ayrışan bir üründür. Bir üzüm çeşidini tanımlarken önce ne için yetiştirildiğine bakılır: sofralık olarak taze tüketilen tane iri, etli çeşitler; kurutmalık olarak çekirdeksiz ve şeker oranı yüksek çeşitler; şaraplık ve şıralık olarak asit-şeker dengesi aranan çeşitler bulunur. Çekirdekli ya da çekirdeksiz oluşu, tane renginin beyaz (yeşilimsi sarı), kırmızı ya da siyah oluşu ve olgunlaşma zamanının erkenci mi geççi mi olduğu da çeşidi belirleyen temel ölçütlerdir. Türkiye bağcılığında bölge kimliği çok belirgindir: Ege çekirdeksiz kuru üzümün, Kapadokya kendine özgü beyaz çeşitlerin, Doğu Anadolu ise koyu renkli yerli şaraplık çeşitlerin merkezidir. Manisa, Denizli, Nevşehir, Elazığ, Diyarbakır, Ankara ve Gaziantep gibi iller kendi adıyla anılan çeşitlere ev sahipliği yapar. Aşağıda Türkiye'de gerçekten yetiştirilen, sofralık, kurutmalık ve şaraplık gruplarından tanınmış üzüm çeşitleri, ayırt edici özellikleriyle birlikte açıklanmıştır.
Ege Bölgesi'nin simgesi olan çekirdeksiz beyaz çeşittir; taneleri küçükten ortaya, yeşilimsi sarı renklidir. Yüksek şeker oranı sayesinde kuru üzüm üretiminin ana çeşidi olup Türkiye'nin çekirdeksiz kuru üzüm ihracatının belkemiğini oluşturur. Aynı zamanda sofralık ve şıralık olarak da değerlendirilir.
İri, uzunca ve yeşilimsi sarı taneleriyle klasik bir sofralık çeşittir; kabuğu kalınca olduğu için taşımaya ve saklamaya dayanıklıdır. Çekirdeklidir ve gevrek, tatlı eti sofralık pazarda aranır. Özellikle Ege ve Marmara bağlarında yaygın olarak yetiştirilir.
Marmara'nın, özellikle Bozcaada ve çevresinin tanınmış beyaz sofralık çeşididir; taneleri iri, ince kabuklu ve son derece sulu olduğundan çok lezzetli ama nakliyeye hassastır. Döllenme sorunları nedeniyle verimi değişken olabilir. Taze tüketimde aranan bir çeşittir.
İri, oval ve yeşilimsi sarı taneli, kaliteli bir sofralık çeşittir; sağlam kabuğu sayesinde uzun süre dalında ve depoda muhafaza edilebilir. Geççi olgunlaşması nedeniyle sezon sonu pazarında yer bulur. Ege ve Marmara bölgelerinde yetiştirilir.
Elazığ ve Malatya yöresinin ünlü kırmızı şaraplık çeşididir; adını iri, yuvarlak ve koyu renkli tanelerinden alır. Dengeli asit yapısı ve yumuşak tanenleri ile meyvemsi, canlı kırmızı şaraplar verir. Boğazkere ile harmanlanarak Türkiye'nin en tanınmış yerli şaraplarında kullanılır.
Diyarbakır ve Güneydoğu kökenli, yüksek tanenli koyu siyah şaraplık çeşittir; kalın kabuğu güçlü renk ve sağlam yapı verir. Uzun yıllanmaya uygun, dolgun ve buruk şaraplar üretir. Genellikle daha yumuşak Öküzgözü ile birlikte kullanılarak dengelenir.
Ankara'nın Kalecik ilçesiyle özdeşleşmiş siyah şaraplık çeşittir; kırmızı meyve ve baharat aromalarıyla öne çıkan, yumuşak tanenli zarif kırmızı şaraplar verir. Neredeyse yok olmak üzereyken ıslah çalışmalarıyla yeniden yaygınlaştırılmıştır. İç Anadolu bağlarının gözde çeşididir.
Nevşehir ve Kapadokya yöresinin beyaz şaraplık çeşididir; yüksek rakımlı tüf topraklarda yetişir ve düşük şekerli, yüksek asitli, taze ve mineral karakterli beyaz şaraplar verir. Bölgenin volkanik toprağına iyi uyum sağlar. Kapadokya beyaz şarapçılığının temel çeşididir.
Tokat yöresinin yerli beyaz çeşididir; hem sofralık hem şaraplık olarak değerlendirilir ve olgun meyve ile hafif yeşil aromalar taşıyan dengeli beyaz şaraplar verir. Fıçıda olgunlaştırılmaya da uygundur. Adı yörede yaprağının inceliğine bağlanır ve sarma yaprağı olarak da bilinir.
Belirgin misk kokusuyla tanınan, iri ve koyu mor-siyah taneli çeşittir; hem sofralık olarak taze tüketilir hem de aromatik özelliğiyle bilinir. Kendine özgü tatlı ve kokulu eti onu diğer sofralık çeşitlerden ayırır. Marmara ve Ege bağlarında yetiştirilir.
Türkiye'de ıslahla geliştirilmiş erkenci çekirdeksiz beyaz sofralık çeşittir; iri, yeşilimsi sarı ve gevrek taneleri erken olgunlaştığı için sezonun ilk üzümlerinden biri olarak pazara çıkar. Çekirdeksiz olması taze tüketimde avantaj sağlar. Marmara ve Ege'de yaygındır.
Adından da anlaşılacağı gibi çok erkenci, siyah taneli sofralık bir çeşittir; Trakya ıslahı olup mevsimin en erken olgunlaşan üzümlerindendir. İri taneleri ve erken hasadıyla sezon başı pazarında yüksek değer görür. Marmara ve çevre bölgelerde yetiştirilir.
Gaziantep ve Güneydoğu yöresinin siyah çeşididir; hem sofralık olarak tüketilir hem de bölgede pekmez, pestil ve şıra yapımında kullanılır. Koyu renkli, tatlı taneleri geleneksel üzüm ürünlerine uygundur. Sıcak iklime ve kurak koşullara dayanıklıdır.
Adıyaman'ın Besni ilçesiyle anılan çekirdekli beyaz çeşittir; iri, uzunca taneleri ile hem sofralık hem kurutmalık olarak değerlendirilir. Yörede coğrafi işaretle tescillenmiş, geleneksel öneme sahip bir üzümdür. Kurutulduğunda iri ve gösterişli tanesiyle bilinir.
Kurutmalık üretimde çekirdeksiz ve şeker oranı yüksek çeşitler tercih edilir. Türkiye'de kuru üzümün büyük bölümü Ege Bölgesi'nin Sultani Çekirdeksiz (Sultaniye) çeşidinden elde edilir. Ayrıca Adıyaman'ın Besni çeşidi gibi iri taneli yerli çeşitler de geleneksel olarak kurutulur.
Sofralık çeşitlerde iri tane, gevrek et, ince kabuk ve taze tüketime uygunluk aranır; Razakı, Çavuş ve Müşküle bunlara örnektir. Şaraplık çeşitlerde ise renk, tanen ve asit-şeker dengesi önemlidir; Öküzgözü, Boğazkere, Kalecik Karası ve Emir gibi çeşitler bu amaçla yetiştirilir.
Doğu Anadolu'dan Öküzgözü ve Boğazkere ikilisi, İç Anadolu'dan Kalecik Karası, Kapadokya'dan beyaz Emir ve Tokat yöresinden Narince Türkiye'nin en bilinen yerli şaraplık çeşitleridir. Öküzgözü ile Boğazkere genellikle birbirini dengelemek için harmanlanır.
Sezonun ilk üzümleri erkenci çeşitlerden gelir. Trakya İlkeren siyah taneli erkenci bir çeşit olup mevsimin en erken hasat edilenlerindendir; çekirdeksiz beyaz Yalova İncisi de erkenci grupta yer alarak taze tüketim pazarına ilk çıkan üzümlerdendir.
Kaynak: Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı). Çeşit özellikleri bölge ve koşullara göre değişebilir.
Aradığınız üzüm çeşidini Harman üzerinde bulun ya da ürününüzü ücretsiz ilan verin.
Satılık Üzüm İlanları Üzüm Üreticileri Üzüm Fiyatları Üzüm Yetiştiriciliği Tüm Üzüm BilgileriZorunlu olmayan çerezler onay vermediğiniz durumlarda kullanılmaz. Kategorileri açıp tercihinizi belirleyebilir, yurt dışı aktarımına ayrıca onay verebilirsiniz. Çerez Aydınlatma Metni
